Φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι: Το νέο θεσμικό πλαίσιο του ΥΠΕΝ και τα «αγκάθια» της αγοράς

Παρά τη ραγδαία αύξηση της ισχύος των φωτοβολταϊκών αυτοκατανάλωσης τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα φαίνεται να παραμένει πολύ μακριά από τον στόχο των 250.000 εγκαταστάσεων, διαθέτοντας μόλις 37.500 συστήματα.

Σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστούν τα δομικά προβλήματα, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) έθεσε σε διαβούλευση το αναθεωρημένο θεσμικό πλαίσιο.

Η νέα ρύθμιση εισάγει σημαντικές καινοτομίες, όπως τα μικρά plug-in φωτοβολταϊκά μπαλκονιού έως 800 Watt και τα αυτόνομα συστήματα μπαταριών, προκαλώντας παράλληλα έντονη συζήτηση για τα εμπόδια που παραμένουν.

Οι βασικές καινοτομίες του νέου πλαισίου του ΥΠΕΝ

Το σχέδιο της υπουργικής απόφασης στοχεύει στη μείωση του ενεργειακού κόστους και στην ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας των καταναλωτών μέσω των εξής προβλέψεων:

• Φωτοβολταϊκά μπαλκονιού (έως 800W): Θεσμοθετείται η εγκατάσταση μικρών συστημάτων για κάλυψη ιδίων αναγκών, χωρίς έγχυση παραγόμενης ενέργειας στο ηλεκτρικό δίκτυο.
• Αυτόνομη αποθήκευση: Παρέχεται η δυνατότητα χρήσης συστημάτων μπαταριών για διακράτηση της πράσινης ενέργειας αποκλειστικά για ιδία χρήση.
• Συλλογικά σχήματα και πολυκατοικίες: Απλοποιούνται οι διαδικασίες για οικιστικά συγκροτήματα και κοινόχρηστους χώρους, ενώ επιτρέπεται η εκπροσώπηση των συμμετεχόντων από διαφορετικούς προμηθευτές ρεύματος.
• Ευελιξία και μεταβατικότητα: Επιτρέπεται υπό προϋποθέσεις η μετάβαση από ένα μοντέλο αυτοκατανάλωσης σε άλλο, η συμμετοχή μιας παροχής σε περισσότερους σταθμούς, καθώς και η διατήρηση των οικονομικών ωφελειών για τους ήδη λειτουργούντες σταθμούς.

Τα 5 «αγκάθια» που επισημαίνει ο Σύνδεσμος Εταιρειών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ)

Παρά τις προωθούμενες αλλαγές, ο ΣΕΦ τονίζει ότι το θεσμικό άνοιγμα κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά εξαιτίας γραφειοκρατικών και τεχνικών απαιτήσεων που εκτοξεύουν το κόστος.

1. Γραφειοκρατία στα Plug-in μπαλκονιού: Στην Ευρώπη (π.χ. Γερμανία) τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού αντιμετωπίζονται ως απλά ενεργειακά προϊόντα («plug and play»). Στην Ελλάδα, οι απαιτήσεις για πιστοποιημένο εγκαταστάτη, παρεμβάσεις στον ηλεκτρικό πίνακα και μηχανισμούς αποτροπής έγχυσης τα μετατρέπουν σε «μικρά τεχνικά έργα», εξανεμίζοντας το οικονομικό τους όφελος.
2. Η Συναίνεση 100% στις πολυκατοικίες: Παραμένει ως απαραίτητη προϋπόθεση η απόλυτη ομοφωνία των συνιδιοκτητών για την εγκατάσταση συστήματος στους κοινόχρηστους χώρους. Ο ΣΕΦ προτείνει τη μείωση του ορίου στο 50% για να ξεκλειδώσει η αγορά για χιλιάδες νοικοκυριά.
3. Περιορισμοί στη φόρτιση των μπαταριών: Η νέα απόφαση προβλέπει ότι οι μπαταρίες θα φορτίζονται αποκλειστικά από τα φωτοβολταϊκά και όχι από το δίκτυο. Η απαγόρευση αυτή στερεί από τις επιχειρήσεις με δυναμικά τιμολόγια τη δυνατότητα φόρτισης τις ώρες που οι τιμές ρεύματος είναι πολύ χαμηλές.
4. Καθυστερήσεις στο Energy Sharing: Η Ελλάδα δεν έχει ολοκληρώσει ακόμα την ενσωμάτωση του ευρωπαϊκού πλαισίου για τον ενεργειακό διαμοιρασμό, εμποδίζοντας την πώληση ή διάθεση της πλεονάζουσας ενέργειας σε άλλους καταναλωτές.
5. Έλλειψη One-Stop Shop: Παραμένει σε εκκρεμότητα η δημιουργία μιας ενιαίας ψηφιακής πλατφόρμας για την ταχεία και αυτόματη αδειοδότηση και σύνδεση των συστημάτων.

Η ακτινογραφία της αυτοκατανάλωσης στην Ελλάδα

Η σύγκριση των πεπραγμένων των τελευταίων ετών αποτυπώνει τόσο τη σημαντική πρόοδο της αγοράς, όσο και την τεράστια απόσταση που απομένει μέχρι την επίτευξη του εθνικού στόχου:

Όπως υπογραμμίζουν στελέχη της αγοράς, τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού θα αποτελέσουν το crash test της πολιτικής του ΥΠΕΝ: αν ένα μικρό σύστημα λίγων εκατοντάδων Watt επιβαρυνθεί με δυσανάλογο κόστος και διοικητικά εμπόδια, η αυτοκατανάλωση θα παραμείνει μια θεωρητική δυνατότητα χωρίς ουσιαστικό αποτύπωμα στην καθημερινότητα των πολιτών.