Subscribe Now

Trending News

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στo now24.gr.
Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας.
17 Σεπ 2019
Πολιτισμός

Σταμάτης Σουφλέρης: Η λογοτεχνία ήταν για εμένα το πιο βασικό μου στοιχείο

Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη

Ο Σταμάτης Σουφλέρης γεννήθηκε το 1968 στη Χαλκίδα. Σπούδασε Φυσική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Από τις αρχές του ’90 ξεκίνησε να δημοσιεύει ποίηση, διηγήματα και κριτικά δοκίμια σε Ευβοϊκά περιοδικά όπως Ρόπτρο και Πορθμός, ενώ έκανε και μεταφράσεις. Στα μέσα του 2000 κράτησε την αρχισυνταξία του λογοτεχνικού και πολιτικού εντύπου Γέφυρα. Ποιήματα και δοκίμιά του, έχουν επίσης δημοσιευτεί σε έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο: Manifesto, Ποιητική, Παπαδιαμαντικά τετράδια, Αντίφωνο, bibliotheque, άνεμος magazine, λογοτεχνικό Bistrot. Έχει τιμηθεί με αρκετά βραβεία και διακρίσεις για διηγήματα και ποίηση. Zει και εργάζεται σ’ ένα μικρό χωριό της Κύμης.

 ΜΑΙΡΗ ΓΚΑΖΙΑΝΗ: Κύριε Σουφλέρη γεννηθήκατε στη Χαλκίδα αλλά έχετε επιλέξει να ζείτε και να εργάζεστε σ΄ ένα μικρό χωριό της Κύμης. Τι σας έκανε να προτιμάτε ένα μικρό χωριό αντί της γενέθλιας πόλης σας;

ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΣΟΥΦΛΕΡΗΣ: Να συμπληρώσω ότι έζησα και πολλά χρόνια στην Αθήνα, μέχρι τα 30 μου τα περισσότερα. Όταν πήγα για πρώτη φορά στο χωριό ήμουν επτά ετών, φθάσαμε βράδυ και δεν είχα δει τίποτε. Το επόμενο πρωινό όταν αντίκρισα τον τόπο, μια φύση καθαρή, ένα χωριό πολύ όμορφο , παρότι τόσο μικρός νομίζω έζησα τον ορισμό του έρωτα με την πρώτη ματιά. Μεγαλώνοντας αυτό ενισχυόταν, μαζί με κάτι που ξεκίνησε σαν απλές βόλτες σε χαμηλά βουνά και εξελίχθηκε σε μια μεγάλη μου αγάπη, την ορειβασία. Ήθελα να ζω σε σχετική απομόνωση, αν και αυτό συμβαίνει και στην πόλη, αλλά σίγουρα κοντά στην φύση.

Μ.Γ.: H επιστήμη που σπουδάσατε ήταν επιλογή σας ή προέκυψε τυχαία;  Αν κι έχετε σπουδάσει Φυσική, ασχοληθήκατε κυρίως  με τη λογοτεχνία.

Σ.Σ.: Η Φυσική ήταν αποτέλεσμα της τότε τυχαιότητας που προσέφερε το σύστημα, δηλώναμε τις σχολές χωρίς να ξέρουμε τι θα γράφαμε καν. Δεν είχα κάποια ιδιαίτερη επιθυμία όμως. Στην πορεία με μάγεψε ο κόσμος της κβαντικής και της επιστημολογίας αλλά δεν το συνέχισα. Θεωρώ όμως τον εαυτό μου κερδισμένο. Η λογοτεχνία ήταν για εμένα το πιο βασικό μου στοιχείο. Το διάβασμα ήταν ένα πάθος από την πρώτη στιγμή που το έμαθα.

Μ.Γ.: Υπήρξατε αρχισυντάκτης του λογοτεχνικού και πολιτικού εντύπου Γέφυρα αλλά και μεταφραστής. Με την επιστήμη που σπουδάσατε έχετε ασχοληθεί;

Σ.Σ.: Δούλεψα στην εκπαίδευση για σχεδόν είκοσι χρόνια. Έζησα μοναδικές στιγμές με τα παιδιά. Τακτοποιώ τα χαρτιά μου και βρήκα ένα ποίημα που μου είχαν γράψει κάποια, ένα σχέδιο κάποια άλλα και τολμώ να ισχυριστώ ότι μερικοί μαθητές μου έγιναν ουσιαστικοί μου φίλοι. Έζησα λοιπόν από τις σπουδές μου, αλλά κάποια στιγμή δεν συνέχισα να διδάσκω, ήταν για εμένα δύσκολο να κάνω κάτι που πια δεν πίστευα. Θεωρώ ότι η επανάληψη σκοτώνει, ότι το να σε έχουν για δεκανίκι σκοτώνει κανονικά.

Μ.Γ.: Γράφετε ποίηση, διηγήματα, κριτικά δοκίμια κι έχετε τιμηθεί με βραβεία πολλές φορές. Η συγγραφή πως και πότε προέκυψε στη ζωή σας; 

Σ.Σ.: Από πολύ μικρός αλλά πολύ σκόρπια. Πάντα ονειρευόμουν τις εξαιρετικές συνθήκες, το όνειρο να μην χρειάζεται να εργάζεσαι και μόνο να γράφεις. Όμως πριν ακριβώς δέκα χρόνια, τον Σεπτέμβριο του 2009 είπα ή τώρα ή ποτέ και στρώθηκα όσο μπορούσα περισσότερο και με όσο περισσότερη αφιέρωση σε χρόνο και κόπο.

Μ.Γ.: Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο σας «Για πάντα». Σε τι παραπέμπει ο τίτλος;

Σ.Σ.: Επειδή θεωρώ σημαντικό στοιχείο του βιβλίου και της ζωής την φιλία, ένα χαρακτηριστικό της είναι ή θέλουμε να είναι η διάρκεια. Και είναι ακόμα και όταν χάνεται. Μπορεί να μαλώσεις με έναν παλιό σου φίλο και να μην ξαναμιλήσεις ποτέ, δεκαετίες να περάσουν και όμως αυτός ή αυτή θα είναι πάντα κάτι διαφορετικό. Δηλαδή η φιλία ακόμα και στην τυπική απώλεια της έχει αλλάξει για πάντα αυτούς που τους συνδέει.

Μ.Γ.: Ένα ημερολόγιο είναι ολόκληρο το βιβλίο και διαβάζοντάς το αναρωτιόμουν αν βασίστηκε σ΄ ένα υπαρκτό ημερολόγιο το οποίο μετατρέψατε σε λογοτέχνημα. Ποια είναι η απάντησή σας;

Σ.Σ.: Ναι, με την έννοια ότι κρατώ ημερολόγια από έντεκα χρονών. Η ιδέα μου ήρθε αυθόρμητα, στην αρχή της κρίσης το 2010 και ήξερα ότι μπορούσα να βασιστώ στα δικά μου χαρτιά ως προς αυτό που θα αποκαλούσα αληθινό περίγυρο και σκηνικό των ιστοριών μου. Τόποι, εκδρομές, συναυλίες ή ακόμα και μια απλή βραδιά με φίλους, μου έδωσαν το απαραίτητο υλικό για να τοποθετήσω τους ήρωες μου, μαζί με την δική μου ματιά σε γεγονότα που σημάδεψαν την πρόσφατη ιστορία του τόπου μας.

Μ.Γ.: Το ημερολόγιο είναι γραμμένο από την Ελένη. Σε ποια χρόνια της ζωής της αναφέρεται;

Σ.Σ.: Από όταν έχει τελειώσει το πρώτο έτος των σπουδών της , άρα είναι 19 ετών και το τοποθετώ στα 1987 αυτό, μέχρι το 2004, όταν έχει γίνει 36. Άρα πιάνω την καρδιά της νεότητάς της αλλά και της δικής μου. 

Μ.Γ.: Τρία είναι τα κεντρικά πρόσωπα του βιβλίου σας, «τρία ανθρώπινα νήματα ζωής άρρηκτα δεμένα μεταξύ τους», η Ελένη, η Μάρω και ο Πέτρος. Τι είναι αυτό που τους ενώνει;

Σ.Σ.: Η φιλία τους που είναι αυθόρμητη μεταξύ τους, τα νιάτα τους, τα όνειρά τους, ο πόθος τους για καλή ζωή και μια παραπάνω ευαισθησία για μερικά από τα κρίσιμα μεγέθη της ζωής, του τόπου μας ακόμα, του ανθρώπου γενικά.

Μ.Γ.: «Θέλω να ζήσω…» απευθύνει η Ελένη στη φίλη της Μάρως σε κάποιες πρώτες κοινές διακοπές τους. Πως εννοούσε το «θέλω να ζήσω…»;

Σ.Σ.: Με ξαφνιάζετε με τις ερωτήσεις σας αλλά μου δίνετε και χαρά. Σε κάτι τέτοια είναι το κέντρο των σκέψεων μου. Δεν ξέρουμε να ζούμε αληθινά, έτσι νομίζω. Ακολουθούμε συνήθειες, άλλες πολύ παλιές και άλλες δεν είναι παρά οι φρέσκες μόδες της εποχής μας, της κάθε εποχής εννοώ. Αν όμως, αν κάποιος σαν την Ελένη μου αλλά και πολλά υπαρκτά πρόσωπα  που έχω γνωρίσει “ψάχνεται” λίγο παραπάνω νιώθει γρήγορα αυτήν την ανικανοποίητη ανάγκη για κάτι βαθύτερο. Κάτι που μπορεί και ποτέ να μην το ονομάσει. Ενώ αν το κάνει άτσαλα ακολουθώντας πάλι άλλους, θα βρεθεί μάλλον περισσότερο πληγωμένος ή σε μεγαλύτερο κενό παρά πριν. Η αμφιβολία ίσως είναι το πιο βασανιστικό αλλά και το πιο κρίσιμο μονοπάτι για την ζωή.

Μ.Γ.: «…θέλω να παίρνω αποστάσεις λιγάκι απ΄ όλους τους, μια στο τόσο» γράφει η Ελένη. Γιατί ένιωθε αυτή την ανάγκη;

Σ.Σ.: Την ηρωίδα μου την προικίζω με αυτό το βάσανο της αμφιβολίας που σας είπα. Όταν το έχεις δεν σου φτάνει κανείς και τίποτε. Η απόσταση είναι ότι πιο “υγιεινό” μπορείς να προσφέρεις στον εαυτό σου. Μόνο μακρύτερα από τους άλλους μοιάζει να τους καταλαβαίνεις και να τους νιώθεις περισσότερο. Η συνάφεια συχνά σκοτώνει, η απόσταση γεννά μια νηφαλιότητα, χωρίς όμως αυτό να είναι απόλυτος κανόνας.

Μ.Γ.: «Είναι σαν να έχω μικρύνει τον εαυτό μου»  αναφέρει η Ελένη στη Μάρω. Τι ήταν αυτό που την έκανε ν΄ ασφυκτιά;

Σ.Σ.: Η Ελένη δεν τολμά. Αυτή είναι η τιμωρία της. Ενώ είναι ένα άτομο σε όλα προικισμένο, όμορφη, έξυπνη, μορφωμένη, δεν τολμά να ανοιχτεί στην ζωή. Πάντα κρατιέται μόνη της πιο πίσω. Αυτό -και το έχω δει και βλέπω πολύ συχνά στη ζωή- είναι ότι χειρότερο μπορεί να συμβαίνει σε κάποιον. Δεν τον κλείνουν οι άλλοι, οι “κακοί”, ούτε τα βάσανα. Μόνος του στερεί την ύπαρξη του ακριβώς από την ύπαρξη.

Μ.Γ.: «Δε λες ψέματα σε μένα, Μάρω. Σ΄ εσένα τα λες» απευθύνει ο Πέτρος στη Μάρω. Τι ήθελε να της τονίσει;

Σ.Σ.: Αυτό είναι το πρόβλημα ίσως νούμερο ένα στον άνθρωπο. Ζούμε μέσα σε ψέματα, όχι απαραίτητα μεγάλα, για να μην πω ότι τα μικρά καθημερινά είναι τα ύπουλα και καταστρεπτικά. Τα  άπειρα μικρά, που τα συνηθίζουμε τόσο που δεν τα ξεχωρίζουμε πια από την αλήθεια, αυτά είναι το πρόβλημά μας. Γίνονται πετσί μας. Αδυνατούμε στο τέλος έστω και να μυρίσουμε λίγη αλήθεια. Όταν λοιπόν έχεις χτίσει έναν τέτοιο εαυτό, δεν ξεχωρίζεις πια πότε λες ψέμα ή αλήθεια, το αποκαλώ αυτό συμβατικά, στον άλλον. Δεν υπάρχει κάποιο έγκλημα, σχέδιο ή κάτι σατανικό. Την φθορά την προσφέρουμε σε εμάς και το χειρότερο είναι ότι μπορεί να έχει απίστευτη διάρκεια ή ακόμα και όλη τη ζωή μας να την ζήσουμε έτσι.

Μ.Γ.: «Τι νιώθεις, λοιπόν, μετά από τρία τέσσερα χρόνια ελεύθερης ζωής, φοιτητικού βίου και χαρούμενων συναθροίσεων;» ρωτάει ο Πέτρος τα δυο κορίτσια. Με δυο δικά σας λόγια πως ένιωθαν;

Σ.Σ.: Αυτό που την τρώει τότε και μάλλον πάντα είναι το βαθύ ανικανοποίητο του ανθρώπου. Ούτε εμπειρίες, ούτε χαρές, ούτε διασκεδάσεις φτάνουν. Είμαστε κάτι πολύ πιο πολύ. Αυτό μας τριβελίζει.

Μ.Γ.: «Όλες οι αξίες με τις οποίες μεγάλωσα με κάνουν να ντρέπομαι, για να μην πω να σιχαίνομαι τον εαυτό μου…» αναφέρει ο Πέτρος. Τι του προκαλούσε ενοχές; 

Σ.Σ.: Η ομοφυλοφιλία του βέβαια. Μην ξεχνάμε ότι αναφέρομαι σε μια γενιά πίσω που όλα ήταν αρκετά πιο στενά και καταπιεστικά σε τέτοια ζητήματα, χωρίς να σημαίνει ότι σήμερα είναι λυμένα. Πρόσθετα και αυτό πιστέψτε με το έχω ζήσει με κάποιους πολύ κοντινούς μου ανθρώπους, είναι θα λέγαμε πιστός. Αυτό είναι ένα μεγάλο μαρτύριο. Ακούς εκεί που θέλεις να ακουμπήσεις να σε περιγράφουν σαν άρρωστο για να μην πω πολύ χειρότερα δυστυχώς που ακόμα παρουσιάζονται.

Μ.Γ.: «Θέλω να τον εκμεταλλευτώ, να πάρω απ΄ αυτόν τουλάχιστον το απόθεμα αγάπης και τρυφερότητας που μοιάζει να ΄χει» γράφει η Ελένη για τον Βασίλη.  Τι ήταν αυτό που επιζητούσε πραγματικά;

Σ.Σ.: Ήθελε μα δεν τολμούσε να απλωθεί σε μια σχέση. Αυτό το έχω δει με τα ίδια μου τα μάτια. Άρα θέλει να παίρνει κάτι σαν έτοιμο συναισθηματικό φαγητό, χωρίς να δίνει. Ουσιαστικά επιβεβαιώνει μια θα την ονόμαζα καρδιακή έλλειψη που δείχνει και τότε ίσως και αργότερα.

Μ.Γ.: «Ποτέ δεν την ενόχλησε κάτι που την κάνει να υποφέρει, όσο το ότι μπορεί να το δείχνει» λέει ο Πέτρος για την Μάρω. Τι προσπαθούσε να καλύψει η Μάρω κάτω από μακιγιάζ;

Σ.Σ.: Θυμάστε στη καλή ταινία του Φρίαρς τις Επικίνδυνες Σχέσεις το τέλος που η κακιά Γκλεν Κλόουζ ασχολείται με το μακιγιάζ της; Το βγάζει τυπικά… αλλά το έχει βγάλει ποτέ από την ζωή της; Για πόσους άνδρες και γυναίκες το μακιγιάζ και δεν μιλώ για κρέμες δεν είναι το παν, ένα φαίνεσθε που συντρίβει το είναι;

Μ.Γ.: «Ακόμα και για την κακία χρειάζεται μια μεγαλοσύνη» γράφετε σε κάποιο σημείο. Τι είδους μεγαλοσύνη οδηγεί στην κακία;

Σ.Σ.: Αυτό που θεωρώ συντριπτικό και δολοφονικό για τον άνθρωπο είναι οι μικρές καθημερινές κακίες, αυτές που όμως συντρίβουν ψυχές και σώματα. Ξέρετε πόσοι μοιάζει να έχουν χαθεί από μια τόσο δα λεξούλα που όμως ύπουλα και φρικτά είπε η μάνα τους ή ο δάσκαλος τους ή ο δήθεν φίλος τους; Ενώ οι μεγάλες κακίες, οι ας πούμε μεγάλοι κακοί της ιστορίας, μπορεί να είναι πλήρως διαστρεβλωμένοι και διαστροφικοί, αλλά ακόμα και για αυτό χρειάζεται ένα ισχυρό ψυχικό ανάστημα. Αν μπορούσαν να γυρίσουν κάπως το τιμόνι θα μπορούσαν να έκαναν θαύματα αντί για καταστροφές. Πόσες όμως ζωές δεν διαλύονται μεταξύ γραφείου, σπιτιού, διακοπών και σούπερ μάρκετ; Ο Όμηρος το λέει καθαρά, να φοβάσαι τα αγανά τα βέλη, τα μαλακά.

Μ.Γ.: «Γεννήθηκα απογοητευμένη» αναφέρει η Ελένη σε μια υποθετική συνέντευξη. Που βρίσκεται η βάση αυτού του συναισθήματός της;

Σ.Σ.: Είναι η έλλειψη αυτοπεποίθησης που την σακατεύει, δεν την αφήνει να παίρνει, ενώ η ζωή της δίνει απλόχερα και φυσικά την εμποδίζει να δίνει. Οπότε μόνη της χτίζει την μικρή της κόλαση.

Μ.Γ.: «Έχουμε μια δίψα για καλό στη ζωή, μα δεν ξέρουμε καθόλου να ψάχνουμε για πηγές» συμπεραίνει η Μάρω για την ίδια και για την Ελένη. Που οφειλόταν αυτή η αδυναμία τους;

Σ.Σ.: Είναι και δική μου. Δεν νομίζω ότι “διδασκόμαστε” σωστά την ζωή. Και είμαστε και κακοί μαθητές της. Ακολουθώντας πρόσθετα συνήθειες, και όταν αρκούμαστε σε αυτές, όταν δεν ψάχνουμε λίγο περισσότερο, τότε αδυνατούμε να βρούμε αυτές τις πηγές που νομίζω απλόχερα  τις έχει το παιδί. Το παιδί ζει μέσα στην ευτυχία όπως το ψάρι στο νερό. Και εμείς, ακόμα και οι υποτιθέμενα καλύτερες παιδαγωγικές μας μέθοδοι, αυτό του το αφαιρούν.

Μ.Γ.: «Βλέπω ότι όλα όσα με νοιάζουν με απομακρύνουν από τους ανθρώπους» γράφει η Ελένη. Τι έφταιγε γι΄ αυτό;

Σ.Σ.: Αυτά που την νοιάζουν, αυτήν, μια συνειδητοποιημένη αρχαιολόγο και Ελληνίδα, είναι πράγματα που στη χώρα μας περισσότερο πληγώνουν και απομονώνουν παρά προσφέρουν ικανοποίηση και ξεκούραση. Αν σήμερα μιλάμε για το δεκαόροφο κτίριο δίπλα από την Ακρόπολη δεν νομίζω να χρειάζονται περισσότερες εξηγήσεις. Οι ευαίσθητοι άνθρωποι πάντα και πολύ περισσότερο στις μέρες μας είναι μόνοι τους και πιεσμένοι.

Μ.Γ.: «Ποιος έχει αλήθεια πλήρη συνείδηση της ζωής του;» ρωτάει η Ελένη στο ημερολόγιό της. Τι απαντάτε σ΄ αυτό; 

Σ.Σ.: Φοβάμαι ότι ζούμε την ζωή μας καταπιεσμένοι από τα χιλιάδες μικρά που τελικά καταφέρνουν να μας κλέψουν. Αλήθεια επιτρέπεται ένας άνθρωπος να σκάει για έναν λογαριασμό τηλεφώνου; Και όμως το ξέρομε καλά μπορεί ακόμα και να λιώσει από τέτοια. Δεν βλέπω συνείδηση σε μια τέτοια ζωή. Βλέπω μια μηχανικότητα που μας κλέβει και μας ξεγελά. Αν μπορούμε όμως να σπάσουμε έστω λίγο τον κύκλο, να ραγίσουμε το γυαλί όπως ο κλέφτης της Βαγδάτης τότε θα αντικρίσουμε μια άλλη ζωή, έναν άλλον τρόπο.

*Το μυθιστόρημα «για πάντα» του Σταμάτη Σουφλέρη κυκλοφορεί από την Άνεμος Εκδοτική

Μαίρη Γκαζιάνη

Γεννήθηκε στα Ιωάννινα.  Μεγάλωσε στην Αθήνα όπου ζει μέχρι σήμερα και εργάσθηκε ως τραπεζοϋπάλληλος. Στο παρελθόν ασχολήθηκε ερασιτεχνικά με την φωτογραφία ενώ τώρα ζωγραφίζει και παράλληλα γράφει. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές.

Τον Μάιο του 2012 κυκλοφόρησε την πρώτη ποιητική της συλλογή με τίτλο «Σου γράφω…», τον Σεπτέμβρη 2013 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο ΕΝΑ ΦΕΓΓΑΡΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟ και τον Ιούνιο του 2014 κυκλοφόρησε το βιβλίο της ΤΑ ΠΛΗΚΤΡΑ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ  από τις εκδόσεις ΄Οστρια. Επίσης, το παραμύθι της «Το ψαράκι του βυθού» συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο «Παραμύθια και Μαμάδες» εκδόσεις Βερέττα 2015.  Τον Ιούνιο 2017 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της ΑΛΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ από την Εμπειρία Εκδοτική. Το 2019 θα κυκλοφορήσει το νέο της μυθιστόρημα από τις εκδόσεις Ωκεανός.

Την περίοδο 2011-2012 υπήρξε ραδιοφωνική παραγωγός στο magicradiolive. Από τον Νοέμβρη 2014 συνεργάζεται με το now24.gr και έχει πραγματοποιήσει πάνω από πεντακόσιες συνεντεύξεις. Το 2016 συμμετείχε στην τηλεοπτική εκπομπή ΚΑΛΩΣ ΤΟΥΣ του ΑιγαίοTV πραγματοποιώντας συνεντεύξεις σε ανθρώπους των τεχνών. Διετέλεσε Διευθύντρια Σύνταξης του on line Πολιτιστικού Περιοδικού Books and Style από Ιούλιο 2017 έως Μάρτιο 2018 οπότε αποχώρησε οικειοθελώς.

Μεγάλη της αγάπη είναι το θέατρο με το οποίο ασχολείται ερασιτεχνικά.       

 

Related posts