Subscribe Now

Trending News

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στo now24.gr.
Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας.
16 Οκτ 2021
Πολιτισμός

Θεοδώρα Τζόκα : Αν ποτέ πάψω να γράφω, θα είμαι δυστυχισμένη

 

me-black-and-white

 

Mairi-Gaziani-febr-2016Από τη Μαίρη Γκαζιάνη

 

H Θεοδώρα Τζόκα γεννήθηκε στην Ελλάδα. Σε ηλικία μόλις δύο ετών μετανάστευσε στη Βοστόνη των ΗΠΑ με την οικογένειά της. Στην Ελλάδα επαναπατρίστηκε σε ηλικία δεκαοκτώ χρονών. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο ΑΠΘ. Εργάστηκε για πολλά χρόνια ως καθηγήτρια Αγγλικών στη δευτεροβάθμια και πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Ασχολήθηκε εκτεταμένα με μεταφράσεις, κυρίως στον χώρο της Παιδικής Λογοτεχνίας. Άρθρα, ποιήματα και διηγήματά της έχουν δημοσιευτεί σε πολλά Free Press έντυπα της χώρας, καθώς και στο διαδίκτυο. Το πρώτο της μυθιστόρημα, Το Παρελθόν Φυγείν Αδύνατον, κυκλοφόρησε το 2013 από τις εκδόσεις Συμπαντικές Διαδρομές. Ακολούθησε Το Βιβλίο της Ευδοκίας από τις Eκδόσεις Λιβάνη το 2015.

ΕΡ. Κυρία Τζόκα, πότε ξεκινήσατε να γράφετε και γιατί; Τι είναι για σας η γραφή;

ΑΠ. Το «μικρόβιο» το είχα από πολύ μικρή…τολμώ να πω από τη στιγμή που έμαθα να εκφράζομαι επαρκώς με τον γραπτό λόγο. Τα πρώτα μου δειλά βήματα έγιναν στον χώρο του σχολείου: ποιήματα, ιστοριούλες, εκθέσεις και άλλα τέτοια χαριτωμένα που όμως πάντα κέρδιζαν τους επαίνους των δασκάλων μου. Όλοι μου λέγανε πως έπρεπε να γίνω συγγραφέας, πως είχα το ταλέντο και έπρεπε να το καλλιεργήσω. Έκτοτε ποτέ δε σταμάτησα να γράφω. Τα περισσότερα γραφόμενά μου όμως κατέληγαν στα συρτάρια μου για πολλούς και διάφορους λόγους. Συστηματικά και δημόσια πλέον ξεκίνησα να γράφω πριν δέκα χρόνια περίπου σε διάφορα free press έντυπα, κυρίως άρθρα κοινωνικού και πολιτικού περιεχομένου, ποίηση και κάποια διηγήματα που ομολογώ άρεσαν πολύ στο κοινό που τα διάβαζε. Αυτή η αποδοχή μού παρείχε την ενθάρρυνση που χρειαζόμουν για να συνεχίσω το μυθιστόρημα που είχα αρχίσει να γράφω τρία χρόνια νωρίτερα. Έτσι γεννήθηκε “Το Παρελθόν Φυγείν Αδύνατον” που εκδόθηκε το 2013.

Όσο για το τι είναι η γραφή για μένα, είναι ο αέρας που αναπνέω. Είναι το πάθος μου, ο μεγάλος μου έρωτας. Είναι η απόλυτη επαφή με τον εαυτό μου,  με τις μύχιες σκέψεις μου, ίσως και με το υποσυνείδητό μου και την ψυχή μου. Αν ποτέ πάψω να γράφω, θα είμαι δυστυχισμένη. Θα είμαι μισός άνθρωπος, ακρωτηριασμένος, ένας άνθρωπος με βαριά αναπηρία.

ΕΡ. Γεννηθήκατε στην Ελλάδα αλλά μεγαλώσατε στη Βοστώνη των ΗΠΑ. Πως θυμάστε τα παιδικά και εφηβικά σας χρόνια στην Αμερική;

ΑΠ. Είχα υπέροχα παιδικά χρόνια. Όλη μέρα παιχνίδι. Καμία καταπίεση από το σχολείο ή από τους γονείς μου. Ήμουν ένα «αλητάκι» στις φτωχογειτονιές των μεταναστών στο κέντρο της Βοστόνης, μέσα στη σκόνη και στη βρομιά, με γόνατα μονίμως χτυπημένα και ματωμένα. Όλη μέρα έπαιζα με τα άλλα μεταναστόπουλα χωρίς καμία επίβλεψη αφού οι γονείς μου έλειπαν από το πρωί ως το βράδυ. Ό,τι ήθελα έκανα. Πλήρης ελευθερία και ανεμελιά.

Και μετά ήρθαν τα εφηβικά μου χρόνια. Εκρηκτικά. Δεκαετία 60 στην Αμερική, σε μία από τις ωραιότερες πόλεις του κόσμου. Χρόνια επαναστατικά, χρόνια γεμάτα οράματα και προβληματισμούς για έναν καλύτερο κόσμο. Ήταν η εποχή των μεγάλων αλλαγών και αναταραχών στην Αμερική: Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, αντιρατσιστικές διαδηλώσεις, Μπομπ Ντύλαν, Τζοαν Μπαέζ, φοιτητικά κινήματα, Βίετ Ναμ, Γούντστοκ, χρόνια συγκλονιστικά, καθοριστικά που έπαιξαν τεράστιο ρόλο στη διαμόρφωση του χαρακτήρα και τη συγκρότηση των ιδεών μου. Η Αμερική μου έδωσε πολλά, μου έμαθε πολλά. Είμαι προϊόν της. Όπου και να πάω την κουβαλάω μέσα μου.

me-in-glassesΕΡ. Στα 18 χρόνια σας επιστρέψατε στην Ελλάδα. Τι σας έφερε πίσω;

ΑΠ. Δεν ήθελα να γυρίσω πίσω. Δεν είχα καθόλου μνήμες από την Ελλάδα αφού έφυγα όταν ήμουν μόλις δύο ετών. Οι γονείς μου με στείλανε εδώ, σχεδόν με το ζόρι, για τους δικούς τους λόγους. Στο πρώτο μου βιβλίο που είναι κατά βάση  αυτοβιογραφικό αφηγούμαι τα γεγονότα που οδήγησαν στον επαναπατρισμό μου. Τη μετάβασή μου από τη μία πραγματικότητα στην άλλη τη βίωσα με πολύ άσχημο τρόπο, τραυματικά θα έλεγα. Ήταν για μένα ένα βίαιο ξερίζωμα σε μια ιδιαίτερη τρυφερή και ευαίσθητη ηλικία της ζωής μου. Η προσαρμογή μου ήταν πάρα πολύ δύσκολη. Οι διαφορές ανάμεσα στις δύο χώρες ήταν τεράστιες και σε πολλά επίπεδα. Έπεσα και πάνω στη χούντα. Τα χρόνια που ακολούθησαν ως φοιτήτρια στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ ήταν κι αυτά έντονα και άκρως διδακτικά.  Ήταν τα χρόνια της πολιτικής μου αφύπνισης. Ζούσα μόνη – οι γονείς μου παρέμειναν στην Αμερική – και χαιρόμουν στο έπακρο την ελευθερία μου. Έχει τη σημασία του αυτό. Πάντως, τώρα, κοιτάζοντας πίσω βλέπω πως τελικά  μάλλον όλα έγιναν για το καλό μου.

ΕΡ. Σπουδάσατε αγγλική φιλολογία κι εργαστήκατε στην πρωτοβάθμια και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Ποια εμπειρία αποκομίσατε από τη σχέση σας με τους μαθητές;

ΑΠ. Οι εμπειρίες ήταν πολλές, πλούσιες με πολύτιμα διδάγματα. Έδωσα πολλά στα παιδιά, τον καλύτερό μου εαυτό θα έλεγα, αλλά κι αυτά με ανταμείψανε με τον καλύτερο τρόπο… με την αγάπη τους.

ΕΡ. Ασχοληθήκατε με μεταφράσεις κυρίως παιδικών βιβλίων. Ποιο είδος είναι δυσκολότερο μεταφραστικά, τα παιδικά βιβλία ή τα βιβλία για ενήλικες;

ΑΠ. Όχι, δεν ασχολήθηκα με τη μετάφραση παιδικών βιβλίων. Είχα ξεκινήσει το διδακτορικό μου στο Παιδαγωγικό Τμήμα του ΑΠΘ στην Παιδική Λογοτεχνία και ως υποψήφια διδάκτορ όχι μόνο μετέφραζα επιστημονικά άρθρα αλλά συμμετείχα και στη συγγραφή μερικών εξ αυτών. Θεωρώ πως η εμπειρία που απέκτησα μέσα από τις μεταφράσεις και τη συγγραφή της διατριβής μου ήταν ένα σκαλοπάτι που λίγα χρόνια αργότερα θα με οδηγούσαν στη συγγραφή δικών μου βιβλίων. Τη διατριβή μου δυστυχώς δεν κατάφερα να την τελειώσω γιατί μεσολάβησαν θέματα υγείας και αναγκάστηκα να διακόψω.

ΕΡ. Το πρώτο σας βιβλίο είχε τον τίτλο «Το παρελθόν φυγείν αδύνατον». Σίγουρα κανείς δεν μπορεί ν΄ αλλάξει το παρελθόν του, μπορεί όμως να έχει κάνει λάθος εκτίμηση γι΄ αυτό;

ΑΠ. Δεν πιστεύω σε «λάθος» εκτιμήσεις. Τι θα πει «λάθος» εκτίμηση; Ποιος θα ορίσει τι είναι λάθος και τι όχι. Υπάρχουν μόνο διαφορετικές θεάσεις, διαφορετικές οπτικές γωνίες και ερμηνείες. Όπως συμβαίνει και με τα βιβλία. Δεν υπάρχει μόνο μια ανάγνωση. Υπάρχουν τόσες αναγνώσεις όσο και αναγνώστες.

ΕΡ. Το επόμενο βιβλίο σας είχε τον τίτλο «Το βιβλίο της Ευδοκίας». Μια γυναίκα γράφει την ιστορία της μητέρας της. Τι σας ενέπνευσε το θέμα το βιβλίου;

ΑΠ. Η μάνα μου. Μου είχε μιλήσει για τα χρόνια της κατοχής και μαγεύτηκα με τις ιστορίες της. Μου είπε και για έναν Ιταλό που είχαν κρύψει στο σπίτι τους από τους Γερμανούς. Ήταν νέα κοπέλα τότε και της άρεσε ο νεαρός στρατιώτης. Την κράτησα αυτή την πιπεράτη λεπτομέρεια κι όταν ήρθε η ώρα να γράψω το δεύτερο βιβλίο μου το ανέσυρα από τη μνήμη μου και το έκανα μυθιστόρημα.

HDinamiTisStigmisEx_Layout 1ΕΡ. Το πιο πρόσφατο βιβλίο σας έχει τον τίτλο «Η δύναμη της στιγμής». Σε ποια στιγμή του βιβλίου κρύβεται η δύναμη;

ΑΠ/ Η δύναμη της στιγμής νομίζω πως εκδηλώνεται σε κάθε στιγμή του βιβλίου. Η Νάντια καλείται να αντιμετωπίσει δύσκολες και επώδυνες καταστάσεις αλλά τα καταφέρνει παλικαρίσια. Αν θέλετε όμως να σας πω συγκεκριμένα σε ποια στιγμή κρύβεται η μεγαλύτερη δύναμη θα έλεγα στο τέλος, όταν η Νάντια συγχωρεί τον Στέφανο. Η δύναμη της συγνώμης είναι μια μεγάλη και «αγιασμένη» δύναμη θα έλεγα και θέλει μεγαλοψυχία να τη δώσεις.

ΕΡ. Η ηρωίδα σας, η Νάντια, αν και μουσουλμάνα παραβαίνει όλους τους θρησκευτικούς όρους. Τι την οδήγησε ως εκεί;

ΑΠ. Φυσικά η ανάγκη της επιβίωσης, της αυτοσυντήρησης, που είναι το πιο δυνατό ένστικτο που διαθέτει ο άνθρωπος. Και ο έρωτας, επίσης, κινητήρια δύναμη στη ζωή των ανθρώπων. Πέρα τούτου, ας μην ξεχνάμε πως η Νάντια είναι γόνος μιας εύπορης μεγαλοαστικής οικογένειας της Συρίας. Η Συρία πριν τον πόλεμο ήταν, για τα δεδομένα του φανατικού Ισλάμ, μια προοδευτική χώρα, με μεγάλη ανάπτυξη και σπουδαίο πολιτισμό. Ο πατέρας της, ο Αλί, ήταν ένας μορφωμένος προοδευτικός γιατρός. Η Νάντια μεγάλωσε σε ένα σπίτι με ανοιχτόμυαλους γονείς, μακριά από θρησκευτικούς φανατισμούς και ακραίες αντιλήψεις.  Είχα την τύχη παλιά να ζήσω για δύο μήνες σε μουσουλμανική χώρα και έχω πολλούς φίλους μουσουλμάνους. Δεν είναι όλοι όπως η Δύση θέλει να τους παρουσιάσει. Νομίζω πως πρέπει να φύγουμε από κατασκευασμένα στερεότυπα γιατί το μόνο που κάνουν είναι να διαιωνίζουν προκαταλήψεις που προωθούν τον ρατσισμό και τη ξενοφοβία.

ΕΡ. «Η κρίση έφερε και τα καλά της. Οι περισσότεροι, όντας αναγκασμένοι να σφίξουν το ζωνάρι, ήρθαν πιο κοντά ο ένας στον άλλον» γράφετε σε κάποιο σημείο του βιβλίου. Πιστεύετε ότι ισχύει αυτό ή μήπως βρίσκονται όλοι μαζί αλλά καθένας παραμένει κλεισμένος στον εαυτό του;

ΑΠ. Σίγουρα ο καθένας μας υποφέρει μόνος του, ατομικά. Αυτή είναι μια υπαρξιακή αλήθεια. Κανείς δεν μπορεί να μπει στο πετσί του αλλουνού… ολότελα. Μπορεί να συμπάσχει αλλά να βιώσει ακριβώς τα ίδια συναισθήματα και με τον ίδιο τρόπο μάλλον είναι αδύνατον. Πέρα τούτου, όμως, πιστεύω πως υποφέρουμε και συλλογικά, ο πόνος μας έχει πολλά κοινά σημεία. Πολλά μας ενώνουν. Αυτό το καταλαβαίνουμε όλοι μας κι ας κλαίμε τη μοίρα μας πίσω από κλειστές πόρτες.  Πιστεύω πως ένα από τα «θετικά» της κρίσης είναι πως μας έκανε πιο ταπεινούς γιατί η αλήθεια είναι πως είχαμε ξεφύγει, είχαμε χάσει το μέτρο και μαζί με αυτό κι ένα κομμάτι της ανθρωπιάς μας. Ο νεοπλουτισμός έκανε μεγάλο κακό στην Ελλάδα γιατί ήταν ένας νεοπλουτισμός ψεύτικος, με δανεικό χρήμα. Πιστεύω πως η κρίση στάθηκε αφορμή να ξανασκεφτούμε αξίες όπως η αγάπη και η αλληλεγγύη. Μας έχει, κατά κάποιον τρόπο, εξανθρωπίζει.

ΕΡ. «Μια ρακοσυλλέκτρια ψυχών, μια μαζώχτρα ανθρώπινων ερειπίων, με καρδιά φτιαγμένη από ατόφια χρυσάφι» περιγράφετε τη Ρόζα.  Όμως η ίδια είναι που συντηρεί έναν οίκο ανοχής με αυτά τα ανθρώπινα ερείπια. Πώς συμβιβάζονται αυτά τα δύο;

ΑΠ. Νομίζω πως συμβαδίζουν, πως το ένα δεν αναιρεί το άλλο και πως το σχήμα δεν είναι καθόλου οξύμωρο. Η πορνεία είναι από τα αρχαιότερα επαγγέλματα και όταν διεξάγεται σωστά, «έντιμα»,  δεν υπάρχει τίποτα το μεμπτό σε αυτό. Η Ρόζα, σε καμία περίπτωση, δεν εκμεταλλεύεται τα κορίτσια της. Αντιθέτως, τα φέρεται με αγάπη, στοργή και σεβασμό. Ήταν μια μεγάλη αγκαλιά η Ρόζα… για όποιον ή όποια την είχε ανάγκη.

teddie-2ΕΡ. Το να ερωτευτεί ένας πάμπλουτος με μια μόνο ματιά, μια κοπέλα που εργάζεται ως πόρνη σε οίκο ανοχής και να θέλει να την παντρευτεί χωρίς να την έχει αγγίξει μοιάζει εξωπραγματικό, το είχαμε δει και στην ταινία “Pretty Woman”. Γιατί επιλέξατε να εργαστεί η Νάντια ως πόρνη;

ΑΠ. Πρώτον, την ερωτεύτηκε πριν την αναγκάσουν να γίνει πόρνη αλλά αυτό δεν έχει καμία σημασία. Θα μπορούσε να την ερωτευτεί κι αφού έγινε πόρνη. Ο έρωτας δεν κάνει διακρίσεις. Δεν βλέπει χρώμα, ηλικία, επάγγελμα, μόρφωση ή οτιδήποτε άλλο. Πολλές φορές, μια ματιά  φτάνει να ερωτευτείς παράφορα. Ο Βισκόντι, άνθρωπος της πιάτσας και της διαπλοκής, δεν ερωτεύτηκε μόνο την ομορφιά της Νάντιας αλλά κυρίως τον χαρακτήρα της, και πιο συγκεκριμένα, θα έλεγα, την αθωότητά της, αυτό που δηλαδή έλειπε από τη ζωή του. Τώρα γιατί επέλεξα να γίνει πόρνη η Νάντια, δεν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος. Απλά πάντα είχα μια περιέργεια για αυτά τα κορίτσια και ίσως ήθελα να ερευνήσω τον κόσμο τους, να μπω για λίγο στις ζωές και τις ψυχές τους.

ΕΡ. Τελικά η προδοσία βρίσκεται πίσω από τον άνθρωπο που εμπιστευόμαστε περισσότερο;

ΑΠ. Όχι, βέβαια… αλλά μπορεί να βρεθεί και εκεί φυσικά.

ΕΡ. Αφού σας ευχηθώ «καλοτάξιδο» το νέο σας βιβλίο, θα σας ζητήσω να κλείσετε όπως θέλετε την συνέντευξη.

ΑΠ. Φυσικά θα κλείσω με ένα μεγάλο ευχαριστώ σε εσάς για την ωραία μας συζήτηση και ένα μεγάλο ευχαριστώ στους αναγνώστες μου που με την αγάπη τους με στηρίζουν ποικιλοτρόπως. Χωρίς την ενθάρρυνση και την προτροπή τους δε θα κατάφερνα τίποτα.

***Το βιβλίο «Η δύναμη της στιγμής» της Θεοδώρας Τζόκα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΛΙΒΑΝΗ

Μαιρη-ΓκαζιανηΜαίρη Γκαζιάνη

Γεννήθηκε στα Ιωάννινα.  Μεγάλωσε στην Αθήνα όπου ζει μέχρι σήμερα και εργάσθηκε ως τραπεζοϋπάλληλος. Στο παρελθόν ασχολήθηκε ερασιτεχνικά με την φωτογραφία ενώ τώρα ζωγραφίζει και παράλληλα γράφει. Τον Μάιο του 2012 κυκλοφόρησε την πρώτη ποιητική της συλλογή με τίτλο «Σου γράφω…», τον Σεπτέμβρη 2013 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο ΕΝΑ ΦΕΓΓΑΡΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟ και τον Ιούνιο του 2014 κυκλοφόρησε το βιβλίο της ΤΑ ΠΛΗΚΤΡΑ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ  από τις εκδόσεις ΟΣΤΡΙΑ. Επίσης, το παραμύθι της «Το ψαράκι του βυθού» συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο «Παραμύθια και Μαμάδες» εκδόσεις Βερέττα 2015. 

Γράφει στίχους για τραγούδια, υπήρξε ραδιοφωνική παραγωγός ενώ μεγάλες της αγάπες είναι το θέατρο και ο χορός με τα οποία ασχολείται ερασιτεχνικά.

Από τον Σεπτέμβρη του 2016 συμμετέχει στην τηλεοπτική εκπομπή ΚΑΛΩΣ ΤΟΥΣ που μεταδίδεται από την τηλεόραση Αιγαίο.

 

 

 

Related posts