Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, συνοδευόμενος από τον Υφυπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Θάνο Πετραλιά, κατέθεσε σήμερα προς συζήτηση στη Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής το προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού του έτους 2027.
Στη σχετική επιστολή προς τα μέλη της Διαρκούς Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής, ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης και ο Υφυπουργός Θάνος Πετραλιάς, αναφέρουν:
Το προσχέδιο κατατίθεται εν μέσω αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, διαταραχών στις αγορές ενέργειας και ενίσχυσης των περιορισμών στο διεθνές εμπόριο. Οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές εντάσεις στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή επηρεάζουν τις διεθνείς ενεργειακές αγορές και τις θαλάσσιες εμπορικές ροές, ιδίως μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενώ συγχρόνως παρατηρείται αύξηση των δημοσιονομικών κινδύνων σε πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες.
Παρά το δυσμενές εξωτερικό περιβάλλον η ελληνική οικονομία προβλέπεται να συνεχίσει για έβδομο συναπτό έτος να καταγράφει σημαντικά υψηλότερο ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Ο ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται να ανέλθει σε 2% το 2026 και σε 2,3% το 2027. Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο ρυθμός ανάπτυξης για την Ευρωζώνη εκτιμάται σε 0,9% για το 2026 και σε 1,2% για το 2027. Το ονομαστικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 262 δισ. ευρώ το 2026 σε 274,6 δισ. ευρώ το 2027. Παράλληλα, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία έως το τέλος Αυγούστου 2026, ο εγχώριος πληθωρισμός αναμένεται να αποκλιμακωθεί από 3,8% το 2026 σε 2,6% το 2027. Επιπλέον, οι επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν κατά 7,9% το 2027 έναντι 1,7% στην Ευρωζώνη, με τον λόγο επενδύσεων προς ΑΕΠ να προσεγγίζει το 18,6% το 2027 από 17,8% το 2026.
Το ποσοστό ανεργίας προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω από 8,4% το 2026 σε 7,9% το 2027, το οποίο αντιστοιχεί στο χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας στην Ελλάδα μετά το 2008. Οι αμοιβές ανά εργαζόμενο αναμένεται να ενισχυθούν περαιτέρω, με αύξηση 3,9% το 2027 έναντι 3,7% το 2026.
Σημαντικό ρόλο στην επιτάχυνση του ρυθμού οικονομικής μεγέθυνσης και της αύξησης των εισοδημάτων διαδραματίζουν οι παρεμβάσεις που ανακοινώθηκαν στην 90η Διεθνή Έκθεση της Θεσσαλονίκης. Πιο συγκεκριμένα, για την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας προβλέπονται σημαντικές μειώσεις φόρων για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες, επιταχυνόμενες αποσβέσεις για επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό, κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος με αφετηρία την ελληνική περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη καθώς και σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου. Παράλληλα, οι επενδύσεις ενισχύονται επιπλέον μέσα από τη σημαντική ενίσχυση του εθνικού και του συγχρηματοδοτούμενου σκέλους του προϋπολογισμού δημοσίων επενδύσεων καθώς και από ένα νέο δανειοδοτικό και εγγυοδοτικό πρόγραμμα ύψους 1,5 δισ. ευρώ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που προέρχεται από το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Σε συνέχεια της φορολογικής μεταρρύθμισης του 2026, ο φορολογικός συντελεστής έως τα 20.000 ευρώ για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες και τους τριτέκνους μηδενίζεται. Με σκοπό την πρόσθετη στήριξη του διαθέσιμου εισοδήματος, από τον Νοέμβριο 2026 η ετήσια ενίσχυση που λαμβάνουν οι συνταξιούχοι, τα άτομα με αναπηρία και οι ανασφάλιστοι υπερήλικες αυξάνεται σε 400 ευρώ καθαρά και επεκτείνεται στο σύνολο των συνταξιούχων ηλικίας άνω των 65 ετών, τα αναπηρικά επιδόματα τιμαριθμοποιούνται, ενώ από τον Δεκέμβριο 2027 καταβάλλεται επίδομα εορτών Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ σε όλους τους δημοσίους υπαλλήλους και λειτουργούς. Επιπλέον, τίθεται στόχος αύξησης του κατώτατου μισθού στο ποσό των 1.000 ευρώ, με δύο διαδοχικές αυξήσεις που θα λάβουν χώρα τον Απρίλιο 2027 και τον Ιανουάριο 2028, ενώ οι ασφαλιστικές εισφορές μειώνονται περαιτέρω κατά 0,5% στον ιδιωτικό τομέα. Για την αντιμετώπιση του στεγαστικού ζητήματος δημιουργείται πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ» με πόρους 2 δισ. ευρώ και παρατείνεται η εφαρμογή μίας σειράς φορολογικών κινήτρων που έχουν υιοθετηθεί, ενώ για την ενίσχυση της προοπτικής της νέας γενιάς θεσπίζεται ειδικός επενδυτικός λογαριασμός με κρατική συνεισφορά, η οποία είναι ισόποση με το ποσό που καταθέτει κάθε χρόνο ο γονέας και μέχρι 1.200 ευρώ ετησίως.
Το πρωτογενές αποτέλεσμα του κρατικού προϋπολογισμού αναμένεται να διαμορφωθεί σε 3,6% του ΑΕΠ για το 2026 και σε 3,3% το 2027, ενώ το συνολικό αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης σε 0,6% το 2026 και σε 0,3% το 2027. Σε αυτό το πλαίσιο το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης ως ποσοστό του ΑΕΠ αναμένεται να παρουσιάσει για έβδομο συναπτό έτος τη μεγαλύτερη αποκλιμάκωση στην ΕΕ και να διαμορφώνεται σε 128,8% το 2027 έναντι 136,7% το 2026.
Οι θετικές μακροοικονομικές και δημοσιονομικές επιδόσεις της Ελλάδας, ιδίως συγκρινόμενες με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, συνιστούν αποτέλεσμα συνεχούς μεταρρυθμιστικού έργου με αναπτυξιακή προοπτική, συλλογικής προσπάθειας όλων των πολιτών, υπευθυνότητας στη διαχείριση των δημοσίων οικονομικών και πολιτικής σταθερότητας. Οι προκλήσεις του 2027 είναι πολλές και σημαντικές. Αφορούν στις γεωπολιτικές εξελίξεις που επηρεάζουν σημαντικά την αγορά ενέργειας, το διεθνές εμπόριο αλλά και την παγκόσμια ασφάλεια, στην επίδραση των τεχνολογικών εξελίξεων και της τεχνητής νοημοσύνης, στην εντεινόμενη κλιματική αλλαγή, στις ενδεχόμενες αλλαγές στους πολιτικούς συσχετισμούς σε ευρωπαϊκό επίπεδο και στις δημοσιονομικές πιέσεις σε αρκετά κράτη – μέλη της ΕΕ. Σε αυτό το περιβάλλον η ελληνική οικονομία έχει εισέλθει σε μία περίοδο προόδου και ευημερίας με συνεχώς βελτιούμενες προοπτικές, που είναι ευθύνη όλων μας να διαφυλάξουμε.
Μακροοικονομικές εξελίξεις το 2026
Για το σύνολο του 2026 ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ της ελληνικής οικονομίας εκτιμάται σε 2,0%. Οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου προβλέπεται να αυξηθούν κατά 7,7%, οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών κατά 2,9%, η ιδιωτική κατανάλωση κατά 1,4% και η δημόσια κατανάλωση κατά 1,1%.
Η εξακολούθηση της οικονομικής μεγέθυνσης και η αύξηση της δραστηριότητας σε σημαντικούς κλάδους συνοδεύτηκαν από περαιτέρω βελτίωση των συνθηκών στην αγορά εργασίας. Με βάση τις εποχικά διορθωμένες μηνιαίες εκτιμήσεις της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), ο αριθμός των απασχολουμένων την περίοδο Ιανουαρίου – Ιουλίου 2026 ήταν κατά μέσο όρο αυξημένος κατά 0,9% έναντι της αντίστοιχης περιόδου του 2025. Παράλληλα, σύμφωνα με το πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, το ισοζύγιο αναγγελιών προσλήψεων και αποχωρήσεων κατά το 1ο επτάμηνο του 2026 ήταν θετικό κατά 323.136 θέσεις έναντι 319.843 θέσεων την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Οι αναγγελίες προσλήψεων ανήλθαν σε 1.994.155 και οι αποχωρήσεις σε 1.671.019.
Το ποσοστό ανεργίας το 2ο τρίμηνο του 2026 διαμορφώθηκε σε 7,9% από 8,6% το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025. Με βάση τις εποχικά διορθωμένες μηνιαίες εκτιμήσεις, το ποσοστό ανεργίας τον Αύγουστο 2026 διαμορφώθηκε σε 7,4% έναντι 8,8% τον Αύγουστο 2025.
Παράλληλα με την αύξηση της απασχόλησης, συνεχίστηκε η άνοδος των ονομαστικών μισθών. Ο νομοθετημένος κατώτατος μισθός αυξήθηκε από την 01η.4.2026 κατά 4,55% και συγκεκριμένα από 880 σε 920 ευρώ, ενώ το κατώτατο ημερομίσθιο των εργατοτεχνιτών αυξήθηκε από 39,30 ευρώ σε 41,09 ευρώ. Σε σύγκριση με το 2019 ο κατώτατος μισθός έχει αυξηθεί σωρευτικά κατά 41,5%. Η στόχευση για την επόμενη περίοδο συνίσταται στην περαιτέρω αναπροσαρμογή αυτού σε 960 ευρώ από τον Απρίλιο 2027, ώστε να διαμορφωθεί σε 1.000 ευρώ έως τον Ιανουάριο 2028.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ετήσιας έκθεσης του πληροφοριακού συστήματος ΕΡΓΑΝΗ για το 2025, ο μέσος μηνιαίος μισθός των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα διαμορφώθηκε σε 1.363 ευρώ, αυξημένος κατά 30,3% σε σύγκριση με το 2019, ενώ ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης ανήλθε σε 1.516 ευρώ. Για το 2026 οι αμοιβές εξαρτημένης εργασίας ανά εργαζόμενο εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά 3,7%, ενώ οι συνολικές αμοιβές εξαρτημένης εργασίας κατά 4,4%.
Για το σύνολο του 2026 και με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία έως το τέλος Αυγούστου, ο μέσος ετήσιος ρυθμός μεταβολής του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ) εκτιμάται σε 3,6% και του εθνικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ) σε 3,8%. Οι πληθωριστικές πιέσεις ενισχύθηκαν κατά τους πρώτους μήνες του έτους εν μέσω συνθηκών σημαντικής αύξησης των διεθνών τιμών της ενέργειας. Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής του ΔΤΚ αυξήθηκε από 2,7% τον Φεβρουάριο 2026 σε 3,9% τον Μάρτιο και σε 5,4% τον Απρίλιο. Στη συνέχεια, υποχώρησε σε 5,2% τον Μάιο, σε 4,4% τον Ιούνιο και σε 3,4% τον Ιούλιο, ενώ τον Αύγουστο διαμορφώθηκε σε 3,8%.
Καθοριστικός εξωγενής παράγοντας για την εξέλιξη των τιμών κατά το 2026 ήταν η σημαντική μεταβολή των διεθνών τιμών της ενέργειας. Οι διεθνείς τιμές της ενέργειας κατέγραψαν σημαντική άνοδο κατά το 2026, αντανακλώντας την αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή και τις διαταραχές στις θαλάσσιες εμπορικές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ. Η μέση μηνιαία τιμή του αργού πετρελαίου Brent αυξήθηκε από 66,8 δολάρια ανά βαρέλι τον Ιανουάριο 2026 σε 103,7 δολάρια τον Μάρτιο και σε 120,4 δολάρια τον Απρίλιο, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Απρίλιο 2012. Στη συνέχεια, αποκλιμακώθηκε σε 85,4 δολάρια τον Ιούνιο και σε 83,4 δολάρια τον Ιούλιο, πριν αυξηθεί εκ νέου σε 90,9 δολάρια τον Αύγουστο. Η μέση τιμή του Αυγούστου ήταν υψηλότερη κατά 33% περίπου έναντι του αντίστοιχου μήνα του 2025, ενώ στις αρχές Σεπτεμβρίου οι τιμές διαμορφώθηκαν εκ νέου σε επίπεδα άνω των 100 δολαρίων ανά βαρέλι.
Στο πεδίο των πιστοληπτικών αξιολογήσεων η Ελλάδα διατηρεί την επενδυτική βαθμίδα εν μέσω σημαντικών αναταραχών στις παγκόσμιες αγορές. Τον Σεπτέμβριο 2026 η DBRS Morningstar επιβεβαίωσε τη μακροπρόθεσμη πιστοληπτική αξιολόγηση της χώρας στη βαθμίδα BBB και αναθεώρησε τις τάσεις (trends) σε θετικές από σταθερές. H Scope Ratings αναβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας στη βαθμίδα BBB+ από ΒΒΒ με σταθερές προοπτικές, ενώ η Moody’s αναβάθμισε τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας από σταθερές σε θετικές, διατηρώντας την πιστοληπτική αξιολόγηση στη βαθμίδα Baa3. Οι αποφάσεις αυτές συνδέονται, μεταξύ άλλων, με την προβλεπόμενη περαιτέρω ταχεία αποκλιμάκωση του λόγου δημοσίου χρέους προς ΑΕΠ, τη διατήρηση ισχυρών δημοσιονομικών επιδόσεων καθώς και με τη μεγαλύτερη ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας.
Παράλληλα, συνεχίζεται η στρατηγική πρόωρης αποπληρωμής δημοσίου χρέους, το συνολικό δε ύψος των πρόωρων αποπληρωμών για το 2026 αναμένεται να ανέλθει σε 12,8 δισ. ευρώ περίπου. Η εν λόγω στρατηγική επιταχύνει την αποκλιμάκωση του δημοσίου χρέους και περιορίζει τις μελλοντικές χρηματοδοτικές ανάγκες και το κόστος εξυπηρέτησής του.
Τον Αύγουστο 2026 υποβλήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή αίτημα επέκτασης του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης εθνικής ρήτρας διαφυγής, ώστε να συμπεριληφθούν δαπάνες που ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα. Στο πλαίσιο του αιτήματος οι νέες επενδύσεις προβλέπεται να προσεγγίσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028 και να αφορούν, μεταξύ άλλων, στην αποθήκευση ενέργειας, στην ενεργειακή εξοικονόμηση και στις ενεργειακές υποδομές.
Εξελίξεις καταγράφονται και στην ελληνική κεφαλαιαγορά. Μετά την απόκτηση του ελέγχου της ΕΧΑΕ από τη Euronext, τον Απρίλιο 2026 ο Όμιλος Χρηματιστηρίου Αθηνών μετονομάστηκε σε Euronext Athens στο πλαίσιο της σταδιακής ενσωμάτωσής του στις πανευρωπαϊκές υποδομές του ομίλου. Παράλληλα, η MSCI έχει ανακοινώσει την αναταξινόμηση των ελληνικών δεικτών από την κατηγορία των αναδυομένων στην κατηγορία των ανεπτυγμένων αγορών, με εφαρμογή κατά την αναθεώρηση των δεικτών τον Μάιο 2027.
Μακροοικονομικές προβλέψεις το 2027
Το διεθνές μακροοικονομικό περιβάλλον για την περίοδο 2026 – 2027 διακρίνεται από αυξημένη γεωπολιτική και εμπορική αβεβαιότητα, από υψηλή διακύμανση στις τιμές ενέργειας και από διαφοροποιήσεις των προοπτικών μεταξύ οικονομιών. Οι επιδράσεις των αυξημένων ενεργειακών τιμών στην πραγματική αγοραστική δύναμη και στο κόστος παραγωγής επιβαρύνουν την ιδιωτική κατανάλωση και τις επενδύσεις, ενώ η διαδικασία αποκλιμάκωσης του παγκοσμίου πληθωρισμού έχει ανακοπεί. Αντισταθμιστικά στην παγκόσμια δραστηριότητα λειτουργεί η ενίσχυση του διεθνούς τεχνολογικού κύκλου και των επενδύσεων που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Για την ΕΕ και την Ευρωζώνη οι εαρινές οικονομικές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Μαΐου 2026 παρουσιάζουν επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας το 2026 και μερική ανάκαμψη το 2027. Ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ στην ΕΕ προβλέπεται να διαμορφωθεί σε 1,1% το 2026 από 1,5% το 2025 και να ενισχυθεί σε 1,4% το 2027. Για την Ευρωζώνη οι αντίστοιχοι ρυθμοί προβλέπονται σε 0,9% για το 2026 και σε 1,2% για το 2027 έναντι 1,4% το 2025.
Οι πληθωριστικές πιέσεις στην Ευρώπη προβλέπεται να ενταθούν το 2026 και να αποκλιμακωθούν το 2027. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει αύξηση του ΕνΔΤΚ στην ΕΕ από 2,5% το 2025 σε 3,1% το 2026 και υποχώρησή του σε 2,4% το 2027. Στην Ευρωζώνη ο πληθωρισμός προβλέπεται να αυξηθεί από 2,1% το 2025 σε 3,0% το 2026 και να υποχωρήσει σε 2,3% το 2027. Η εν λόγω εξέλιξη αντανακλά πρωτίστως την άνοδο των ενεργειακών τιμών και τη σταδιακή επέκτασή της στις υπόλοιπες συνιστώσες του πληθωρισμού.
Σύμφωνα με τις τεχνικές παραδοχές των εαρινών οικονομικών προβλέψεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η μέση τιμή του αργού πετρελαίου Brent αναμένεται να αυξηθεί από 68,9 δολάρια ανά βαρέλι το 2025 σε 91,2 δολάρια το 2026 και να υποχωρήσει σε 78,2 δολάρια το 2027. Σε σύγκριση με τις φθινοπωρινές προβλέψεις του 2025 οι παραδοχές για την τιμή του πετρελαίου είναι αυξημένες κατά 46% περίπου για το 2026 και κατά 24% για το 2027.
Με βάση το βασικό μακροοικονομικό σενάριο, ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ της Ελλάδας προβλέπεται σε 2,3% το 2027, παραμένοντας σημαντικά υψηλότερος από τις διαθέσιμες προβλέψεις για τον μέσο όρο της Ευρωζώνης και της ΕΕ. Οι προβλέψεις της ΕΚΤ του Σεπτεμβρίου 2026 τοποθετούν τον ρυθμό αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ της Ευρωζώνης σε 1,4% το 2027, ενώ οι εαρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπουν ρυθμό 1,4% για την ΕΕ.
Σε κατά κεφαλήν όρους, με βάση τις δημογραφικές παραδοχές του βασικού σεναρίου, το πραγματικό ΑΕΠ ανά κάτοικο στην Ελλάδα προβλέπεται να αυξηθεί κατά 2,6% το 2027. Στις εαρινές οικονομικές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής οι αντίστοιχοι ρυθμοί για την Ευρωζώνη και την ΕΕ αναμένονται σε 1,0% και σε 1,3% αντίστοιχα. Η διατήρηση υψηλότερου ρυθμού αύξησης του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ συνεπάγεται, εφόσον επαληθευτούν οι σχετικές προβλέψεις, περαιτέρω περιορισμό της απόκλισης του κατά κεφαλήν εισοδήματος της Ελλάδας από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης και της ΕΕ.
Σημαντικό παράγοντα στην ανοδική πορεία του ρυθμού ανάπτυξης για το 2027 αποτελούν οι νέες κυβερνητικές παρεμβάσεις, όπως ανακοινώθηκαν στην 90η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ 2026), οι οποίες περιλαμβάνουν ένα ευρύ και συνεκτικό πλαίσιο μέτρων ύψους 2,2 δισ. ευρώ περίπου για το 2027, καλύπτοντας το σύνολο των κοινωνικών ομάδων, καθώς επίσης και σημαντικά μέτρα για την ενίσχυση των επενδύσεων και της επιχειρηματικότητας.
Ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου προβλέπεται να αυξηθεί κατά 7,9% το 2027 έναντι 7,7% το 2026 και να συνεισφέρει κατά περίπου 1,5 ποσοστιαία μονάδα στον ετήσιο ρυθμό μεταβολής του πραγματικού ΑΕΠ. Οι επενδύσεις αναμένεται, ως εκ τούτου, να παραμείνουν η σημαντικότερη θετική συνιστώσα της εγχώριας ζήτησης, με την αύξηση της επενδυτικής δραστηριότητας να προέρχεται κυρίως από τις κατασκευές και τον εξοπλισμό. Η συνέχιση της επενδυτικής μεγέθυνσης συνεπάγεται περαιτέρω περιορισμό της απόκλισης του επενδυτικού ποσοστού της Ελλάδας από εκείνο της Ευρωζώνης και συνεπώς, περαιτέρω συρρίκνωση του αρνητικού επενδυτικού κενού. Σε σταθερές τιμές οι επενδύσεις στην Ελλάδα διαμορφώνονται σε 19,2% του ΑΕΠ το 2026 και σε 20,2% το 2027. Σε τρέχουσες τιμές το αντίστοιχο επενδυτικό ποσοστό προβλέπεται να αυξηθεί από 17,8% του ΑΕΠ το 2026 σε 18,6% το 2027. Η απόκλιση από την Ευρωζώνη, η οποία έχει περιοριστεί σημαντικά από το 2019, προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω το 2027.
Η πραγματική ιδιωτική κατανάλωση προβλέπεται να αυξηθεί κατά 1,5% το 2027 από 1,4% το 2026, ενώ η δημόσια κατανάλωση προβλέπεται να αυξηθεί κατά 1,4% το 2027 από 1,1% το 2026. Η εξέλιξη της ιδιωτικής κατανάλωσης υποστηρίζεται από την αύξηση της απασχόλησης και των αμοιβών, από τις παρεμβάσεις που ενισχύουν το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών καθώς και από την προβλεπόμενη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού.
Η απασχόληση σε εθνικολογιστική βάση προβλέπεται να αυξηθεί κατά 0,4% το 2027, με τον αριθμό των μισθωτών να αυξάνεται κατά 0,7%. Με βάση τις εν λόγω προβολές, ο αριθμός των μισθωτών προσεγγίζει τα 4,0 εκατ. άτομα και του συνόλου των απασχολουμένων τα 5,3 εκατ. άτομα. Παράλληλα, σύμφωνα με τον ορισμό της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού, το ποσοστό ανεργίας προβλέπεται να υποχωρήσει περαιτέρω, από 8,4% το 2026 σε 7,9% το 2027.
Οι αμοιβές εξαρτημένης εργασίας ανά εργαζόμενο προβλέπεται να αυξηθούν σε ονομαστικούς όρους κατά 3,9% το 2027 έναντι 3,7% το 2026 και οι συνολικές αμοιβές εξαρτημένης εργασίας σε 4,6% το 2027 από 4,4% το 2026. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αντανακλά τη συνεχιζόμενη άνοδο των μισθών, συμπεριλαμβανομένων της προβλεπόμενης νέας αναπροσαρμογής του κατώτατου μισθού, της συνακόλουθης αύξησης των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων καθώς και της θέσπισης από το 2027 του επιδόματος εορτών Χριστουγέννων για τους δημοσίους υπαλλήλους και λειτουργούς. Σε σύγκριση με το 2019 οι κατά κεφαλήν αμοιβές εξαρτημένης εργασίας προβλέπεται να είναι αυξημένες κατά 25,8% σε ονομαστικούς όρους.
Σε πραγματικούς όρους οι ονομαστικές αμοιβές ανά εργαζόμενο προβλέπεται να αυξηθούν κατά 1,4% το 2027, καθ’ όσον η αύξηση των ονομαστικών αμοιβών συνδυάζεται με την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού. Επιπλέον, οι καθαρές πραγματικές αμοιβές θα ενισχυθούν περαιτέρω από τη μείωση κατά 0,5% των ασφαλιστικών εισφορών. Παράλληλα, η παραγωγικότητα της εργασίας προβλέπεται να ενισχυθεί κατά 2,0% το 2027 έναντι 1,5% το 2026. Κατά συνέπεια, ο ρυθμός αύξησης του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος προβλέπεται να διαμορφωθεί σε 1,9% το 2027.
Ο μέσος ετήσιος ρυθμός μεταβολής του ΕνΔΤΚ προβλέπεται να υποχωρήσει σε 2,4% το 2027 από 3,6% το 2026, υπό την παραδοχή της σταδιακής αποκλιμάκωσης των διεθνών τιμών της ενέργειας, σύμφωνα με τις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ο εθνικός ΔΤΚ προβλέπεται, αντίστοιχα, να μεταβληθεί κατά 2,6% το 2027 έναντι 3,8% το 2026.
Στον εξωτερικό τομέα η προβλεπόμενη ανάκαμψη του διεθνούς εμπορίου το 2027 αναμένεται να στηρίξει την εξαγωγική δραστηριότητα, ενώ η διατήρηση ισχυρής εγχώριας ζήτησης, ιδίως για επενδύσεις, αναμένεται να ενισχύσει παράλληλα τις εισαγωγές. Οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών σε όρους όγκου προβλέπεται να αυξηθούν κατά 3,1% και οι εισαγωγές κατά 4,0%. Ειδικότερα, οι εξαγωγές αγαθών προβλέπεται να αυξηθούν κατά 3,3% και οι εισαγωγές αγαθών κατά 4,4%, ενώ οι εξαγωγές και οι εισαγωγές υπηρεσιών προβλέπεται να αυξηθούν κατά 2,9% και κατά 2,7% αντίστοιχα. Οι καθαρές εξαγωγές υπηρεσιών εκτιμάται ότι θα έχουν θετική επίδραση στον ρυθμό μεταβολής του πραγματικού ΑΕΠ κατά περίπου 0,2 ποσοστιαίες μονάδες. Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις προβλέπεται να αυξηθούν κατά 5,9%.
Προϋπολογισμός Γενικής Κυβέρνησης
Το πρωτογενές αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης του έτους 2026, με βάση τη μεθοδολογία ESA, είχε προβλεφθεί στην εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού 2026 ότι θα διαμορφωθεί σε πλεόνασμα ύψους 7.211 εκατ. ευρώ ή 2,8% του ΑΕΠ, ενώ στην Ετήσια Έκθεση Προόδου 2026 για το Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό – Διαρθρωτικό Σχέδιο (ΜΔΣ), η οποία υποβλήθηκε τον Απρίλιο 2026, η εκτίμηση του πρωτογενούς αποτελέσματος για το έτος 2026, στη βάση των βελτιωμένων αποτελεσμάτων του προηγούμενου έτους, αναθεωρήθηκε σε 8.484 εκατ. ευρώ ή 3,2% του ΑΕΠ. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της εκτέλεσης του προϋπολογισμού, το πρωτογενές αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί σε πλεόνασμα ύψους 9.548 εκατ. ευρώ ή 3,6% του ΑΕΠ.
Σε σύγκριση με τις προβλέψεις του προϋπολογισμού 2026 παρατηρείται αύξηση τόσο των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού (κατά 2,9 δισ. ευρώ) όσο και των δαπανών (κατά 1,2 δισ. ευρώ), δεδομένου ότι περιλαμβάνονται επιπλέον δαπάνες για την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος και για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης. Το συνολικό ισοζύγιο της Γενικής Κυβέρνησης εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί σε πλεόνασμα 0,6% του ΑΕΠ, βελτιωμένο έναντι της πρόβλεψης για έλλειμμα 0,2%, η οποία είχε περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού 2026.
Τα έσοδα από φόρους αναμένεται να ανέλθουν στο ύψος των 75.729 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 2.085 εκατ. ευρώ ή 2,8% έναντι του στόχου του προϋπολογισμού 2026. Η αύξηση αυτή οφείλεται κυρίως:
- στην ενίσχυση των εσόδων από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) κατά 1.548 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με τον προϋπολογισμό, συμπεριλαμβανομένης της είσπραξης μη επαναλαμβανόμενου (one – off) ποσού 306 εκατ. ευρώ από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, που δεν είχε προβλεφθεί και
- στην αύξηση των αμοιβών και τη μείωση της ανεργίας, που επηρεάζουν κυρίως τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων (αύξηση κατά 560 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με τον προϋπολογισμό).
Επιπλέον, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις σημείωσαν σημαντική άνοδο κατά 10,4% το επτάμηνο του 2026 σε σύγκριση με το αντίστοιχο επτάμηνο του 2025 και έναντι 6,5% που ήταν η ετήσια πρόβλεψη του προϋπολογισμού, με αποτέλεσμα να επηρεάζονται θετικά τα φορολογικά έσοδα.
Οι συνολικές δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού για το έτος 2026 εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν σε 87.971 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 1.178 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου του προϋπολογισμού. Η απόκλιση αυτή, όπως προκύπτει από την ανάλυση των δαπανών κατά μείζονα κατηγορία, οφείλεται κυρίως στην αύξηση των μεταβιβαστικών δαπανών, στην επικείμενη ενίσχυση των πιστώσεων του προϋπολογισμού δημοσίων επενδύσεων, στην αύξηση των δαπανών για τόκους καθώς και στις δημοσιονομικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από την αύξηση του ενεργειακού κόστους. Επιπλέον, στην αύξηση των συνολικών δαπανών συντελεί η ενίσχυση των δαπανών για παροχές και αποδοχές των εργαζομένων στο πλαίσιο των σχετικών μεταβολών που επηρεάζουν το μισθολογικό κόστος του Δημοσίου. Αντίθετα, οι διαφοροποιήσεις στις λοιπές κατηγορίες δαπανών οφείλονται, κατά κύριο λόγο, σε ανακατανομές πιστώσεων μεταξύ των μειζόνων κατηγοριών του κρατικού προϋπολογισμού.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις για το έτος 2027, το πρωτογενές αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης σε δημοσιονομική βάση προβλέπεται να διαμορφωθεί σε πλεόνασμα ύψους 9.152 εκατ. ευρώ ή 3,3% του ΑΕΠ. Οι καθαρές εθνικά χρηματοδοτούμενες πρωτογενείς δαπάνες της Γενικής Κυβέρνησης, σύμφωνα με τον ορισμό του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης, αναμένεται να αυξηθούν ετησίως με ρυθμό 8% και 3,6% για τα έτη 2026 και 2027 αντίστοιχα έναντι στόχου 3,6% και 3,1% αντίστοιχα, ο οποίος είχε τεθεί στο ΜΔΣ 2025 – 2028. Ωστόσο, λαμβανομένης υπόψη της ευελιξίας που παρέχεται μετά την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες και την επέκταση αυτής, προκειμένου να συμπεριληφθούν μέτρα που ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα, η σωρευτική αύξηση στα έτη αυτά δεν υπερβαίνει τη δέσμευση του ορίου δαπανών. Επισημαίνεται ότι στη σωρευτική αύξηση συνυπολογίζονται και τα έτη 2024 και 2025, κατά τα οποία ο ρυθμός αύξησης των δαπανών ήταν σημαντικά χαμηλότερος του στόχου λόγω της χαμηλότερης από την αναμενόμενη συνολικής δαπάνης της Γενικής Κυβέρνησης, κυρίως δε λόγω της απόδοσης των μέτρων για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και της εισφοροδιαφυγής.
Τα έσοδα από φόρους αναμένεται να ανέλθουν σε 77.878 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 2.149 εκατ. ευρώ ή 2,8% έναντι του 2026 κυρίως λόγω της προβλεπόμενης μεγέθυνσης της οικονομίας, όπως αντικατοπτρίζεται στις μακροοικονομικές προβλέψεις. Οι συνολικές δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού για το έτος 2027 προβλέπεται ότι θα διαμορφωθούν σε 85.046 εκατ. ευρώ, μειωμένες κατά 2.925 εκατ. ευρώ έναντι της αντίστοιχης εκτίμησης του έτους 2026. Η εν λόγω μείωση οφείλεται κυρίως στην ολοκλήρωση των έργων που χρηματοδοτούνται από το ΤΑΑ εντός του 2026 λόγω της λήξης του προγράμματος. Στον προϋπολογισμό έχει ενσωματωθεί αυξημένη πρόβλεψη για δαπάνες ύψους 200 εκατ. ευρώ προς κάλυψη αναγκών που ενδέχεται να ανακύψουν συνεπεία των επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης.
Δημοσιονομικές παρεμβάσεις
Οι δημοσιονομικές παρεμβάσεις που ανακοινώθηκαν στο πλαίσιο της ΔΕΘ 2026, η εφαρμογή της πλειονότητας των οποίων εκκινεί από το 2027 και ο ορίζοντας υλοποίησής τους εκτείνεται έως το έτος 2030, διαρθρώνονται γύρω από τέσσερις κεντρικούς άξονες: (α) την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος για το σύνολο των κοινωνικών ομάδων (ελεύθεροι επαγγελματίες, μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα, συνταξιούχοι, δημόσιοι υπάλληλοι, αγρότες, άτομα με αναπηρία), (β) την ενίσχυση των ιδιωτικών και δημοσίων επενδύσεων, (γ) την άσκηση στοχευμένης κοινωνικής πολιτικής με έμφαση στο στεγαστικό και στο δημογραφικό ζήτημα καθώς και στην υγεία και (δ) την ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας με παράλληλη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι κυριότερες νέες παρεμβάσεις για τα έτη 2026 και 2027 αφορούν:
- στην απαλλαγή για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες από τις προσαυξήσεις βάσει του κύκλου εργασιών και της μισθοδοσίας προσωπικού, κατά τον υπολογισμό του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος,
- στον μηδενισμό του φορολογικού συντελεστή για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες και τους τριτέκνους με φορολογητέο εισόδημα έως 20.000 ευρώ, σε συνέχεια της φορολογικής μεταρρύθμισης του 2026,
- στη μόνιμη αύξηση της ενίσχυσης του Νοεμβρίου σε συνταξιούχους, σε άτομα με αναπηρία και σε ανασφάλιστους υπερήλικες από 300 ευρώ σε 400 ευρώ καθαρά και στην επέκταση της ενίσχυσης στο σύνολο των συνταξιούχων ηλικίας άνω των 65 ετών από τον Νοέμβριο 2026,
- στη θέσπιση επιδόματος εορτών Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ μικτά για τους δημοσίους υπαλλήλους και λειτουργούς από το 2027,
- στη θέσπιση ειδικού επενδυτικού λογαριασμού, τον οποίο οι γονείς μπορούν να ανοίξουν για τα βρέφη κατά τα δύο πρώτα έτη από τη γέννησή τους, με κρατική συνεισφορά που είναι ισόποση με το ποσό που καταθέτει κάθε χρόνο ο γονέας μέχρι 1.200 ευρώ ετησίως και έως τη συμπλήρωση της ηλικίας των 18 ετών,
- στη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5% από τον Απρίλιο 2027 για τον ιδιωτικό τομέα,
- στην κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος με αφετηρία την ελληνική περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη,
- στη μείωση της προκαταβολής φόρου από 55% σε 50% για τους ελεύθερους επαγγελματίες από το φορολογικό έτος 2027,
- στη θέσπιση επιταχυνόμενων αποσβέσεων σε 6 έτη, από 10 έτη που ισχύει σήμερα, για επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό των επιχειρήσεων,
- στην τιμαριθμοποίηση των αναπηρικών επιδομάτων,
- στην κατάργηση από το 2027 του ΕΝΦΙΑ σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκων και έως 2.200 κατοίκων στη Δυτική Μακεδονία και
- στην αύξηση του εθνικού σκέλους του προϋπολογισμού δημοσίων επενδύσεων με νέες επενδύσεις που θα συντελέσουν, μεταξύ άλλων, και στη μείωση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος.
Πέραν των ανωτέρω μέτρων, τίθεται στόχος για αύξηση του κατώτατου μισθού σε 1.000 ευρώ (1.300 ευρώ με τις τριετίες) έως το 2028 από 920 ευρώ σήμερα, μέσω δύο αυξήσεων που θα λάβουν χώρα τον Απρίλιο 2027 και τον Ιανουάριο 2028. Η συνολική αύξηση από το έτος 2021, κατά το οποίο ο κατώτατος μισθός ανερχόταν σε 650 ευρώ, θα ανέρχεται σε 54%. Η αύξηση του κατώτατου μισθού συνεπιφέρει αύξηση και σε συνδεδεμένα επιδόματα και παροχές, όπως το επίδομα ανεργίας, το επίδομα μητρότητας, η αμοιβή των υπερωριών κ.λπ. Επιπλέον, ο βασικός μισθός των δημοσίων υπαλλήλων θα αναπροσαρμοστεί οριζόντια τόσο τον Απρίλιο 2027 όσο και τον Ιανουάριο 2028, αναλογικά με την αύξηση του κατώτατου μισθού.
Επιπλέον, παρατείνεται η εφαρμογή ενός πλέγματος μέτρων που έχουν υιοθετηθεί για την αντιμετώπιση του στεγαστικού ζητήματος, όπως η τριετής απαλλαγή από τον φόρο κενών ακινήτων που ενοικιάζονται, η μείωση του φόρου εισοδήματος για δαπάνες αναβάθμισης κτηρίων, η απαλλαγή από τον ΦΠΑ για τα νέα κτήρια και οι περιορισμοί στη βραχυχρόνια μίσθωση σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Επιπρόσθετα, εισάγεται ένα νέο μέτρο για τον περιορισμό της ζήτησης κατοικιών από φορολογικούς κατοίκους τρίτων χωρών (εκτός ΕΕ), το οποίο προβλέπει την αύξηση του φόρου μεταβίβασης από 3% σε 15% για τις αγοραζόμενες κατοικίες, με στόχο τη μείωση της πίεσης στις τιμές των ακινήτων. Επιπλέον, θεσμοθετείται νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου IΙI» για τη στήριξη της αγοράς πρώτης κατοικίας μέσω χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων, συνολικού ύψους 2 δισ. ευρώ μέσω της ΕΑΤ.
Παράλληλα, με ποσό ύψους 1,5 δισ. ευρώ από τα δάνεια του ΤΑΑ που μεταφέρθηκαν στην ΕΑΤ, θα χρηματοδοτηθούν δύο νέα προγράμματα αποκλειστικά για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ένα δανειοδοτικό πρόγραμμα ύψους 1,1 δισ. ευρώ και ένα εγγυοδοτικό πρόγραμμα ύψους 400 εκατ. ευρώ. Τα εν λόγω προγράμματα, με τη συμμετοχή του τραπεζικού συστήματος, θα στηρίξουν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις με σύνολο δανείων 5 δισ. ευρώ.
Το συνολικό κόστος των νέων μόνιμων μέτρων που δεν έχουν ακόμη θεσμοθετηθεί, εκτιμάται σε 605 εκατ. ευρώ για το 2026 και σε 2,27 δισ. ευρώ για το 2027. Επιπλέον, τα μόνιμα μέτρα που ήδη έχουν θεσμοθετηθεί και υλοποιούνται από τις αρχές του 2026, έχουν δημοσιονομικό κόστος το οποίο εκτιμάται σε 3,66 δισ. ευρώ το 2026 και σε 5,48 δισ. ευρώ το 2027. Συγχρόνως, στις εκτιμήσεις περικλείονται ενεργητικά μέτρα εσόδων που έχουν θεσμοθετηθεί ή βρίσκονται υπό υλοποίηση, αναμένεται δε να ενισχύσουν τα δημόσια έσοδα με 182 εκατ. ευρώ το 2026 και με 468 εκατ. ευρώ το 2027. Τα εν λόγω μέτρα περιλαμβάνουν την επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας σε περισσότερους κλάδους, την αναμόρφωση της φορολόγησης των διαδικτυακών τυχερών παιγνίων, την αναπροσαρμογή των τελών ταξινόμησης στα υβριδικά οχήματα και την αναπροσαρμογή της φορολόγησης στελεχών με αμοιβές άνω των 60.000 ευρώ από συμμετοχή στα κέρδη. Το συνολικό κόστος των κυριότερων μόνιμων δημοσιονομικών παρεμβάσεων εκτιμάται σε 4,08 δισ. ευρώ το 2026, αυξάνεται κατά 3,2 δισ. ευρώ το 2027 και διαμορφώνεται σε 7,28 δισ. ευρώ, όπως αποτυπώνεται σχετικά παρακάτω.
Οι κυριότερες δημοσιονομικές παρεμβάσεις αναλύονται κατωτέρω:
Απαλλαγή από τις προσαυξήσεις βάσει κύκλου εργασιών και μισθοδοσίας προσωπικού κατά τον υπολογισμό του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος για συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες
Από το φορολογικό έτος 2026 (φορολογικές δηλώσεις 2027) θεσπίζεται πλαίσιο απαλλαγής από τις προσαυξήσεις του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες. Η παρέμβαση αφορά στην απαλλαγή από ποσοστό: (α) 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας προσωπικού και (β) 5% της διαφοράς του κύκλου εργασιών από τον μέσο όρο του αντίστοιχου Κωδικού Αριθμού Δραστηριότητας (ΚΑΔ). Προϋποθέσεις αποτελούν η πλήρης διασύνδεση POS – ταμειακών μηχανών, η υποβολή στοιχείων στο myDATA, η απουσία εργατικών ή φορολογικών παραβάσεων κατά την τελευταία πενταετία και η έγκαιρη υποβολή δηλώσεων ΦΠΑ και φορολογίας εισοδήματος.
Επιπλέον, το τεκμήριο ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος μειώνεται αναλογικά με το ποσοστό συνιδιοκτησίας για εκμεταλλευτές ταξί (εξαιρούνται πλήρως τα ανήλικα τέκνα). Παράλληλα, επεκτείνεται η μείωση κατά 50% του τεκμηρίου σε ατομικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκων, ειδικά δε για τη Δυτική Μακεδονία έως 2.200 κατοίκων, εξαιρουμένων όσων βρίσκονται στην Περιφέρεια Αττικής (πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων), με θετική επίδραση σε 131 νέους οικισμούς. Σημειώνεται ότι από τις 755.000 ατομικές επιχειρήσεις οι 427.000 φορολογούνται βάσει τεκμηρίων, ενώ με τις προσαυξήσεις βάσει κύκλου εργασιών και μισθοδοσίας προσωπικού επιβαρύνονται περίπου 156.000 ατομικές επιχειρήσεις. Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 170 εκατ. ευρώ το 2027 και σταθεροποιείται σε 108 εκατ. ευρώ ετησίως.
Μείωση συντελεστή φορολόγησης κατά κύριο επάγγελμα αγροτών σε 0% για φορολογητέο εισόδημα έως 20.000 ευρώ
Από το φορολογικό έτος 2026 μηδενίζεται ο συντελεστής φορολογίας εισοδήματος για εισοδήματα από αγροτική δραστηριότητα έως 20.000 ευρώ. Δικαιούχοι είναι φυσικά πρόσωπα, κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, με τουλάχιστον 50% του συνολικού εισοδήματός τους να προέρχεται από αγροτική δραστηριότητα. Με τη ρύθμιση αυτή το αφορολόγητο όριο για αγρότη χωρίς τέκνα αυξάνεται για εισόδημα από 8.633 ευρώ σε 22.204 ευρώ, με μέγιστο ετήσιο όφελος φόρου 2.900 ευρώ. Το μέτρο αφορά σε 47.091 αγρότες (επί συνόλου 245.907), οι οποίοι συγκεντρώνουν το 56% του συνολικού αγροτικού εισοδήματος. Το δημοσιονομικό κόστος ανέρχεται σε 87 εκατ. ευρώ το 2027 και σταθεροποιείται σε 56 εκατ. ευρώ για κάθε ένα από τα επόμενα έτη.
Μείωση συντελεστή φορολόγησης τριτέκνων σε 0% για φορολογητέο εισόδημα έως 20.000 ευρώ
Ανάλογη παρέμβαση μηδενισμού του συντελεστή για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ εφαρμόζεται από το φορολογικό έτος 2027 για όσους έχουν τρία εξαρτώμενα τέκνα. Η μείωση για τους μισθωτούς μέσω της παρακράτησης θα ισχύσει από την 01η.01.2027, ενώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες η σχετική μείωση θα εμφανιστεί κατά την υποβολή των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος το 2028. Το αφορολόγητο εισόδημα αυξάνεται από 14.364 ευρώ σε 25.364 ευρώ, με μέγιστο όφελος φόρου 1.800 ευρώ ετησίως. Το μέτρο ωφελεί 86.927 τριτέκνους (από τους 152.039) που βρίσκονται άνω του αφορολόγητου ορίου, εκ των οποίων οι 33.894 είναι ελεύθεροι επαγγελματίες. Το δημοσιονομικό κόστος διαμορφώνεται σε 55 εκατ. ευρώ το 2027, σε 107 εκατ. ευρώ το 2028 και σταθεροποιείται σε 90 εκατ. ευρώ για τα επόμενα έτη.
Αυξήσεις αποδοχών συνταξιούχων
Από τον Νοέμβριο 2026 η ετήσια οικονομική ενίσχυση αυξάνεται από 300 ευρώ σε 400 ευρώ καθαρά και επεκτείνεται σε μόνιμη βάση στο σύνολο των συνταξιούχων ηλικίας άνω των 65 ετών, καταλαμβάνοντας 270.000 νέους δικαιούχους (συνολικός αριθμός 2,2 εκατ. δικαιούχοι). Το συνολικό δημοσιονομικό κόστος της ενίσχυσης ανέρχεται σε 879 εκατ. ευρώ. Το ίδιο ποσό θα λαμβάνουν οι συνταξιούχοι ηλικίας άνω των 60 ετών οι οποίοι είναι δικαιούχοι μόνο σύνταξης λόγω θανάτου, τα άτομα με αναπηρία ανεξαρτήτως ηλικίας και οι ανασφάλιστοι υπερήλικες. Παράλληλα, από την 01η.01.2027 εφαρμόζεται οριζόντια αύξηση των συντάξεων για το σύνολο των συνταξιούχων με βάση τον μέσο όρο του πληθωρισμού και της αύξησης του ΑΕΠ, χωρίς συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς. Με βάση τις μακροοικονομικές εκτιμήσεις του προσχεδίου του προϋπολογισμού, λαμβανομένων υπόψη και των μακροοικονομικών στοιχείων του 2025, η αύξηση υπολογίζεται σε 2,8% και το αναλογούν δημοσιονομικό κόστος σε 807 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, καταργείται η περικοπή κατά 50% στους δικαιούχους που λαμβάνουν συντάξεις λόγω θανάτου μετά την παρέλευση της τριετίας, με το δημοσιονομικό κόστος να ανέρχεται στο ποσό των 48 εκατ. ευρώ.
Αυξήσεις αποδοχών δημοσίων υπαλλήλων
Θεσπίζεται σε μόνιμη βάση επίδομα εορτών Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ μικτά από τον Δεκέμβριο 2027 για τους περίπου 720.000 υπαλλήλους και λειτουργούς, με ετήσιο δημοσιονομικό κόστος 433 εκατ. ευρώ. Το καθαρό ποσό του επιδόματος κυμαίνεται από 257 ευρώ έως 389 ευρώ ανάλογα με τα έτη υπηρεσίας, την ηλικία, το εισόδημα και τον αριθμό των προστατευόμενων τέκνων. Επιπλέον, ο ονομαστικός μισθός αναπροσαρμόζεται οριζόντια, ακολουθώντας την αύξηση του κατώτατου μισθού.
Αύξηση κατώτατου μισθού και μείωση ασφαλιστικών εισφορών ιδιωτικού τομέα
Ο κατώτατος μισθός αναμένεται να αυξηθεί σε 1.000 ευρώ (1.300 ευρώ συνυπολογιζομένων των τριετιών) έως το 2028 από 920 ευρώ, μέσω δύο αυξήσεων που θα λάβουν χώρα τον Απρίλιο 2027 και τον Ιανουάριο 2028.
Παράλληλα, από την 01η.4.2027 μειώνονται κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα οι ασφαλιστικές εισφορές των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα (κρατήσεις υπέρ ΔΥΠΑ), με το δημοσιονομικό κόστος, το οποίο καλύπτεται από τον κρατικό προϋπολογισμό, να ανέρχεται σε 163 εκατ. ευρώ το 2027 και σε 218 εκατ. ευρώ το 2028. Συνεπεία της εν λόγω μείωσης το ποσοστό των συνολικών εισφορών το 2027 υποχωρεί σε 34,66% (12,87% για τον εργαζόμενο και 21,79% για τον εργοδότη).
Μειώσεις φόρων για επιχειρήσεις
- Επιταχυνόμενες αποσβέσεις: Για δαπάνες από την 01η.01.2027 σε μηχανολογικό εξοπλισμό η απόσβεση συμπτύσσεται σε 6 έτη έναντι των 10 ετών, με προοδευτικούς συντελεστές ως εξής: 1ο έτος: 10%, 2o έτος: 10%, 3ο έτος: 15%, 4ο έτος: 15%, 5ο έτος: 25% και 6ο έτος: 25%. Με αυτόν τον τρόπο επιταχύνονται οι επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό και παρέχονται κίνητρα για τις εν λόγω επενδύσεις, δεδομένου ότι θα αποσβέννυνται σε 6 έτη αντί για 10 έτη, με αντίστοιχη ωφέλεια στον φόρο εισοδήματος των επιχειρήσεων.
- Τέλος επιτηδεύματος: Καταργείται πλήρως από το 2027 για νομικά πρόσωπα στην ελληνική περιφέρεια και στη Θεσσαλονίκη, ωφελουμένων 121.922 επιχειρήσεων. Στην Περιφέρεια Αττικής μειώνεται κατά 50% το 2028 και καταργείται οριστικά το 2029, με το δημοσιονομικό κόστος να διαμορφώνεται σε 82 εκατ. ευρώ το 2027 και σε 138 εκατ. ευρώ το 2028, σταθεροποιούμενο σε 201 εκατ. ευρώ τα επόμενα έτη.
- Προκαταβολή φόρου: Από το φορολογικό έτος 2027 μειώνεται κατά 5% η προκαταβολή φόρου των ατομικών επιχειρήσεων, ενώ από το φορολογικό έτος 2028 προβλέπεται η μείωση προκαταβολής φόρου των νομικών προσώπων κατά 5% ετησίως και μέχρι ποσοστού 50%, με στόχο την ενίσχυση της ρευστότητας των επιχειρήσεων. Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 73 εκατ. ευρώ το 2028, σε 377 εκατ. ευρώ το 2029 και σε 399 εκατ. ευρώ το 2030.
Παρεμβάσεις στην αγορά ακινήτων και το στεγαστικό ζήτημα
- Φόρος μεταβίβασης σε πολίτες τρίτων χωρών: Από τον Ιούλιο 2027 ο φόρος μεταβίβασης για αγορά κατοικίας από φυσικά πρόσωπα, φορολογικούς κατοίκους τρίτων χωρών (εκτός ΕΕ), αυξάνεται από 3% σε 15% (τελικό 15,45% συνυπολογιζομένης της εισφοράς 3% επί του φόρου υπέρ Δήμων). Ο σκοπός της εν λόγω παρέμβασης συνίσταται στην αποκλιμάκωση των τιμών και στη συνεπακόλουθη ευχερέστερη πρόσβαση των μόνιμων κατοίκων στη στέγη.
- Πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ»: Θεσμοθετείται νέο πρόγραμμα ύψους 2 δισ. ευρώ μέσω της ΕΑΤ για τη στήριξη της αγοράς πρώτης κατοικίας μέσω χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων με διευρυμένα κριτήρια (ηλικία έως 55 έτη, εμπορική αξία ακινήτου έως 300.000 ευρώ, ύψος δανείου έως 230.000 ευρώ και αυξημένα εισοδηματικά όρια κατά 7.000 ευρώ ανά τέκνο). Εκ των 2 δισ. ευρώ ποσό 500 εκατ. ευρώ προέρχεται από τα δάνεια του ΤΑΑ, ποσό 500 εκατ. ευρώ από τα ταμειακά διαθέσιμα της ΕΑΤ και ποσό 1 δισ. ευρώ από τα πιστωτικά ιδρύματα.
- Επιστροφή ενοικίου: Επεκτείνεται από τον Νοέμβριο 2026 η επιστροφή ενοικίου με διευρυμένα εισοδηματικά όρια (ετήσιο φορολογητέο εισόδημα έως 25.000 ευρώ για άγαμους και έως 35.000 ευρώ για έγγαμους, προσαυξανόμενο κατά 5.000 ευρώ για κάθε τέκνο), καλύπτοντας το 85% των ενοικιαστών, δηλαδή 1 εκατ. νοικοκυριά. Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 233 εκατ. ευρώ. Συγχρόνως, παρέχεται ετήσια οικονομική ενίσχυση με τη μορφή επιστροφής δύο ενοικίων σε εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν στην ελληνική περιφέρεια.
- Κατάργηση ΕΝΦΙΑ για οικισμούς έως 2.000 κατοίκων και έως 2.200 κατοίκων στη Δυτική Μακεδονία: Από το έτος 2027 απαλλάσσονται από την καταβολή του ΕΝΦΙΑ φυσικά πρόσωπα, φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας, των οποίων η κύρια κατοικία βρίσκεται σε οικισμούς με πληθυσμό έως 2.000 κατοίκους, σύμφωνα με την εκάστοτε πλέον πρόσφατη απογραφή πληθυσμού, εξαιρουμένων των οικισμών της Περιφέρειας Αττικής (πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων). Ειδικά για την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας το όριο ορίζεται σε 2.200 κατοίκους. Το μέτρο αφορά σε 131 επιπλέον οικισμούς και σε περίπου 62.000 ιδιοκτήτες ακινήτων, με το επιπρόσθετο δημοσιονομικό κόστος να ανέρχεται σε 8 εκατ. ευρώ ετησίως. Το δημοσιονομικό κόστος της συνολικής απαλλαγής που αφορά σε 12.855 οικισμούς, εκτιμάται σε 86 εκατ. ευρώ ετησίως.
Μέτρα κοινωνικής πολιτικής, παιδείας και υγείας
- Επενδυτικός Λογαριασμός Νέας Γενιάς: Από το 2027 για βρέφη ηλικίας έως 2 ετών καθιερώνεται επενδυτικός λογαριασμός με ισόποση κρατική συνεισφορά έως 1.200 ευρώ ετησίως, αυξανόμενη κατά 10% ανά πενταετία, μέχρι την ενηλικίωση. Με απόδοση 3% – 5% το σωρευμένο κεφάλαιο θα ανέρχεται σε 64.000 – 77.000 ευρώ, ενώ ο γονέας θα έχει καταβάλει μόλις 24.600 ευρώ. Το δημοσιονομικό κόστος ανέρχεται σε 55 εκατ. ευρώ το 2027, αυξανόμενο κατά 27 εκατ. ευρώ περίπου ετησίως.
- Τιμαριθμοποίηση επιδομάτων αναπηρίας: Από τον Ιανουάριο 2027 τα επιδόματα του ΟΠΕΚΑ και του e-ΕΦΚΑ για 218.000 δικαιούχους θα αναπροσαρμόζονται ετησίως βάσει της αύξησης του ΑΕΠ και του πληθωρισμού, με το δημοσιονομικό κόστος να διαμορφώνεται σε 47 εκατ. ευρώ το 2027.
- Αυξάνεται η αποζημίωση των voucher για βρεφονηπιακούς σταθμούς και διευρύνονται τα εισοδηματικά κριτήρια, με ετήσιο δημοσιονομικό κόστος 37 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, αυξάνεται η αποζημίωση σίτισης φοιτητών, με ετήσιο δημοσιονομικό κόστος 27 εκατ. ευρώ.
Ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας και μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας
Η ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας της χώρας αποσκοπεί στη σταδιακή μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, μέσω επενδύσεων σε δίκτυα, αποθήκευσης ενέργειας, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και προγραμμάτων εξοικονόμησης. Ο συνδυασμός των παρεμβάσεων αναμένεται να επιφέρει σταδιακή μείωση της λιανικής τιμής ηλεκτρικής ενέργειας έως και κατά 30% την περίοδο 2027 – 2029.
Οι κυριότερες παρεμβάσεις για τη μείωση των τιμών ρεύματος περιλαμβάνουν:
- νέο πρόγραμμα επιχορήγησης συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας (μπαταριών), με στόχο τη βέλτιστη αξιοποίηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τη μείωση της μεταβλητότητας των χονδρικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας,
- μείωση κατά 50% της πρώτης κλίμακας χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφελείας (ΥΚΩ) για τις οικιακές παροχές από την 01η.01.2027 και την ως εκ τούτου άμεση ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών,
- σημαντική επέκταση των δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας μέσω των επενδυτικών προγραμμάτων του Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ), συμπεριλαμβανομένων των διασυνδέσεων Δωδεκανήσων και Βορείου Αιγαίου,
- νέα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών και επιχειρήσεων μέσω πόρων του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου,
- παρεμβάσεις για τη διεύρυνση της χρήσης αντλιών θερμότητας, φωτοβολταϊκών και ηλιακών θερμοσιφώνων και
- ενεργοποίηση του Ταμείου Απανθρακοποίησης των Νησιών για έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και για αποθήκευση καθώς και υλοποίηση των προγραμμάτων «ΗΛΕΚΤΡΑ» και «ΦΟΙΒΟΣ – ΑΘΗΝΑ» για την ενεργειακή αναβάθμιση 109 κτηρίων του Δημοσίου, πανεπιστημίων και 246 σχολείων.
Οι ανωτέρω παρεμβάσεις εντάσσονται στη συνολική προσπάθεια ενίσχυσης της ενεργειακής ανθεκτικότητας της οικονομίας, περιορισμού της εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα και δημιουργίας μόνιμων προϋποθέσεων για χαμηλότερο ενεργειακό κόστος. Προς την εν λόγω κατεύθυνση κινείται και η ενίσχυση του εθνικού σκέλους του προϋπολογισμού δημοσίων επενδύσεων, όπου προβλέπονται πρόσθετοι πόροι ύψους 300 εκατ. ευρώ το 2026, 400 εκατ. ευρώ το 2027, 300 εκατ. ευρώ το 2028 και 200 εκατ. ευρώ το 2029, για την υλοποίηση νέων ενεργειακών έργων και κρίσιμων υποδομών.
Παρεμβάσεις αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης
Από τον Μάρτιο 2026 τέθηκε σε εφαρμογή ένα ευρύ πλέγμα μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων έναντι των αυξήσεων του ενεργειακού κόστους, και ιδιαίτερα των καυσίμων, εξαιτίας των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Το πλαίσιο διευρύνεται μηνιαίως ανάλογα με τις εξελίξεις στις τιμές των καυσίμων. Έως τα τέλη Σεπτεμβρίου 2026 έχουν υιοθετηθεί τα ακόλουθα μέτρα:
- επιδότηση του πετρελαίου κίνησης στο δίκτυο με 20 λεπτά (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ) για τον Απρίλιο και τον Μάϊο, 15 λεπτά για τον Ιούνιο, 10 λεπτά για τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο και 15 λεπτά για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου, το δε εκτιμώμενο δημοσιονομικό κόστος διαμορφώνεται σε 216 εκατ. ευρώ,
- έκτακτη ενίσχυση ύψους 150 ευρώ ανά τέκνο τον Ιούνιο 2026, η οποία καταλαμβάνει το 80% των οικογενειών με τέκνα (1 εκατ. νοικοκυριά), με κόστος 232 εκατ. ευρώ,
- κάρτα καυσίμων (fuel pass) για την περίοδο Απριλίου – Μαΐου 2026 ύψους 60 ευρώ στις νησιωτικές περιοχές και 50 ευρώ στην υπόλοιπη Ελλάδα, με κόστος 113 εκατ. ευρώ,
- επιδότηση λιπασμάτων σε ύψος 15% των τιμολογίων για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες για την περίοδο από τις 15 Μαρτίου έως και τις 31 Αυγούστου 2026, με κόστος 48 εκατ. ευρώ,
- αποζημίωση ακτοπλοϊκών εταιρειών για υποχρεωτικές εκπτώσεις εισιτηρίων, με ετήσιο κόστος 60 εκατ. ευρώ,
- αύξηση των ορίων του ετήσιου φορολογητέου εισοδήματος για επιστροφή ενοικίου (από 20.000 ευρώ σε 25.000 ευρώ για άγαμους, από 28.000 ευρώ σε 35.000 ευρώ για έγγαμους, προσαυξανόμενο κατά 5.000 ευρώ το κάθε τέκνο, ενώ για μονογονεϊκές οικογένειες σε 39.000 ευρώ, προσαυξανόμενο κατά 5.000 ευρώ για κάθε τέκνο μετά το πρώτο), η οποία καταλαμβάνει το 85% των ενοικιαστών (περίπου 70.000 ενοικιαστές επιπλέον, σύνολο 1 εκατ. ενοικιαστές), το δε ετήσιο κόστος εκτιμάται σε 25 εκατ. ευρώ και
- τον Απρίλιο ανακοινώθηκε διεύρυνση των εισοδηματικών ορίων των συνταξιούχων που λαμβάνουν το ποσό των 250 ευρώ (ώστε να καταλαμβάνει το 85% των συνταξιούχων). Επίσης, ανακοινώθηκε η αύξηση της επιδότησης στο ποσό των 300 ευρώ, με επιπλέον ετήσιο κόστος 215 εκατ. ευρώ. Με την επέκταση στο σύνολο των συνταξιούχων ηλικίας άνω των 65 ετών (2,2 εκατ. δικαιούχοι συνολικά) και με την αύξηση σε 400 ευρώ που ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ, το επιπρόσθετο κόστος σε σύγκριση με το 2025 ανέρχεται σε 516 εκατ. ευρώ.
Το συνολικό κόστος των εν λόγω δημοσιονομικών παρεμβάσεων ανέρχεται σε 1,21 δισ. ευρώ, εκ των οποίων ποσό ύψους 669 εκατ. ευρώ αφορά σε έκτακτα μέτρα αντιμετώπισης του ενεργειακού κόστους και ποσό ύψους 541 εκατ. ευρώ αφορά στη μόνιμη αύξηση της ενίσχυσης των συνταξιούχων και στη διεύρυνση της επιστροφής ενοικίου.
Κυριότερα έργα για την ενεργειακή ανθεκτικότητα με βάση τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια
Η χώρα μας υπέβαλε την 06η.8.2026 αίτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης εθνικής ρήτρας διαφυγής, ώστε να συμπεριληφθούν μέτρα που ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της χώρας.
Οι νέες επενδύσεις αναμένεται να προσεγγίσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028 και θα καλυφθούν από εθνικούς πόρους, ενώ εξαιρούνται από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών του ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης έως το 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και έως 0,6% σωρευτικά μέχρι το 2028. Σημειώνεται ότι οι σχετικές δαπάνες προσμετρώνται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος.
Η παρεχόμενη δυνατότητα αποβλέπει, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στην κάλυψη μέτρων τα οποία ενισχύουν την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος και επιταχύνουν τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα.
Τα κυριότερα έργα που προγραμματίζεται να ενταχθούν στο εν λόγω πλαίσιο παρουσιάζονται στη συνέχεια:
- νέο πρόγραμμα επιχορήγησης μπαταριών για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ύψους 200 εκατ. ευρώ,
- νέο πανελλαδικό πρόγραμμα για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες (100.000 δικαιούχοι) ύψους 200 εκατ. ευρώ,
- νέο έργο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (αντλίες θερμότητας, ηλιακοί θερμοσίφωνες, φωτοβολταϊκά στη στέγη με μπαταρία) για 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και στη Μεγαλόπολη, ύψους 50 εκατ. ευρώ,
- πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ» για την ενεργειακή αναβάθμιση 109 παλαιών κτηρίων του Δημοσίου και πανεπιστημίων, ύψους 117 εκατ. ευρώ,
- πρόγραμμα «ΦΟΙΒΟΣ – ΑΘΗΝΑ» για την ενεργειακή αναβάθμιση 246 σχολείων (δημοτικά, νηπιαγωγεία και βρεφονηπιακοί σταθμοί) ύψους 45 εκατ. ευρώ,
- δράση δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα στη βιομηχανία ύψους 50 εκατ. ευρώ,
- σιδηροδρομικά έργα ενίσχυσης της ασφάλειας και επεκτάσεων ύψους 320 εκατ. ευρώ και σταθμοί φόρτισης λεωφορείων ύψους 20 εκατ. ευρώ.
| Κυριότερες μόνιμες δημοσιονομικές παρεμβάσεις 2026 – 2027 (σε εκατ. ευρώ) | ||
| Περιγραφή | 2026 | 2027 |
| Α. Νέες παρεμβάσεις* | ||
| Ελεύθεροι επαγγελματίες | ||
| Απαλλαγή από τις προσαυξήσεις ελάχιστου καθαρού εισοδήματος για συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες | 0 | -170 |
| Μείωση προκαταβολής φόρου ατομικών επιχειρήσεων από 55% σε 50% από το φορολογικό έτος 2027 (επηρεάζει δημοσιονομικά το έτος 2028) | 0 | 0 |
| Αγρότες | ||
| Μείωση συντελεστή φορολόγησης κατά κύριο επάγγελμα αγροτών σε 0% για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ | 0 | -87 |
| Μισθωτοί ιδιωτικού τομέα | ||
| Μείωση ασφαλιστικών εισφορών του ιδιωτικού τομέα κατά 0,5% από τον Απρίλιο 2027 (από τις εισφορές του εργαζομένου) | 0 | -163 |
| Μείωση συντελεστή φορολόγησης τριτέκνων σε 0% για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ από το φορολογικό έτος 2027 | 0 | -55 |
| Αύξηση του κατώτατου μισθού σταδιακά σε 1.000 ευρώ (1.300 ευρώ συνυπολογιζομένων και των τριετιών) έως τον Ιανουάριο 2028 | ||
| Απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για φιλοδωρήματα έως 6.000 ευρώ ετησίως (από 300 ευρώ μηνιαίως) από το φορολογικό έτος 2026 | ||
| Δημόσιοι υπάλληλοι | ||
| Οριζόντια αύξηση μισθών δημοσίων υπαλλήλων βάσει αύξησης κατώτατου μισθού | 0 | -382 |
| Θέσπιση επιδόματος εορτών Χριστουγέννων (500 ευρώ μικτά) από τον Δεκέμβριο 2027 | 0 | -433 |
| Συνταξιούχοι | ||
| Αύξηση της ενίσχυσης στους συνταξιούχους σε 400 ευρώ καθαρά και επέκταση σε μόνιμη βάση από τον Νοέμβριο 2026 στο σύνολο των συνταξιούχων ηλικίας άνω των 65 ετών. Το ίδιο ποσό θα λαμβάνουν οι συνταξιούχοι ηλικίας άνω των 60 ετών οι οποίοι λαμβάνουν μόνο σύνταξη λόγω θανάτου, τα άτομα με αναπηρία και οι ανασφάλιστοι υπερήλικες. | -301 | -301 |
| Επιχειρήσεις | ||
| Σταδιακή κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος με αφετηρία την ελληνική περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη | 0 | -82 |
| Θέσπιση επιταχυνόμενων αποσβέσεων σε μηχανολογικό εξοπλισμό (επηρεάζει δημοσιονομικά τα έτη 2030 και επόμενα) | 0 | 0 |
| Αύξηση επιστροφής επενδυτικού R&D Clawback | 0 | -25 |
| Νέο δανειοδοτικό και εγγυοδοτικό πρόγραμμα για μικρομεσαίες επιχειρήσεις ύψους 1,5 δισ. ευρώ μέσω της ΕΑΤ | ||
| Νέες επενδύσεις | ||
| Αύξηση εθνικού σκέλους προϋπολογισμού δημοσίων επενδύσεων | -300 | -400 |
| Μέτρα για το στεγαστικό ζήτημα | ||
| Νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ» με συνολικά κεφάλαια ύψους 2 δισ. ευρώ μέσω της ΕΑΤ | ||
| Κατάργηση από το 2027 του ΕΝΦΙΑ σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκων και έως 2.200 κατοίκων στη Δυτική Μακεδονία | 0 | -8 |
| Αύξηση φόρου μεταβίβασης σε 15% για αγορά κατοικίας από φορολογικούς κατοίκους τρίτων χωρών (εκτός ΕΕ) από τον Ιούλιο 2027 | 0 | 41 |
| Επέκταση απαλλαγής από τον φόρο των κενών ακινήτων που ενοικιάζονται (επηρεάζει δημοσιονομικά το έτος 2028 και τα επόμενα έτη) | 0 | 0 |
| Παράταση ισχύος της μείωσης του φόρου εισοδήματος για δαπάνες αναβάθμισης κτηρίων | 0 | -5 |
| Επέκταση της απαλλαγής ΦΠΑ στα νέα κτήρια | 0 | -18 |
| Περιορισμός των νέων airbnb στα τρία δημοτικά διαμερίσματα της Αθήνας και στο πρώτο διαμέρισμα Θεσσαλονίκης και για το έτος 2027 | ||
| Μέτρα κοινωνικής πολιτικής | ||
| Ειδικός επενδυτικός λογαριασμός για βρέφη (Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά) με κρατική συνεισφορά έως 1.200 ευρώ ετησίως | 0 | -55 |
| Τιμαριθμοποίηση αναπηρικών επιδομάτων (ΟΠΕΚΑ και e-ΕΦΚΑ) | 0 | -47 |
| Αύξηση voucher βρεφονηπιακών σταθμών κατά 10% και αλλαγή εισοδηματικών ορίων | 0 | -37 |
| Αύξηση επιδόματος γέννησης πολυτέκνων κατά 1.000 ευρώ ανά τέκνο | -4 | -4 |
| Φορολογική προστασία μονογονεϊκότητας (για το εξαρτώμενο τέκνο δεν συνυπολογίζονται εισοδήματα από συντάξεις λόγω θανάτου) | 0 | -10 |
| Αύξηση αποζημίωσης σίτισης φοιτητών | 0 | -27 |
| Α. Σύνολο | -605 | -2.267 |
| Β. Παρεμβάσεις που έχουν θεσμοθετηθεί έως τον Σεπτέμβριο 2026 | ||
| Συνταξιούχοι | ||
| Αύξηση συντάξεων βάσει πληθωρισμού και ΑΕΠ χωρίς συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς (με 50% συμψηφισμό το 2026) | -565 | -1.372 |
| Ενίσχυση 300 ευρώ καθαρά σε συνταξιούχους ηλικίας άνω των 65 ετών (60 ετών, εφόσον λαμβάνουν μόνο σύνταξη λόγω θανάτου) με διευρυμένα εισοδηματικά κριτήρια (85% των συνταξιούχων), σε δικαιούχους αναπηρικών συντάξεων και επιδομάτων ανεξαρτήτως ηλικίας καθώς και σε ανασφάλιστους υπερήλικες (1,9 εκατ. δικαιούχοι). Αναφέρεται το κόστος του αρχικού μέτρου. Το μέτρο επεκτείνεται σε όλους τους συνταξιούχους ηλικίας άνω των 65 ετών, με επιπλέον κόστος 301 εκατ. ευρώ, όπως αποτυπώνεται στις νέες παρεμβάσεις ανωτέρω. | -578 | -578 |
| Κατάργηση μείωσης 50% στις συντάξεις λόγω θανάτου μετά την πάροδο τριετίας | -16 | -48 |
| Μισθωτοί, ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες | ||
| Μείωση φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων (μεταρρύθμιση του έτους 2026) | -1.218 | -1.620 |
| Αναπροσαρμογή και εξορθολογισμός συστήματος τεκμηρίων διαβίωσης | -40 | -40 |
| Δημόσιοι υπάλληλοι | ||
| Οριζόντια αύξηση μισθών δημοσίων υπαλλήλων βάσει αύξησης κατώτατου μισθού | -358 | -358 |
| Αναμόρφωση του μισθολογίου των Ενόπλων Δυνάμεων (καθαρό κόστος μετά από αποχωρήσεις και από την καταβολή αναδρομικών από τον Οκτώβριο 2025) | -106 | -85 |
| Αύξηση της αποζημίωσης των οπλιτών από 8,8 ευρώ σε 50 έως 100 ευρώ | -25 | -25 |
| Αναμόρφωση του μισθολογίου των Σωμάτων Ασφαλείας (ΕΛΑΣ, ΠΣ, ΛΣ – ΕΛΑΚΤ) | -127 | -127 |
| Αναμόρφωση των αποδοχών των υπαλλήλων του Υπουργείου Εξωτερικών | -30 | -30 |
| Αναγνώριση μισθολογικά integrated master του Πολυτεχνείου και λοιπών Πανεπιστημιακών Σχολών με πενταετή κύκλο σπουδών | -7 | -7 |
| Θέσπιση αφορολόγητου επιδόματος βιβλιοθήκης μελών ΔΕΠ και ερευνητών | -6 | -6 |
| Στεγαστικό – ιδιοκτήτες – ενοικιαστές | ||
| Επιστροφή ενοικίου με διευρυμένα εισοδηματικά κριτήρια και καταβολή διπλής επιστροφής ενοικίου σε εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές στην επαρχία | -238 | -233 |
| Κατάργηση από το 2027 του ΕΝΦΙΑ σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκων | -39 | -78 |
| Μείωση φόρου εισοδήματος ενοικίων ακινήτων με εισαγωγή ενδιάμεσου συντελεστή 25% | 0 | -90 |
| Πρόγραμμα ανακαίνισης παλαιών κατοικιών με ήπιες ενεργειακές παρεμβάσεις (500 εκατ. ευρώ μέσω ΕΣΠΑ) | ||
| Φορολογικό κίνητρο κατασκευής νέων κατοικιών προς μακροχρόνια μίσθωση με ευνοϊκούς όρους (build to rent) | ||
| Επενδύσεις | ||
| Αύξηση συγχρηματοδοτούμενου σκέλους του προϋπολογισμού δημοσίων επενδύσεων (εθνική συμμετοχή) | 0 | -246 |
| Εφαρμογή Ταμείου Καινοτομίας Φαρμάκων | 0 | -50 |
| Επιστροφή επενδυτικού R&D Clawback | -75 | -75 |
| Θέσπιση υπερεκπτώσεων 100% για επενδυτικές δαπάνες σε στρατηγικούς τομείς, όπως η άμυνα και η κατασκευή οχημάτων καθώς και αεροσκαφών και των εξαρτημάτων αυτών | ||
| Μέτρα κοινωνικής πολιτικής | ||
| Απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος ιδρυμάτων και κληροδοτημάτων | 0 | -43 |
| Επέκταση προγράμματος του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας (ΥΚΟΙΣΟ) «Προσωπικός Βοηθός» από εθνικούς πόρους μετά το ΤΑΑ (εκ των 53 εκατ. ευρώ τα 40 εκατ. ευρώ αποτελούν εθνικούς πόρους και τα 13 εκατ. ευρώ ενωσιακούς πόρους) | -20 | -40 |
| Επέκταση του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» από εθνικούς πόρους μετά το ΤΑΑ | -60 | -75 |
| Επέκταση προγράμματος του ΥΚΟΙΣΟ ημιαυτόνομης διαβίωσης από εθνικούς πόρους μετά το ΤΑΑ | -4 | -8 |
| Μείωση του ΦΠΑ κατά 30% στα νησιά της περιφέρειας του Βορείου Αιγαίου, του νομού Έβρου (Σαμοθράκη) και του νομού Δωδεκανήσων με πληθυσμό έως 20.000 κατοίκους | -25 | -25 |
| Κατάργηση τέλους συνδρομητικής τηλεόρασης | -22 | -22 |
| Επέκταση ορίου φαρμακευτικής δαπάνης από εθνικούς πόρους | -100 | -200 |
| Β. Σύνολο | -3.659 | -5.480 |
| Γ. Παρεμβάσεις ενίσχυσης των δημοσίων εσόδων | ||
| Σταδιακή επέκταση της κάρτας εργασίας (αναφέρεται στο επιπλέον ποσό σε σύγκριση με το 2025 από την επέκταση σε νέους κλάδους, συμπεριλαμβανομένης της επέκτασης έως τα τέλη του 2026, και δεδομένου ότι το ποσό για το 2025 εκτιμάται σε 372 εκατ. ευρώ, τα συνολικά έσοδα από την κάρτα εργασίας εκτιμώνται σε 507 εκατ. ευρώ το 2026 και σε 685 εκατ. ευρώ το 2027) | 135 | 313 |
| Αναμόρφωση φορολόγησης διαδικτυακών τυχερών παιγνίων από τον Ιούλιο 2026 | 47 | 94 |
| Αναπροσαρμογή τελών ταξινόμησης στα υβριδικά οχήματα | 0 | 37 |
| Αναπροσαρμογή φορολόγησης αμοιβών στελεχών άνω των 60.000 ευρώ από τη συμμετοχή στα κέρδη | 0 | 24 |
| Γ. Σύνολο | 182 | 468 |
| Γενικό σύνολο (Α+Β+Γ) | –4.081 | –7.280 |
Δημόσιο Χρέος
Το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί σε 358.100 εκατ. ευρώ ή σε 136,7% ως ποσοστό του ΑΕΠ στο τέλος του 2026 έναντι 362.925 εκατ. ευρώ ή 146,1% ως ποσοστό του ΑΕΠ το 2025, παρουσιάζοντας μείωση κατά 9,4 ποσοστιαίες μονάδες έναντι του 2025. Το 2027 το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης προβλέπεται ότι θα διαμορφωθεί σε 353.690 εκατ. ευρώ ή σε 128,8% ως ποσοστό του ΑΕΠ, παρουσιάζοντας μείωση κατά 7,9 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ έναντι του 2026.
Κυριάκος Πιερρακάκης για το προσχέδιο προϋπολογισμού: Αποφασισμένοι να προστατεύσουμε τη σταθερότητα και την αξιοπιστία
Αναλυτικά η δήλωσή του:
Κυρίες και κύριοι, καταθέσαμε σήμερα το Προσχέδιο του Προϋπολογισμού για το 2027 σε μια περίοδο κατά την οποία οι βεβαιότητες διεθνώς δοκιμάζονται. Οι αγορές ομολόγων καταγράφουν έντονες πιέσεις, μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες αντιμετωπίζουν αυξανόμενες δημοσιονομικές προκλήσεις και η αστάθεια στις αγορές ενέργειας επιμένει.
Για έβδομη συνεχόμενη χρονιά, η οικονομία μας προβλέπεται να αναπτυχθεί με ρυθμό σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Το 2027 η ανάπτυξη επιταχύνεται στο 2,3%, έναντι 1,2% στην Ευρωζώνη. Οι επενδύσεις αυξάνονται κατά 7,9% και η ανεργία υποχωρεί στο 7,9%, στο χαμηλότερο επίπεδο μετά το 2008.
Για την κυβέρνηση, το οικονομικό επιτελείο , η ανάπτυξη έχει νόημα μόνο όταν φτάνει στην καθημερινότητα του πολίτη. Στόχος μας είναι τα εισοδήματα να αυξάνονται και η πίεση από το κόστος ζωής να υποχωρεί. Η πρόοδος της οικονομίας να γίνεται πρόοδος για κάθε οικογένεια.
Μειώνουμε φόρους για ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και τρίτεκνους και μειώνουμε περαιτέρω τις ασφαλιστικές εισφορές για τους μισθωτούς. Αυξάνουμε στα 400 ευρώ την ετήσια ενίσχυση των συνταξιούχων. Από τον Δεκέμβριο του 2027 καταβάλλουμε επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ στους δημοσίους λειτουργούς. Προχωρούμε σε νέες αυξήσεις του κατώτατου μισθού, με στόχο τα 1.000 ευρώ το 2028. Δημιουργούμε το «Σπίτι μου ΙΙΙ», με πόρους 2 δισ. ευρώ και τον νέο επενδυτικό λογαριασμό για τη νέα γενιά.
Ταυτόχρονα, επενδύουμε στην παραγωγική βάση της χώρας. Αυξάνουμε περισσότερο από 1 δισ. ευρώ τους πόρους του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων, δίνουμε νέα κίνητρα στις ιδιωτικές επενδύσεις και δημιουργούμε χρηματοδοτικό πρόγραμμα 1,5 δισ. ευρώ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Θέλουμε περισσότερες επενδύσεις, μεγαλύτερη παραγωγικότητα και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, καθώς εκεί κρίνεται η δυνατότητα της χώρας να αυξάνει σταθερά τα εισοδήματα.
Και όλα αυτά χωρίς να θέτουμε σε κίνδυνο όσα με μεγάλη προσπάθεια κατακτήσαμε.
Το 2027 προβλέπεται πρωτογενές πλεόνασμα 3,3% και συνολικό πλεόνασμα 0,3%, ενώ το δημόσιο χρέος υποχωρεί στο 128,8% του ΑΕΠ, συνεχίζοντας την ταχύτερη αποκλιμάκωση του χρέους στην Ευρώπη, αν όχι στον κόσμο.
Είναι βαθιά πεποίθησή μας ότι η δημοσιονομική αξιοπιστία είναι η αναγκαία προϋπόθεση για να μπορούμε να στηρίζουμε την κοινωνία σταθερά και με διάρκεια. Και αυτή την επιλογή θα υπηρετήσουμε με συνέπεια. Ο Προϋπολογισμός του 2027 περιγράφει την Ελλάδα που θέλουμε να οικοδομήσουμε. Μια χώρα που αναπτύσσεται, επενδύει, αυξάνει τα εισοδήματα, μειώνει ραγδαία το χρέος της , αφαιρεί βάρη από τους πολίτες και έχει τη δύναμη να τους στηρίζει όταν το χρειάζονται. Σε έναν κόσμο που γίνεται πιο απρόβλεπτος, η Ελλάδα γίνεται πιο ισχυρή.
Από την πλευρά του ο Υφυπουργός Θάνος Πετραλιάς Θάνος Πετραλιάς τόνισε:
Το Προσχέδιο του Κρατικού Προϋπολογισμού 2027, που μόλις κατατέθηκε στη Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής και θα συζητηθεί τις επόμενες μέρες, με στόχο να καταθέσουμε το τελικό σχέδιο στις 20 Νοέμβριου, αποδεικνύει τη σταθερότητα της Ελληνικής οικονομίας μέσα στις παγκόσμιες γεωπολιτικές αναταράξεις.
Είναι αλήθεια ότι διανύουμε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, που περιλαμβάνει εξαιρετικά υψηλές διακυμάνσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, εμπόδια στο παγκόσμιο εμπόριο, αλλά και προσφάτως υψηλό δημοσιονομικό ρίσκο για μεγάλες Ευρωπαϊκές οικονομίες όπως αποτυπώνεται στις αγορές ομολόγων.
Σε αυτά τα πλαίσια η Ελληνική οικονομία υποστηριζόμενη και από τα μέτρα που εξαγγέλθηκαν στη ΔΕΘ και θα νομοθετηθούν την αμέσως επόμενη περίοδο, αναμένεται να αναπτυχθεί με ρυθμό 2% φέτος και 2,3% του χρόνου. Σημειώνεται ότι τα μέτρα ΔΕΘ σε συνδυασμό με την αύξηση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων με βάση τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια, αλλά και του συγχρηματοδοτούμενου σκέλους, εκτιμάται ότι επιδρούν θετικά στο ΑΕΠ κατά περίπου 0,2% φέτος και επιπλέον 0,3% το 2027. Επιπλέον, στο Προσχέδιο έχει προβλεφθεί επιπρόσθετο ποσό ύψους 200 εκατ. ευρώ στις Γενικές Κρατικές δαπάνες υπό κατανομή, προκειμένου να αντιμετωπιστούν ενδεχόμενες ανάγκες για επιδότηση του ενεργειακού κόστους τους πρώτους μήνες του έτους.
>Κλείνοντας, το σημαντικότερο ίσως στοιχείο του προσχεδίου είναι η διαφαινόμενη περεταίρω αποκλιμάκωση του λόγου χρέους γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ, καθώς αυτός αναμένεται να μειωθεί από 146,1% το 2025, σε 136,7% το 2026 και 128,8% το 2027.
