Subscribe Now

Trending News

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στo now24.gr.
Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας.
08 Μαρ 2021
Πολιτισμός

ΟΙ ΓΚΑΖΟΖΕΣ:Ο συγγραφέας Ερτζάν Κεσάλ δίνει ψυχή στις λέξεις

Γράφει η Μαίρη Γκαζιάνη 

“Η ζωή μας είναι το διαρκές τύλιγμα ενός κουβαριού. Το κάθε βίωμα μας ακολουθεί, και όπως είναι φυσικό, όλα συσσωρεύονται. Ό,τι ζούμε στο διάβα της ζωής, συσσωρεύεται. Αυτό που ονομάζομαι «παρόν» είναι το άθροισμα του παρελθόντος με το μέλλον μας”

Ερτζάν Κεσάλ

 

Αυτό το κουβάρι επιχειρεί να ξετυλίξει ο συγγραφέας με το βιβλίο του «Οι γκαζόζες». Ο τίτλος προέρχεται από τη δουλειά του πατέρα του που έφτιαχνε και πουλούσε γκαζόζες. Ξεκίνησε από ένα μικρό εργαστήριο για να καταλήξει βιοτέχνης. Γκαζόζες πουλούσε ο μικρός Ερτζάν στον κινηματογράφο και χανόταν στη μαγεία των ταινιών.

Μεγαλώνοντας σπούδασε γιατρός και ασχολήθηκε πολλά χρόνια με την επιστήμη του ενώ παράλληλα αρθρογραφούσε σε περιοδικό, έγραφε ποίηση, διηγήματα, δοκίμια,  σενάρια ώσπου κατέληξε να γίνει ηθοποιός, σκηνοθέτης και συγγραφέας μυθιστορημάτων.

Το βιβλίο «Οι γκαζόζες» μοιάζει με έναν προσωπικό ημερολόγιο του συγγραφέα. Με τη συγγραφική του πένα πιάνει την άκρη του κουβαριού και με πυξίδα τη μνήμη καταγράφει καταστάσεις και γεγονότα που συνέβησαν στον ίδιο, στους δικούς του ανθρώπους, σε γείτονες ή φίλους, σε απλούς γνωστούς, σε σοβαρά ή ελαφρά ασθενείς που πέρασαν από το ιατρείο του.

Είναι μαγικό για τον ίδιο να ανακαλύπτει φράσεις που καταγράφτηκαν στη μνήμη του ολόιδιες, κάθε φορά που τις άκουγε. Άλλοτε ως παιδί, άλλοτε ως έφηβος, άλλοτε ως ενήλικας, άλλοτε ως γιατρός κι άλλοτε ως απλός άνθρωπος.

Η πορεία που έχει ο Ερτζάν Κεσάλ, στη ζωή του με τις εναλλαγές πόλεων και επαγγελμάτων, του έδωσαν εύκολα τη δυνατότητα να συγγράψει πολλά αφηγήματα που επέμεναν να ξεβραστούν από τη μνήμη του για να κατατεθούν σ΄ ένα βιβλίο και να τα μοιραστεί με ανθρώπους που έχουν κοινές μνήμες ή και όχι.

Η φτώχεια έχει παντού το ίδιο πρόσωπο, η ασθένεια απαιτεί ίαση σε κάθε ασθενή, ο σεβασμός παραμένει ζητούμενο σε κάθε χώρα, ο κάθε επαναστάτης επιδιώκει την ελευθερία, ο εξορισμένος προσμένει τον επαναπατρισμό. Τα όνειρα βρίσκουν τρόπο να τρυπώσουν σε κάθε κοινωνική τάξη και υπό οποιεσδήποτε συνθήκες κοινωνικές ή πολιτικές.

«Οι ευτυχισμένες στιγμές είναι ελάχιστες, γι΄ αυτό και έχουν λησμονηθεί» γράφει ο συγγραφέας και δεν έχει άδικο. Ο πόνος είναι ισχυρότερος της χαράς, το συναίσθημα της λύπης εξαπλώνεται περισσότερο και κατακτά το μεγαλύτερο μέρος της μνήμης, οι δύσκολες στιγμές σφραγίζουν τη σκέψη και την ψυχή.

Μέσα από αυτές τις στιγμές ο συγγραφέας ανασύρει πρόσωπα που συνδέθηκε μαζί τους, την οικογένειά του, τους φίλους του, τους ασθενείς του και αφήνεται σ΄ ένα ταξίδι πάνω στα ζητήματα της ζωής που αφορούν τις σχέσεις των ανθρώπων μεταξύ τους, αλλά, και με τη ζωή και τον θάνατο.

Η αντιμετώπιση της ζωής και του θανάτου είναι ένα από τα συχνά θέματα στα αφηγήματά του κι είναι μια ευκολία που του δίνει η ιδιότητα του γιατρού, οι άνθρωποι που συνάντησε στο νοσοκομείο ή στο ιδιωτικό ιατρείο του, οι ιατροδικαστικές εκθέσεις που αναγκάστηκε να συντάξει.

Αναφέρεται στην επαναστατική πλευρά του την περίοδο πραξικοπήματος στην Τουρκία, τη σφραγίδα που έπρεπε απαραιτήτως να αποφύγει γιατί όταν σε σταμπάρει είναι δύσκολο ν’  αποδείξεις ότι δεν είσαι το πρόβατο για τη σφαγή. Η σφραγίδα που τον παρότρυνε η μητέρα του ν΄ αποκτήσει ως γιατρός! Υπάρχει ένα ατέλειωτο «παιγνίδισμα» με ίδιες λέξεις, που συναντάει από ηλικία σε ηλικία. Η σφραγίδα που καταδικάζει το πρόβατο αλλά και η σφραγίδα πάνω στο φέρετρο του πατέρα, το σφραγισμένο φέρετρο του παιδιού, η σφραγίδα του έρωτα στην καρδιά. Η ίδια λέξη με διαφορετική έννοια και δεν είναι η μοναδική.

Μπορεί να επιτευχθεί η ρήξη σφραγίδας;

Το σίγουρο είναι ότι ο Ερτζάν Κεσάλ ξεσφράγισε τη μνήμη του κι απόθεσε κομμάτια της σε λευκά φύλλα ώστε να γεμίσουν με παραστάσεις βιωμένες, με γεγονότα που συνθέτουν μια ζωή ή πολλές ταυτοχρόνως.

«Μερικές φωτογραφίες σας προκαλούν πόνο» αναφέρει πάλι ο συγγραφέας. Κι οι φωτογραφίες γίνονται εικόνες που σαλεύουν μπροστά στα μάτια του και καθοδηγούν τη γραφή του.

Μια φωτογραφία που έδειξε η σύζυγός του στον σκηνοθέτη έγινε η αφορμή για ν΄ αλλάξει επαγγελματική πορεία και να ασχοληθεί με τον κινηματογράφο. Οι φωτογραφίες του πατέρα και του αδερφού, που είχε η ασθενής του Ναϊλέ στο πορτοφόλι της, λερώθηκαν με το αίμα της όταν την σκότωσε το αδερφικό χέρι. Ένας πατέρας δολοφονείται, η μικρή φωτογραφία της κόρης του που έχει πάντα στο τσεπάκι του κηλιδώθηκε από το αίμα του, η μικρή  παίζει και γελάει, δεν γνωρίζει ακόμη πως είναι ορφανή. Οι παλιές φωτογραφίες που γίνονται στιγμές ζωής που έχει κυλήσει και χαθεί. Μια λέξη, πολλές οι σημασίες της γιατί η φωτογραφία δεν είναι απλώς μια λέξη.

Οι καλλιτέχνες που δεν έχουν άλλη πληρωμή να δώσουν στον γιατρό παρά την τέχνη τους και παίζουν το κλαρίνο.

Είναι πάρα πολλές εικόνες του βιβλίου που ο συγγραφέας προσπάθησε και κατάφερε να τις μεταφέρει κινηματογραφικά στον αναγνώστη. Ο ίδιος γράφοντας το βιβλίο ήρθε αντιμέτωπος με τον ίδιο του τον εαυτό, με την ψυχή του, με τον πόνο της νοσταλγίας, με την αποστροφή της λησμονιάς. Έσκαψε βαθιά στη μνήμη του και στη σάρκα και την ψυχή της χώρας του, της Τουρκίας.

Πρόκειται για ένα εξαιρετικό βιβλίο, με ζωντανές περιγραφές, με ανθρώπους που νιώθεις ότι αναπνέουν δίπλα σου, με καταστάσεις που αφυπνίζουν κι ωριμάζουν  την ανθρώπινη υπόσταση σαν θέλει να κρατήσει την ελπίδα ζωντανή.

«Οι λέξεις έχουν ψυχή» αναφέρει ο συγγραφέας κι αυτή τη ψυχή επιδίωξε να ανασύρει από τις λέξεις και να τις καταθέσει προς ανάγνωση στο κοινό.

Συνιστώ να διαβάσετε το βιβλίο και να επιδιώξετε να ανασύρετε την υπερκείμενη σημασία κάθε λέξης που διαβάζετε.

*Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ωκεανός

 

Related posts