Τέλος οι τζάμπα μετακινήσεις. Από σήμερα Σάββατο, 30 Μαΐου, τίθεται σε εφαρμογή το νέο αυστηρό πλαίσιο αντιμετώπισης της αποφυγής πληρωμής εισιτηρίου, της βίας κατά ελεγκτών και των βανδαλισμών στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς (ΜΜΜ) και τις αστικές συγκοινωνίες. Οι αλλαγές αφορούν λεωφορεία, τρόλεϊ, μετρό, τραμ και ηλεκτρικό στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.
Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών επιχειρεί – έστω και καθυστερημένα- να βάλει τέλος στο φαινόμενο των «τζαμπατζήδων», αλλά και στα συχνά περιστατικά των επιθέσεων κατά ελεγκτών, ενεργοποιώντας αυξημένα πρόστιμα, νέες κυρώσεις και ακόμη πιο εντατικούς ελέγχους.
Το σχετικό νομοσχέδιο είχε εγκριθεί από τη Βουλή τον περασμένο Μάρτιο και πλέον περνά στη φάση της πλήρους εφαρμογής του, με βασικό στόχο την ενίσχυση της νομιμότητας και τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των δημόσιων συγκοινωνιών σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Στα 100 ευρώ το πρόστιμο χωρίς εισιτήριο
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά το ύψος του προστίμου για όσους εντοπίζονται να μετακινούνται χωρίς έγκυρο εισιτήριο ή κάρτα. Μέχρι χθες το πρόστιμο ανερχόταν στα 72 ευρώ, ωστόσο από σήμερα αυξάνεται στα 100 ευρώ για όλα τα μέσα μαζικής μεταφοράς, δηλαδή λεωφορεία, τρόλεϊ, μετρό, τραμ και ηλεκτρικό σιδηρόδρομο.
Η αύξηση θεωρείται από το υπουργείο αποτρεπτική για τους πιθανούς παραβάτες, καθώς εκτιμάται ότι η απώλεια εσόδων από τη συστηματική εισιτηριοδιαφυγή κοστίζει εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο στους συγκοινωνιακούς φορείς.
Αλλαγές προβλέπονται επίσης και για τις κατηγορίες επιβατών που δικαιούνται μειωμένο κόμιστρο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το πρόστιμο ανεβαίνει στα 50 ευρώ. Παράλληλα, εισάγεται για πρώτη φορά ένας μηχανισμός «δεύτερης ευκαιρίας», καθώς ο παραβάτης θα μπορεί να πληρώσει το μισό ποσό εφόσον προχωρήσει στην αγορά κάρτας απεριορίστων διαδρομών.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η ρύθμιση αυτή στοχεύει όχι μόνο στην τιμωρία αλλά και στην ενίσχυση της σταθερής χρήσης εισιτηρίων και καρτών από τους επιβάτες που μετακινούνται καθημερινά.
Σκληραίνει η στάση απέναντι στη βία κατά ελεγκτών
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στα περιστατικά επιθέσεων κατά ελεγκτών, τα οποία τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί αισθητά. Οι εργαζόμενοι στις συγκοινωνίες έχουν επανειλημμένα καταγγείλει ότι δέχονται φραστικές απειλές, προπηλακισμούς ή ακόμη και σωματική βία κατά τη διάρκεια ελέγχων.
Με το νέο νομοθετικό πλαίσιο, οι επιθέσεις θα αντιμετωπίζονται πλέον με αυστηρότερο τρόπο, ενώ προβλέπεται και αυτεπάγγελτη δίωξη των δραστών, χωρίς να απαιτείται μήνυση από το θύμα.
Για να γίνει όμως αυτό θα πρέπει σε κάθε σταθμό του τρένου η του μετρό να υπάρχει και ένας φύλακας -όπως συμβαίνει εδώ και χρόνια στις μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις.
Το θέμα είναι τι θα γίνει σε περίπτωση επίθεσης σε οδηγό η ελεγκτή λεωφορείου η τρόλεϊ. Τα περισσότερα λεωφορεία για παράδειγμα στην Αγγλία έχουν ένα κουμπί άμεσης κλήσης. Αν ο οδηγός πατήσει το κουμπί τότε σε τρία λεπτά έχει φθάσει δίπλα του ένα περιπολικό. Για σκεφθείτε το. Μπορεί να υλοποιηθεί αυτή η άμεση επέμβαση και στη χώρα μας;
Γιατί στα λόγια είμαστε καλοί. Το υπουργείο κάνει λόγο για πολιτική «μηδενικής ανοχής» απέναντι σε συμπεριφορές που, όπως σημειώνει, θέτουν σε κίνδυνο τόσο το προσωπικό όσο και την ασφάλεια των επιβατών.
Η λογική πίσω από τη νέα νομοθεσία είναι ότι οι επιθέσεις σε ελεγκτές δεν αποτελούν απλώς μεμονωμένα περιστατικά βίας, αλλά ενέργειες που διαταράσσουν συνολικά τη λειτουργία των δημόσιων συγκοινωνιών.
Κοινωφελής εργασία για βανδαλισμούς
Μία ακόμη καινοτομία αφορά τις φθορές σε οχήματα και υποδομές των ΜΜΜ. Για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα επιβολής κοινωφελούς εργασίας σε όσους προκαλούν βανδαλισμούς, αντί αποκλειστικά χρηματικών ποινών.
Στην πράξη, οι υπαίτιοι θα μπορούν να υποχρεώνονται να συμμετέχουν σε εργασίες αποκατάστασης ζημιών, καθαρισμούς βαγονιών, συντήρηση χώρων ή άλλες εργασίες που σχετίζονται με την αποκατάσταση των καταστροφών που προκάλεσαν.
Στελέχη του υπουργείου θεωρούν ότι το μέτρο έχει και συμβολικό χαρακτήρα, καθώς επιχειρεί να φέρει τους παραβάτες αντιμέτωπους με τις συνέπειες των πράξεών τους στην καθημερινότητα των πολιτών.
Κάμερες τεχνητής νοημοσύνης στους σταθμούς
Την ίδια ώρα, οι αρχές επενδύουν και στην τεχνολογία για τον περιορισμό της «εισιτήριο διαφυγής». Ήδη έχει ξεκινήσει πιλοτικό πρόγραμμα με κάμερες τεχνητής νοημοσύνης που εντοπίζουν επιβάτες οι οποίοι περνούν τις πύλες χωρίς να επικυρώνουν εισιτήριο.
Η πρώτη τέτοια κάμερα έχει τοποθετηθεί στον σταθμό ΗΣΑΠ «Περισσός», πάνω από τα ακυρωτικά μηχανήματα. Σύμφωνα με το υπουργείο, το σύστημα καταγράφει περιπτώσεις επιβατών που εκμεταλλεύονται το άνοιγμα της πύλης από προηγούμενο χρήστη και εισέρχονται χωρίς να χτυπήσουν εισιτήριο.
Παρότι το μέτρο παρουσιάζεται ως εργαλείο εκσυγχρονισμού των ελέγχων, δεν λείπουν και οι προβληματισμοί σχετικά με ζητήματα προσωπικών δεδομένων και επιτήρησης στους δημόσιους χώρους. Προς το παρόν, πάντως, το πρόγραμμα εφαρμόζεται δοκιμαστικά και αναμένεται να αξιολογηθεί το επόμενο διάστημα.
Το μήνυμα του υπουργείου
Με το νέο πακέτο μέτρων, η κυβέρνηση επιδιώκει να στείλει σαφές μήνυμα ότι η ανοχή απέναντι στην εισιτηριοδιαφυγή, τις φθορές και τη βία στα ΜΜΜ τελειώνει. Το αν τα αυξημένα πρόστιμα, οι αυστηρότερες ποινές και οι κάμερες ΑΙ θα καταφέρουν πράγματι να αλλάξουν την εικόνα στις αστικές συγκοινωνίες, θα φανεί το επόμενο διάστημα κυρίως στις ώρες αιχμής.
