Αν και πέρασαν 86 χρόνια από τον τορπιλισμό του καταδρομικού «Έλλη» στην Τήνο καλό είναι να υπενθυμίζουμε και στις νεότερες γενιές τι συνέβη τότε. Έτσι για να μην ξεχνιέται η ιστορία.
Το καταδρομικό «Έλλη», ήταν πολεμικό πλοίο που ανήκε στον στόλο του Ελληνικού Ναυτικού. Το καταδρομικό πήρε το όνομά του από την ναυμαχία της Έλλης που είχε λάβει χώρα στη διάρκεια του Α’ Βαλκανικού Πολέμου. Τα καταδρομικά ήταν πολεμικά πλοία διαφόρων μεγεθών, μεγάλης ταχύτητας και ελαφρύτερου οπλισμού σε σχέση με τα θωρηκτά, τα οποία σταδιακά εκτόπισαν.
Την 15η Αυγούστου το «Έλλη» με εκτόπισμα 2.115 τόνους και πλήρωμα 232 ανδρών βρισκόταν στον όρμο της Τήνου, όταν δέχτηκε αιφνιδιαστικό πλήγμα με τορπίλες. Στις 9:45 π.μ. της ίδιας ημέρας βυθίστηκε.
Σαν σήμερα, 15 Αυγούστου, πριν από ακριβώς 86 χρόνια, ο χρόνος σταμάτησε στο σημαιοστολισμένο λιμάνι της Τήνου. Ήταν η ημέρα που η φασιστική Ιταλία έδειξε τις προθέσεις της, βυθίζοντας το ελληνικό καταδρομικό «Έλλη» ανήμερα της μεγαλύτερης γιορτής της Ορθοδοξίας, της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Μια άνανδρη επίθεση σε καιρό ειρήνης, που αντί να τρομοκρατήσει τους Έλληνες, χαλύβδωσε το ηθικό τους και αποτέλεσε τον αιματηρό προάγγελο του Έπους του ’40.
Το πρωινό της 15ης Αυγούστου 1940, χιλιάδες προσκυνητές είχαν κατακλύσει το νησί της Μεγαλόχαρης. Το ελαφρύ καταδρομικό (εύδρομο) «Έλλη» βρισκόταν αγκυροβολημένο έξω από το λιμάνι, συμμετέχοντας στις εορταστικές εκδηλώσεις.
Στις 08:25 το πρωί, λίγο πριν ξεκινήσει η λιτάνευση της ιερής εικόνας της Παναγίας, το ιταλικό υποβρύχιο Delfino, υπό τις διαταγές του ανθυποπλοίαρχου Τζουζέπε Αϊκάρντι, πλησίασε εν καταδύσει και εξαπέλυσε τρεις τορπίλες.
Το πρώτο πλήγμα: Η πρώτη τορπίλη βρήκε τον στόχο της, πλήττοντας το πλοίο καίρια στο μηχανοστάσιο και προκαλώντας τεράστια έκρηξη στις δεξαμενές πετρελαίου.
Ο πανικός στο λιμάνι: Οι άλλες δύο τορπίλες, που προορίζονταν για τα επιβατηγά «Έλση» και «Έσπερος», αστόχησαν και εξερράγησαν στον λιμενοβραχίονα, σκορπώντας τον πανικό στο ανυποψίαστο πλήθος που βρισκόταν στην προκυμαία.
Παρά τις υπεράνθρωπες προσπάθειες του πληρώματος να σώσουν το σκάφος ρυμουλκώντας το στα ρηχά με τη βοήθεια παραπλεόντων πλοίων, το ιστορικό καταδρομικό βυθίστηκε περίπου μία ώρα αργότερα, στις 09:45.
Ο Απολογισμός και η Σιωπή της Ηγεσίας
Ο απολογισμός της επίθεσης βύθισε το πανελλήνιο στο πένθος. Εννέα υπαξιωματικοί και ναύτες (οι περισσότεροι εκ των οποίων βρίσκονταν στο λεβητοστάσιο τη στιγμή της έκρηξης) βρήκαν τραγικό θάνατο, ενώ 24 τραυματίστηκαν. Επιπλέον, μια γυναίκα στην ακτή άφησε την τελευταία της πνοή από ανακοπή καρδιάς, καταβεβλημένη από τον τρόμο της επίθεσης.
Το μνημείο των θυμάτων στην Τήνο. Source: Tinos Secret
Η κυβέρνηση του Ιωάννη Μεταξά, στην προσπάθειά της να καθυστερήσει την εμπλοκή της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό πόλεμο που ήδη μαινόταν, επέβαλε αυστηρή λογοκρισία. Στις επίσημες ανακοινώσεις της επομένης, ο τορπιλισμός αποδόθηκε σε «υποβρύχιο αγνώστου εθνικότητας».
Ωστόσο, η αλήθεια δεν μπορούσε να κρυφτεί. Τα θραύσματα των τορπιλών που ανασύρθηκαν αμέσως από τον βυθό έφεραν σειριακούς αριθμούς και χαρακτηριστικά που «μιλούσαν» ξεκάθαρα: ήταν ιταλικής κατασκευής. Ο ελληνικός λαός γνώριζε πολύ καλά ποιος ήταν ο δράστης.
Ο τορπιλισμός δεν ήταν ένα μεμονωμένο επεισόδιο. Ήταν η κορύφωση ενός ακήρυχτου πολέμου και η πρώτη αιματηρή προειδοποίηση για όσα ετοίμαζε η φασιστική Ιταλία.
Ο τορπιλισμός της «Έλλης» γύρισε μπούμερανγκ για το καθεστώς του Μουσολίνι. Όπως παραδέχθηκε αργότερα και ο ίδιος ο Ιταλός πρεσβευτής στην Αθήνα, Εμανουέλε Γκράτσι, το χτύπημα αυτό πέτυχε κάτι που δεν είχαν καταφέρει οι ιταλικές απειλές τους προηγούμενους μήνες: ένωσε έναν πολιτικά διχασμένο λαό (βενιζελικούς και φιλοβασιλικούς, υποστηρικτές και πολέμιους της δικτατορίας Μεταξά) μπροστά στον κοινό εχθρό.
