Η κυβέρνηση του Ισραήλ εκφράζει έντονη ανησυχία ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες νομιμοποιούν ουσιαστικά την επιρροή του Ιράν στον Λίβανο και περιορίζουν την ελευθερία στρατιωτικής δράσης του Ισραήλ στη χώρα, μέσω των νέων συμφωνιών που επιτεύχθηκαν στην Ελβετία και του μνημονίου συνεννόησης που υπεγράφη με την Τεχεράνη την περασμένη εβδομάδα, σύμφωνα με δύο ισραηλινές πηγές που μίλησαν στο Axios.
Η Τεχεράνη κατάφερε να εντάξει το ζήτημα του Λιβάνου στις διαπραγματεύσεις της με την Ουάσιγκτον, επιδιώκοντας να προστατεύσει τη σύμμαχό Χεζμπολάχ. Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να αποδέχεται ότι, προκειμένου να προωθήσει τη διπλωματική της στρατηγική απέναντι στο Ιράν, πρέπει να περιορίσει τις ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι φοβούνται ότι οι νέες συμφωνίες θα υπονομεύσουν τις προσπάθειες των ΗΠΑ και του Ισραήλ να αποδυναμώσουν τη Χεζμπολάχ και να μειώσουν την ιρανική επιρροή στη χώρα.
Παράλληλα, ανησυχούν ότι κάθε μελλοντική ισραηλινή επιχείρηση σε λιβανικό έδαφος θα συναντά αντιδράσεις από την Ουάσιγκτον, ενώ υπάρχει και ο φόβος ότι ο Τραμπ θα πιέσει για πλήρη αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τον νότιο Λίβανο πριν εξαλειφθεί η απειλή, όπως υποστηρίζουν, από τη Χεζμπολάχ.
Το αμερικανοϊρανικό μνημόνιο προβλέπει ότι οι δύο χώρες και οι σύμμαχοί τους θα τερματίσουν τις εχθροπραξίες σε όλα τα μέτωπα, περιλαμβανομένου του Λιβάνου, και θα διασφαλίσουν την εδαφική ακεραιότητα και κυριαρχία της χώρας — στοιχεία που, σύμφωνα με την αμερικανική προσέγγιση, υπονομεύονται από τη συνεχιζόμενη ισραηλινή παρουσία στον νότιο Λίβανο.
Αν και οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν μετά την υπογραφή του μνημονίου, η τελευταία ανανέωση της εκεχειρίας φαίνεται να τηρείται από το Σάββατο.
Το Ιράν είχε προηγουμένως απειλήσει να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ και να αποχωρήσει από τις συνομιλίες στην Ελβετία εάν το Ισραήλ συνέχιζε τις επιθέσεις του.
Στις διαπραγματεύσεις της Κυριακής, το ζήτημα του Λιβάνου βρέθηκε στο επίκεντρο. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν στη δημιουργία νέου μηχανισμού «αποτροπής συγκρούσεων», με τη συμμετοχή του Λιβάνου και των διαμεσολαβητών από Πακιστάν και Κατάρ, ώστε να διασφαλιστεί η τήρηση της εκεχειρίας.
Ισραηλινές πηγές υποστηρίζουν ότι οι νέες αμερικανοϊρανικές συμφωνίες ακυρώνουν ουσιαστικά προηγούμενες συνεννοήσεις που είχαν επιτευχθεί μεταξύ της κυβέρνησης του Μπέντζαμιν Νετανιάχου και της κυβέρνησης του Τζο Μπάιντεν το 2024 και τις οποίες είχε αποδεχθεί και η επερχόμενη τότε κυβέρνηση Τραμπ.
Βάσει της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός που υπεγράφη τον Νοέμβριο του 2024, το Ισραήλ διατηρούσε το δικαίωμα να ενεργεί τόσο απέναντι σε άμεσες όσο και σε αναδυόμενες απειλές, προερχόμενες από τη Χεζμπολάχ. Με τα νέα δεδομένα, η ελευθερία δράσης του φαίνεται να περιορίζεται μόνο στην αντιμετώπιση άμεσων απειλών.
Επιπλέον, ενώ ο προηγούμενος μηχανισμός παρακολούθησης της εκεχειρίας περιλάμβανε το Ισραήλ, τον Λίβανο, τις ΗΠΑ και τη Γαλλία, ο νέος μηχανισμός δεν περιλαμβάνει άμεση ισραηλινή συμμετοχή, ενώ συμμετέχει το Ιράν.
Παράλληλα, ο μηχανισμός της εποχής Μπάιντεν είχε ως στόχο τον συντονισμό ενεργειών για τη διάλυση της στρατιωτικής υποδομής της Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο, ενώ ο νέος επικεντρώνεται κυρίως στην αποφυγή συγκρούσεων μεταξύ των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων και της οργάνωσης.
Σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, αν και τα πυρηνικά ζητήματα της αμερικανοϊρανικής συμφωνίας προβληματίζουν τον Νετανιάχου, η μεγαλύτερη ανησυχία του αφορά πλέον το σκέλος που σχετίζεται με τον Λίβανο.
Βασικός λόγος είναι ότι οι επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ έχουν ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα στο εσωτερικό του Ισραήλ ενόψει των εκλογών του Οκτωβρίου.
«Ο Μπίμπι είναι σε κατάσταση υστερίας», δήλωσε χαρακτηριστικά ισραηλινή πηγή, χρησιμοποιώντας το γνωστό παρατσούκλι του Νετανιάχου.
Τις τελευταίες ημέρες, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός φέρεται να ζήτησε από τον στενό του συνεργάτη Ρον Ντέρμερ να αξιοποιήσει τις διασυνδέσεις του με το επιτελείο του Τραμπ προκειμένου να επηρεάσει τις διαπραγματεύσεις για τον Λίβανο.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η παρέμβαση του Ντέρμερ συνέβαλε στη δημοσίευση ανάρτησης του Τραμπ στο Truth Social, στην οποία απειλούσε το Ιράν με στρατιωτικά πλήγματα εάν δεν συγκρατούσε τη Χεζμπολάχ.
Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι ο Ντέρμερ συμμετείχε στις διαβουλεύσεις και ότι οι Αμερικανοί διαπραγματευτές στην Ελβετία τον ενημέρωσαν επανειλημμένα για την πορεία των συνομιλιών, ζητώντας παράλληλα τις απόψεις του.
Ο πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, εμφανίζεται πρόθυμος να αποδεχθεί τον νέο μηχανισμό, υπό την προϋπόθεση ότι θα παραμείνει υπό αμερικανική ηγεσία, σύμφωνα με Λιβανέζο αξιωματούχο.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, ενημέρωσαν τον Αούν για το σχέδιο σε τηλεφωνική επικοινωνία τη Δευτέρα.
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι το Ιράν ασκεί επιρροή στον Λίβανο εδώ και δεκαετίες και ότι το Ισραήλ δεν έχει λόγο να ανησυχεί.
«Το Ισραήλ δεν αποκλείεται από τον μηχανισμό, επειδή συμμετέχουν οι ΗΠΑ. Η συνεργασία μας είναι τόσο στενή, ώστε ένας απευθείας δίαυλος επικοινωνίας ΗΠΑ–Ιράν για τον Λίβανο μπορεί μόνο να ωφελήσει το Ισραήλ», δήλωσε.
Διαφορετική άποψη εξέφρασε ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, ένας από τους στενότερους συμμάχους του Νετανιάχου στο Κογκρέσο.
«Ο μηχανισμός αποτροπής συγκρούσεων που προωθεί η κυβέρνηση Τραμπ δεν περιλαμβάνει το Ισραήλ και, κατά την άποψή μου, αποτελεί σοβαρό στρατηγικό λάθος», δήλωσε.
Τη Δευτέρα, ο Νετανιάχου εξέδωσε κοινή ανακοίνωση με τον υπουργό Αμυνας Ισραέλ Κατς και τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Εγιάλ Ζαμίρ, υπογραμμίζοντας ότι οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις θα συνεχίσουν να ενεργούν αποφασιστικά για την εξουδετέρωση απειλών, την καταστροφή τρομοκρατικών υποδομών και τη διατήρηση της ζώνης ασφαλείας στον νότιο Λίβανο.
Αξιοσημείωτο είναι ότι δεν επανέλαβε πως το Ισραήλ διατηρεί πλήρη ελευθερία στρατιωτικής δράσης στη χώρα.
Ερωτηθείς για τις δηλώσεις Νετανιάχου, ο Τραμπ απάντησε: «Είμαι άνθρωπος που λύνει προβλήματα. Λύνω προβλήματα πολύ γρήγορα — ακόμη και με τον Μπίμπι».
Ισραηλινοί και Λιβανέζοι διπλωμάτες αναμένεται να συναντηθούν εκ νέου σήμερα, Τρίτη, στο αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών υπό τη διαμεσολάβηση του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο.
Οι δύο πλευρές επιδιώκουν συμφωνία που θα προβλέπει σταδιακή αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων από περιοχές του νότιου Λιβάνου, με αντάλλαγμα την ανάπτυξη του λιβανικού στρατού ώστε να αποτραπεί η ανασυγκρότηση της Χεζμπολάχ.
Ωστόσο, παρά τις διπλωματικές προσπάθειες, η προοπτική συνολικής συμφωνίας μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου που θα οδηγήσει στον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ εξακολουθεί να φαντάζει ιδιαίτερα μακρινή, σύμφωνα με το Axios.
Οι συνομιλίες μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου θα ανοίξουν με κοινή πολιτική και στρατιωτική συνεδρίαση, η οποία θα ακολουθηθεί από μία αμιγώς στρατιωτική και μία αμιγώς πολιτική συνάντηση, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που επικαλείται το ισραηλινό Μέσο, Times of Israel.
Οι επαφές θα ολοκληρωθούν την Πέμπτη, στο Πεντάγωνο.
Το Ισραήλ και ο Λίβανος αναμένεται να εκπροσωπηθούν από τους πρεσβευτές τους στην Ουάσιγκτον, ενώ εκ μέρους των Ηνωμένων Πολιτειών θα συμμετάσχουν ο σύμβουλος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Νταν Χόλερ και ο υφυπουργός Αμυνας αρμόδιος για Διεθνείς Υποθέσεις Ασφαλείας, Νταν Ζίμερμαν.
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει να διατηρήσει την αξιοπιστία και τη νομιμοποίηση του απευθείας διαύλου επικοινωνίας που δημιούργησε μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου. Ωστόσο, η πρωτοβουλία αυτή φαίνεται να υπονομεύθηκε όταν η Ουάσιγκτον αξιοποίησε τις παράλληλες συνομιλίες της με το Ιράν για να εξασφαλίσει εκεχειρία στον Λίβανο, σύμφωνα με το δημοσίευμα στο ισραηλινό Μέσο.
«Η εμφανής αυτή ασυνέπεια ενδέχεται να οφείλεται στο γεγονός ότι οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν καθοδηγούνται από τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ J. D. Vance, ενώ τις συνομιλίες μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου έχει αναλάβει κυρίως ο υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio, ο οποίος έχει κρατήσει σχετικά χαμηλό προφίλ στο ιρανικό μέτωπο», προστίθεται στο ίδιο δημοσίευμα.
Ο Τραμπ φαίνεται να κινείται ανάμεσα στις δύο αυτές διπλωματικές διαδρομές. Από τη μία, δίνει έμφαση στον διάλογο Ισραήλ–Λιβάνου, επιδιώκοντας να αποσυνδέσει τον Λίβανο από την αντιπαράθεση με το Ιράν. Από την άλλη, κατά διαστήματα αποδέχεται έμμεσα τις ιρανικές απαιτήσεις να συμπεριληφθεί το λιβανικό ζήτημα στη συνολική συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Προς το παρόν, η αμερικανική κυβέρνηση φαίνεται να δίνει προτεραιότητα στη δεύτερη προσέγγιση, καθώς προσπαθεί να διατηρήσει σε ισχύ το μνημόνιο συνεννόησης (MOU) που συμφωνήθηκε με το Ιράν την περασμένη εβδομάδα, ενώ οι τεχνικές συνομιλίες στην Ελβετία είναι προγραμματισμένο να συνεχιστούν όλη την εβδομάδα.
Πηγή: kathimerini.gr
Αναζήτηση
