Της Κατερίνας Πλουμιδάκη
Ο Γιάννης Ραχωβίτσας από τη Δίωξη Ναρκωτικών πήγε στην ίδρυση του Ινστιτούτου P.A.D.A, μια πορεία με επίκεντρο την προστασία των νέων. Με βάση τη σταδιοδρομία του στην Αστυνομία τον αναζητήσαμε και τον «ανακρίναμε»
-Η πρόληψη είναι η μεγαλύτερη νίκη;
Ναι! Για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, ένα μεγάλο μέρος της επαγγελματικής και κοινωνικής μου διαδρομής είναι συνδεδεμένο με την καταπολέμηση των ναρκωτικών και, κυρίως, με την προστασία των νέων ανθρώπων.
Από το 1986, όταν ξεκίνησε η ουσιαστική ενασχόλησή μου με τη Δίωξη Ναρκωτικών της Ελληνικής Αστυνομίας, βρέθηκα απέναντι σε οργανωμένα κυκλώματα διακίνησης, σε μεγάλες υποθέσεις και σε συνεργασίες με διωκτικές αρχές άλλων χωρών, μεταξύ των οποίων και η DEA των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ήταν μια μακρά περίοδος που μου έδωσε πολύτιμες εμπειρίες, αλλά πάνω απ’ όλα με οδήγησε σε ένα συμπέρασμα που με ακολουθεί μέχρι σήμερα: όσες συλλήψεις κι αν πραγματοποιηθούν και όσες ποσότητες ναρκωτικών κι αν κατασχεθούν, το πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο κατασταλτικά.
Η καταστολή είναι απολύτως αναγκαία. Το οργανωμένο έγκλημα πρέπει να διώκεται και οι έμποροι ναρκωτικών πρέπει να οδηγούνται στη Δικαιοσύνη. Όμως υπάρχει και ένα άλλο μέτωπο, ίσως ακόμη σημαντικότερο: η πρόληψη.
-Μας έχετε ξαναμιλήσει για τη μάχη των ναρκωτικών.
Ναι πριν πολλά χρόνια είχα την ευκαιρία να μιλήσω ενδελεχώς στον «Εθνικό Κήρυκα» για τη μάχη κατά των ναρκωτικών. Τότε μιλούσα κυρίως μέσα από την εμπειρία του αξιωματικού της Δίωξης. Σήμερα, τόσα χρόνια αργότερα, βλέπω το ίδιο πρόβλημα και από μια διαφορετική οπτική.
Η μεγάλη μάχη πρέπει να δοθεί πριν το παιδί δοκιμάσει την πρώτη ουσία.
Αυτή ακριβώς η πεποίθηση αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους για τη δημιουργία του Ινστιτούτου P.A.D.A. – Αντιναρκωτική Δράση.
Στόχος μας δεν είναι να περιμένουμε ένα παιδί να εξαρτηθεί και ύστερα να προσπαθήσουμε να το σώσουμε. Θέλουμε να φτάσουμε νωρίτερα. Να μιλήσουμε στο παιδί όταν ακόμη είναι υγιές, όταν διαμορφώνει χαρακτήρα, αξίες και αντιστάσεις.
Ιδιαίτερη σημασία δίνουμε στις ηλικίες περίπου 12 έως 16 ετών. Είναι μια περίοδος κατά την οποία ο νέος άνθρωπος αναζητά εμπειρίες, αμφισβητεί, επηρεάζεται από την παρέα και πολλές φορές θέλει να δοκιμάσει τα όριά του.
Εκεί πρέπει να είμαστε παρόντες. Όχι με φόβο. Όχι με απειλές. Όχι με ένα σηκωμένο δάχτυλο. Με ενημέρωση, επιχειρήματα και, πάνω απ’ όλα, με τη δημιουργία μιας ισχυρής προσωπικότητας που θα μπορεί να λέει συνειδητά «όχι».
-Ποιος ο στόχος της πρόληψης;
Ο πραγματικός στόχος της πρόληψης δεν μπορεί να είναι να δημιουργήσουμε έναν κόσμο στον οποίο το παιδί δεν θα συναντήσει ποτέ τα ναρκωτικά. Δυστυχώς, αυτό δεν είναι ρεαλιστικό. Ο στόχος είναι να θωρακίσουμε τον νέο άνθρωπο τόσο καλά, ώστε ακόμη κι αν κάποτε βρεθεί μπροστά στην ουσία και έχει τη δυνατότητα να τη δοκιμάσει, να επιλέξει ο ίδιος να την απορρίψει.
Αυτή, για μένα, είναι η μεγαλύτερη επιτυχία της πρόληψης. Γι’ αυτό το P.A.D.A. δεν περιορίζεται μόνο στα παιδιά. Απευθυνόμαστε στους γονείς, στους εκπαιδευτικούς και στις τοπικές κοινωνίες. Συνεργαζόμαστε με Δήμους, Περιφέρειες, σχολεία, φορείς και ανθρώπους που βρίσκονται καθημερινά δίπλα στους νέους.
Έχουμε ταξιδέψει και πραγματοποιήσει δράσεις, από τον Απρίλη του 2022 που ξεκινήσαμε, σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, στην Ιμβρο και στο Βουκουρέστι και θα συνεχίσουμε. Μας άκουσαν πάνω από 15.000 γονείς και εκπαιδευτικοί κυρίως.
-Πως πρέπει να γίνεται η πρόληψη;
Η πρόληψη δεν μπορεί να γίνεται μόνο από ένα γραφείο στην Αθήνα. Πρέπει να φτάνει στην πόλη, στο χωριό, στο σχολείο, στην οικογένεια. Εκεί όπου μεγαλώνει το παιδί. Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια έχει εμφανιστεί ένας ακόμη παράγοντας που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε: η τεχνολογία. Τα παιδιά σήμερα μεγαλώνουν μέσα στο διαδίκτυο. Αναζητούν εκεί πληροφορίες, επικοινωνούν, εκφράζουν φόβους και απορίες και, πολλές φορές, ρωτούν μια οθόνη πράγματα που δυσκολεύονται να πουν ακόμη και στους γονείς τους.
Γι’ αυτό δημιουργήσαμε το A.I. P.A.D.A., αξιοποιώντας τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης στην υπηρεσία της πρόληψης. Ένας νέος ή ένας γονιός μπορεί να αναζητήσει πληροφορίες και καθοδήγηση για ζητήματα που αφορούν τα ναρκωτικά, τη βία μεταξύ ανηλίκων, τον εκφοβισμό, την ασφάλεια στο διαδίκτυο και γενικότερα την πρόληψη.
Η τεχνολογία φυσικά δεν αντικαθιστά τον ειδικό, τον ψυχολόγο, τον εκπαιδευτικό ή τον γονέα. Μπορεί όμως να αποτελέσει την πρώτη πόρτα που θα τολμήσει να ανοίξει ένα παιδί. Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία. Ένα παιδί μπορεί να φοβάται ή να ντρέπεται να μιλήσει πρόσωπο με πρόσωπο. Μπροστά σε ένα ψηφιακό εργαλείο μπορεί αρχικά να αισθανθεί μεγαλύτερη άνεση να κάνει την πρώτη ερώτηση. Από εκεί μπορεί να ξεκινήσει η ενημέρωση και, όταν χρειάζεται, η αναζήτηση πραγματικής ανθρώπινης βοήθειας.
-Ποια τα ποσοστά επιβίωσης στα ναρκωτικά;
Δυστυχώς τα νούμερα δεν είναι θετικά.
Εδώ υπάρχει κάτι ακόμη που θεωρώ σημαντικό στη δημόσια συζήτηση για τα ναρκωτικά. Σέβομαι βαθύτατα κάθε άνθρωπο που κατάφερε να ξεφύγει από την εξάρτηση. Είναι ένας δύσκολος αγώνας και κάθε ζωή που σώζεται αποτελεί νίκη.
Ωστόσο, όταν μιλάμε σε παιδιά που δεν έχουν ακόμη εμπλακεί με ουσίες, πρέπει να είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί με τα πρότυπα που προβάλλουμε. Δεν πρέπει άθελά μας να δημιουργούμε την εντύπωση ότι κάποιος μπορεί να δοκιμάσει, να περάσει μέσα από τον κόσμο των ναρκωτικών και τελικά να επιστρέψει χωρίς σοβαρές συνέπειες. Υπάρχουν άνθρωποι που τα κατάφεραν και αξίζουν τον σεβασμό όλων μας. Όμως για κάθε ιστορία επιτυχίας υπάρχουν χιλιάδες ιστορίες που δεν είχαν το ίδιο τέλος.
Γι’ αυτό επιμένω ότι, όταν απευθυνόμαστε σε υγιή παιδιά, το ισχυρότερο πρότυπο είναι ο νέος που δεν χρειάστηκε ποτέ να μπει στον κόσμο των ναρκωτικών για να αποδείξει τη δύναμή του. Είναι το παιδί που επιλέγει τον αθλητισμό, τη δημιουργία, τη γνώση, τη φιλία, την οικογένεια, έναν στόχο στη ζωή του.
Η πρόληψη δεν είναι μία ομιλία τον χρόνο. Δεν είναι μία αφίσα ούτε μια εκδήλωση. Είναι η συνεχής παρουσία. Είναι η οικογένεια που ακούει το παιδί της. Είναι ο εκπαιδευτικός που αντιλαμβάνεται έγκαιρα ότι κάτι αλλάζει. Είναι η κοινωνία που προσφέρει στους νέους υγιείς διεξόδους και πρότυπα. Είναι η Πολιτεία που επενδύει πριν εμφανιστεί το πρόβλημα και όχι μόνο όταν πλέον καλείται να αντιμετωπίσει τις συνέπειές του.
-Τι θεωρείται επιτυχία σε αυτό τον αγώνα;
Μετά από τόσα χρόνια στη μάχη κατά των ναρκωτικών, πιστεύω περισσότερο από ποτέ σε κάτι απλό: Η μεγαλύτερη επιτυχία δεν είναι μόνο να κατασχέσεις έναν τόνο ναρκωτικών. Είναι να συμβάλεις ώστε ένα παιδί, όταν κάποτε βρεθεί μπροστά στην ουσία, να έχει τη γνώση, την αυτοπεποίθηση και τη δύναμη να γυρίσει την πλάτη και να πει: «Δεν τη χρειάζομαι».
Εκεί βρίσκεται η ουσία της πρόληψης.
Και γι’ αυτή τη νέα γενιά αξίζει να συνεχίσουμε την προσπάθεια!
( Η συνέντευξη δημοδιεύθηκε στον Κήρυκα της Αμερικής)
