Αναγκαία η άμεση επαναδιαπραγμάτευση του χάρτη των κρατικών ενισχύσεων
http://makisandronopoulos.blogspot.gr/2016/04/6.html
του Μάκη Ανδρονόπουλου
Το ΕΣΠΑ 2014-2020 βρίσκεται ήδη στον τρίτο χρόνο του και δυστυχώς πολλά θεμελιακά και διαχειριστικά του προβλήματα παραμένουν άλυτα και διαφαίνεται πως η πολιτική ηγεσία μάλλον τα αγνοεί ή αδυνατεί να τα κατανοήσει. Η ανάγκη για πολιτική κατανόηση των προβλημάτων και η λήψη άμεσων αποφάσεων είναι επιτακτική για να αποφευχθούν οι γνωστές δυσλειτουργίες που οδηγούν σε κοστοβόρες καθυστερήσεις και στην απώλεια πόρων.
- Ο συντονισμός μεταξύ των τομεακών και των περιφερειακών δράσεων για την επιχειρηματικότητα, όχι μόνο δεν υφίσταται, όχι μόνο κανένας δεν ξέρει ποιος, πού, τι κάνει και γιατί, αλλά προκαλεί πρόσθετη γραφειοκρατία και καθυστερήσεις. Οιονδήποτε σχεδιασμό, επιλογές και τομείς επιλέξει ο Περιφερειάρχης, πρέπει να εγκριθούν από τον υπουργό Οικονομίας κ. Σταθάκη, ο οποίος και θα εκδώσει τη σχετική πρόσκληση. Αυτό είναι ένα δραματικό λάθος του Αθηνοκεντρικού κράτους που πρέπει να καταργηθεί άμεσα. Ο Περιφερειάρχης πρέπει να μπορεί να αποφασίζει από το Α-Ω (χωρίς την υπογραφή του υπουργού) και να είναι αυτός υπεύθυνος έναντι του εκλογικού του σώματος, δηλαδή των πολιτών της Περιφέρειάς του.
- Παράλληλα, όμως θα πρέπει να υπάρχει ένα Συντονιστικό Όργανο, για το οποίο πιέζουν οι Περιφέρειες, που θα επιβλέπει ώστε να μην γίνονται οι ίδιες δράσεις μεταξύ τομεακού προγράμματος και περιφερειακού, αλλά να υπάρχουν συνέργειες ώστε να εξυπηρετείται ο εθνικός σχεδιασμός.
- Ένα άλλο κρίσιμο θέμα που παραμένει στον καιρό, σχετίζεται με την ανάγκη της επαναδιαπραγμάτευσης των κονδυλίων που πρέπει να πάρει η χώρα με βάση τα δεδομένα που έχει διαμορφώσει στην ελληνική οικονομία η κρίση 2009-2016. Ως γνωστόν, ο κανονισμός του τρέχοντος ΕΣΠΑ υπογράφτηκε το 2013, με βάση τα στοιχεία της ελληνικής οικονομίας του 2007-2009, αλλά συμφωνήθηκε με την Κομισιόν, το 2016 να γίνουν ξανά όλοι οι υπολογισμοί μέχρι το τέλος του 2016 με βάση τα στοιχεία της οικονομίας της περιόδου 2012-2014. Αυτό είναι κρίσιμο να συμβεί, όχι μόνο γιατί μπορεί η χώρα να διεκδικήσει επιπλέον 1-1,5 δισ. ευρώ, αλλά και γιατί θα μπορέσουν να επανενταχθούν περιοχές που έχουν κριθεί κορεσμένες ή με απαγορευτικό ΑΕΠ ξανά στο ΕΣΠΑ και στις ενισχύσεις του. Βέβαια, εδώ υπάρχει ένα κρίσιμο ζήτημα, καθώς αυτά τα κονδύλια θα πρέπει να «επιστραφούν» από άλλες χώρες (Πολωνία, Βουλγαρία κ.ά.), γεγονός εξαιρετικά περίπλοκο και δύσκολο.
- Κρίσιμο θέμα παραμένει επίσης και σχετίζεται με την ανάγκη επαναδιαπραγμάτευσης, το θέμα του χάρτη των κρατικών ενισχύσεων ο οποίος εγκρίθηκε στηριζόμενος σε δεδομένα επίσης των ετών 2007 – 2009 τα οποία σήμερα δεν ισχύουν. Σημειώνουμε ότι με βάση τον ισχύοντα κανονισμό επιτρέπεται ενισχύσεις μόνο σε Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις ενώ για τις μεγάλες επιτρέπεται η ενίσχυση εφόσον περιλαμβάνουν και ερευνητικές δραστηριότητες. Αυτό είναι πολύ περιοριστικό για την ελληνική πραγματικότητα και πρέπει στο πλαίσιο της αναθεώρησης να δοθεί μάχη για την ένταξη και μεγάλων ελληνικών επιχειρήσεων στο ΕΣΠΑ.
- Ένα άλλο κρίσιμο ζήτημα είναι οι τραπεζικές εγγυήσεις που απαιτούνται από τις επιχειρήσεις που δεν μπορούν να τις διαθέτουν για τους γνωστούς λόγους. Εδώ, επιχειρείται ένα πείραμα. Οι προκαταβολές των εγκεκριμένων προτάσεων να κατευθύνονται σε ένα ειδικό λογαριασμό του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων και οι επενδυτές/επιχειρήσεις θα προσκομίζουν εκεί τα τιμολόγια προς πληρωμή. Με αυτό τον τρόπο δεν θα απαιτείται η προσκόμιση εγγυητικής τραπέζης. Το πείραμα είναι σε αρχική φάση και εάν δουλέψει θα δώσει λύση.
- Ένα άλλο καυτό πρόβλημα που η πολιτική ηγεσία του υπουργείου εξακολουθεί να παραβλέπει, είναι το γεγονός ότι οι κανόνες που ισχύουν για την περίοδο 2014-2020 ουσιαστικά αποβάλουν εξ αρχής εκτός ΕΣΠΑ τη μεγάλη μάζα των ελληνικών επιχειρήσεων ή τις καταδικάζουν σε υποχρηματοδότηση. Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, 9 στις 10 επιχειρήσεις δεν είναι επιλέξιμες. Κι αυτό γιατί, ο κανονισμός του Συμφώνου Εταιρικής Σχέσης (ΣΕΣ, όπως μετονομάστηκε το νέο ΕΣΠΑ) δεν έχει λάβει υπόψη του καθόλου τις συνθήκες που έχουν δημιουργηθεί από την κρίση, καθώς απαιτεί, πρώτον, για να είναι επιλέξιμη μια εταιρεία για ενισχύσεις να έχει τρία χρόνια κερδοφορία, κάτι που ελάχιστες επιχειρήσεις μπορούν να υποστηρίξουν, μετά από το 2010. Δεύτερον, για να δοθούν οι ενισχύσεις πρέπει ο λόγος των δανειακών κεφαλαίων των εταιρειών προς τα ίδια κεφάλαιά τους να καλύπτει κάποια νούμερα που επίσης ελάχιστες επιχειρήσεις διαθέτουν.
Λύση στο κρίσιμο αυτό πρόβλημα υπάρχει και είναι το άρθρο 107 παράγραφος 3 β της Συνθήκης Λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αναφέρεται στις κρατικές ενισχύσεις. Ειδικότερα αναφέρει ότι «δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά οι ενισχύσεις για την προώθηση σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους».
Αυτό, μπορεί να αποτελέσει την κατάλληλη νομική βάση για την λύση του προβλήματος, καθώς αναφέρεται σε καταστάσεις «σοβαρής διαταραχής της οικονομίας» μιας χώρας ή ενός κλάδου (market failure).Δηλαδή, ότι οι ενισχύσεις μπορούν να δοθούν καθ΄ υπέρβαση των κανονισμών εξ αιτίας της κατάρρευσης μιας αγοράς. Πάνω σε αυτή τη νομική πλατφόρμα στηρίχθηκε και η έγκριση της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, ενώ η σχετική διάταξη έχει χρησιμοποιηθεί κατά κόρον από πολλές χώρες όπως η Βρετανία.
Αυτά όμως θέλουν προετοιμασία, δεν λύνονται τον Δεκέμβριο του 2016. Για να γίνει όμως η προετοιμασία, πρέπει πρώτα ο υπουργός να καταλάβει αυτό που επιμένει να αγνοεί.
