Subscribe Now

Trending News

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στo now24.gr.
Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας.
20 Νοέ 2019
SLIDER

Ο συγγραφέας Θοδωρής Δεύτος μιλάει για το νέο βιβλίο του «Το πέρασμα αντίκρυ»

Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη

Ο Θοδωρής Δεύτος γεννήθηκε στα Γιάννενα και σπούδασε Μαθηµατικά στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Υπηρέτησε τη δηµόσια εκπαίδευση για τριάντα χρόνια, έχει διατελέσει πρόεδρος της Ένωσης Ηπειρωτών Ιλίου (2001-2011) και το 2006 εκλέχτηκε στο Δ.Σ. της Πανηπειρωτικής Συνοµοσπονδίας Ελλάδος. Από το 2006 εκλέγεται Δηµ. Σύµβουλος στον Δήµο Ιλίου. Πρωτοεµφανίστηκε στα γράµµατα το 2004 και έκτοτε έχουν εκδοθεί έξι βιβλία του: Ο ηπειρωτικός γάµος, Μη ρωτάς γιατί, Σµύρνη, συγγνώµη, Μήπως αγάπησα λάθος πατρίδα;, Τραπεζούντα, το διαµάντι της Ανατολής, Είµαι πολίτισσα, τζάνουµ! 

ΜΑΙΡΗ ΓΚΑΖΙΑΝΗ: Κύριε Δεύτο πριν λίγες μέρες κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο σας με τίτλο «Το πέρασμα αντίκρυ». Ποιο είναι το «εδώ», ποιο είναι το «αντίκρυ» και τι αφορά το πέρασμα;

ΘΟΔΩΡΗΣ ΔΕΥΤΟΣ: Αφού σας ευχαριστήσω για μια ακόμη φορά για την φιλοξενία κ. Γκαζιάνη, να πω ότι το νέο μου βιβλίο πραγματεύεται το θέμα της Ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία, την επιθυμία των συμπατριωτών μας Βορειοηπειρωτών να περάσουν Αντίκρυ, να έρθουν δηλαδή στην Ελλάδα και από την άλλη, το τι κάναμε εμείς εδώ στην μητέρα πατρίδα (που δεν κάναμε τίποτε δηλαδή), γι αυτούς τους Έλληνες,  τους οποίους εγκαταλείψαμε στο έλεος του θεού.

 Μ.Γ.: Μας έχετε συνηθίσει με τα βιβλία σας να μας μεταφέρετε σε περασμένες εποχές και μέσα από τις ζωές των ηρώων σας να διηγείστε τις περιπέτειες Ελλήνων στη Σμύρνη, στην Τραπεζούντα, στην Κωνσταντινούπολη κ.α. Με το νέο βιβλίο σας που μας ταξιδεύετε;

Θ.Δ.: Προείπα ότι θα ταξιδέψουν οι αναγνώστες στην Βόρειο Ήπειρο, από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα και θα παρακολουθήσουν την τύχη της Εθνικής Ελληνικής μειονότητας και πόσο τους κυνήγησε το Αλβανικό κράτος, κυρίως μετά την εγκαθίδρυση του πιο σκληρού κομουνιστικού καθεστώτος της Ευρώπης, αυτό του Ενβέρ Χότζα στην Αλβανία (1945 – 1990). 

Μ.Γ.: Ποιο ήταν το έναυσμα ώστε να καταπιαστείτε συγγραφικά με τη συγκεκριμένη περιοχή και εποχή;

Θ.Δ.: Η καταγωγή μου. Ο πατέρας μου κατάγεται από ένα από τα πρώτα χωριά μετά τα σύνορα. Συνεπώς το θέμα αυτό είναι ένα δικό μου θέμα, ένα θέμα που με αφορά προσωπικά, που με πονάει. Και αφού έχω γράψει για όλες τις αλησμόνητες πατρίδες, ήρθε πλέον και η σειρά της δικής μου. 

Μ.Γ.: Είστε ηπειρώτης λοιπόν, γεννηθήκατε στα Ιωάννινα αλλά ο πατέρας σας είχε γεννηθεί στη Βόρεια Ήπειρο. Ποια ήταν τα συναισθήματα που σας μετέφερε για την ιδιαίτερη πατρίδα του;

Θ.Δ.: Ο πατέρας μου έφυγε από το χωριό του, την Πολύτσανη, στα δεκαπέντε του χρόνια, το 1945 και ήρθε από δω για να σπουδάσει, αλλά τα σύνορα έκλεισαν και έμεινε μόνος του από την από δω μεριά του φεγγαριού, την φωτεινή. Γιατί από την άλλη επικράτησε σκότος βαθύ. Ο Βορειοηπειρωτικός Ελληνισμός πέρασε πολύ δύσκολα. Μόνιμα στην οικογένεια υπήρχε αυτή η συζήτηση. Τι γίνονται οι δικοί μας άραγε, πως περνούν; Φυσικά εκείνος το βίωνε πιο σκληρά από όλους μας.

Μ.Γ.: Υπάρχουν στο βιβλίο σας ήρωες παρμένοι από το οικογενειακό σας περιβάλλον;

Θ.Δ.: Η φιγούρα του παππού Θόδωρου, είναι ακριβώς η φιγούρα του παππού μου, όπως φυσικά μου τον έχει περιγράψει ο πατέρας μου.

Μ.Γ.: Οι λεπτομέρειες που αναφέρετε προέκυψαν από ιστορικές πηγές ή από προσωπικές αφηγήσεις ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα;

Θ.Δ.: Όλα μαζί. Υπήρξε μεγάλη ιστορική έρευνα, υπήρξαν αφηγήσεις πολλών ωρών από ανθρώπους που έζησαν στο πετσί τους την ανελέητη βία, τι φυλακές και τις εξορίες του καθεστώτος και φυσικά και η μυθοπλασία του συγγραφέα. Όλα αυτά συνδυάστηκαν αρμονικά και μας έδωσαν αυτό το συγκλονιστικό αποτέλεσμα, όπως λένε οι αναγνώστες του.

Μ.Γ.: Σε τι κατάσταση βρισκόταν το ηθικό των Βορειοηπειρωτών όλα τα χρόνια του αποκλεισμού τους από τον υπόλοιπο κόσμο;

Θ.Δ.: Στα τάρταρα του Άδη. Δεν ήταν μόνο ο αποκλεισμός και η απαγόρευση του καθεστώτος να επικοινωνούν με τους ανθρώπους τους, κυρίως ήταν ο φόβος που είχαν ποτίσει τους ανθρώπους. Στην Αλβανία του Ενβέρ Χότζα δρούσε η κραταιά κρατική ασφάλεια, η Sigurimi, οποία είχε απλώσει ένα απίστευτο δίκτυο πληροφοριών, από τα πλοκάμια της οποίας δεν γλύτωνε κανείς. Πρώτος στόχος της ήταν φυσικά η Ελληνική μειονότητα, η οποία υπερείχε σε όλα έναντι των Αλβανών.

Μ.Γ.: «Τούτες τις στιγμές τι να σκέφτονται άραγε αυτοί οι άνθρωποι;» αναρωτιέστε για τους συγγενείς και φίλους που συναντήθηκαν στο συνοριακό φυλάκιο της Κακαβιάς μετά από 45 χρόνια. Το ίδιο σας ρωτάω κι εγώ, τι θα μπορούσαν να σκέφτονται;

Θ.Δ.: Τι άλλο θα μπορούσαν να σκεφτούν, παρά γιατί μας έκαναν τόσο κακό; Με ποιο δικαίωμα μας χώρισαν έτσι από τους δικούς μας ανθρώπους; Πόση αδικία; Πόση εγκατάλειψη; 

Μ.Γ.: Ποια ήταν τα συναισθήματα του κεντρικού ήρωά σας Οδυσσέα όταν φτάνει στα σύνορα μετά από 35 χρόνια στην Αμερική και ποιο είναι το ζητούμενό του;

Θ.Δ.: Ο δραπέτης Οδυσσέας του 1955 βλέπει στην τηλεόραση στη Ν. Υόρκη τους Ανατολικογερμανούς να γκρεμίζουν το τείχος και παίρνει το πρώτο αεροπλάνο για να γυρίσει να βρει τους δικούς του. Τον πλημμυρίζει η αγωνία, ποιούς θα βρει, ποιοί ζουν και ποιοι δεν υπάρχουν πια στην ζωή;  Η αγωνία, και οι τύψεις που τους άφησε και έφυγε τον πλημμυρίζουν, του σχίζουν την καρδιά.

Μ.Γ.: Πότε κάποιος χαρακτηριζόταν «θιγμένος» από το καθεστώς που επικρατούσε;

Θ.Δ.: ‘’Θιγμένος‘’ ήταν αυτός, του οποίου κάποιος συγγενής, κυρίως πρώτου βαθμού, εγκατέλειπε την χώρα κρυφά, δραπέτευε δηλαδή. Ακόμη όταν είχε αντικαθεστωτική συμπεριφορά. Οι συνέπειες ήταν οπωσδήποτε σκληρές, συνήθως τον περίμενε εκτοπισμός στον Βορρά, κάτι σαν εξορία. Έμπαινες πλέον στο μάτι του κυκλώνα, του σκληρού, του απάνθρωπου καθεστώτος του Ενβερ Χότζα. 

Μ.Γ.: «Σκλήρυνα πολύ, έκανα την καρδιά μου πέτρα, πάλευα για όλους και για όλα σαν λύκαινα» αναφέρει η Γόνη στον αδερφό της Οδυσσέα. Τι είχε ν΄ αντιμετωπίσει μια γυναίκα όπως η Γόνη ή η Μαργαρίτα όταν οι άντρες της οικογένειας δραπέτευαν στο «αντίκρυ» ή φυλακίζονταν ως εχθροί του καθεστώτος;

Θ.Δ.: Η συγκεκριμένη ηρωίδα αναγκάστηκε να μεγαλώσει τα παιδιά της μόνη και να γεροκομήσει τα πεθερικά της, γιατί ο άντρας της συνελήφθη και πήγε πολλά χρόνια φυλακή. Ήταν πλέον μια ‘’Θιγμένη‘’. Πάλεψε  με νύχια και με δόντια να αναθρέψει τα παιδιά της, σε μια χώρα που συχνά έλειπαν τα βασικά προς το ζην, πέρα από την ψυχολογική πίεση και την περιφρόνηση.

Μ.Γ.: Το χωριό Κοσοβίτσα χωρίστηκε με το σύνορο στη μέση, από τη μια τα σπίτια κι από την άλλη τα χωράφια. «Αλλά τι τους έμελλε, αδερφέ μου, για τε μας;» αναφέρει και πάλι η Γόνη. Ποια ήταν η θέση των Βορειοηπειρωτών ως οικογένειες και ως άτομα;

Θ.Δ.: Οι οικογένειες των Βορειοηπειρωτών είναι πάρα πολύ δεμένες οικογένειες. Όμως όταν ήσουν ‘’Θιγμένος‘’, δεν σε πλησίαζαν ούτε οι ίδιοι οι συγγενείς σου, από τον φόβο μην τυχόν και θεωρηθούν κι εκείνοι εχθροί του καθεστώτος. Έτσι το πρόβλημα μεγάλωνε για εκείνους που είχαν μπει στο μάτι του κυκλώνα.

Μ.Γ.: Στο βιβλίο σας μαθαίνουμε κυρίως τις τραγικές περιπέτειες του Γιώτη και του Στέφου. Φυλακίσεις, βασανιστήρια, καταναγκαστική εργασία, εικονικές εκτελέσεις είναι όσα αντιμετώπισαν κι ίσως ακόμα περισσότερα. Από πού αντλούσαν δύναμη για να κρατηθούν στη ζωή;

Θ.Δ.: Ξέρετε κ. Γκαζιάνη, οι Βορειοηπειρώτες άντεξαν για έναν και μόνο λόγο. Είχαν βαθιά μέσα στην καρδιά τους την Ελλάδα και την Ορθοδοξία. Πιστέψτε με, αυτά τους κράτησαν και άντεξαν όλα αυτά τα δύσκολα, επί πολλά μάλιστα χρόνια.

Μ.Γ.: Αν κρίνουμε από την περίπτωση του Γιώτη και τη συζήτηση που είχε με τον μπάρμπα-Σπύρο πόσο εύκολο ήταν να χαρακτηριστεί κάποιος «εχθρός του λαού»;

Θ.Δ.: Αν σε έβαζε στο μάτι το σύστημα, αν αρνιόσουν να γίνεις μέλος του κόμματος, αν υποψιάζονταν ότι δεν είσαι μαζί τους, σου έστηναν προβοκάτσιες στο λεπτό. Η παντοδύναμη Sigurimi είχε αποκτήσει ειδικότητα σε αυτά. Έτσι οδήγησαν πολλούς ατυχείς Βορειοηπειρώτες στις φυλακές. Αυτοί ήταν οι ‘’Εχθροί του λαού‘’ και οι συγγενείς που έμεναν πίσω, ήταν οι ‘’Θιγμένοι‘’.

Μ.Γ.: «…αυτά που άκουγε από τον ασθενή του ήταν απίστευτα, δεν ήταν δυνατόν να συνέβαιναν τέτοια πράγματα στον αιώνα που ζούμε. Είναι πέρα για πέρα απάνθρωπα, αβάσταχτα, σκληρά» σκέφτεται ο γιατρός Παπάζογλου με όσα του διηγείται ο Γιώτης. Οι υπόλοιποι Έλληνες και κυρίως οι πολιτικοί είχαν γνώση τι συνέβαινε στη Βόρεια Ήπειρο;

Θ.Δ.: Το τραγικό κ. Γκαζιάνη είναι ότι όλα τα γνώριζαν και τίποτε δεν έκαναν για να βελτιώσουν την ζωή των αδελφών μας Βορειοηπειρωτών. Σα να ήταν ξένοι, σα να μην έρεε στις φλέβες τους αίμα Ελληνικό. Η στάση των Ελληνικών κυβερνήσεων από το 1945 και μετά, αγγίζει τα όρια της προδοσίας!

Μ.Γ.: «Και η Ελλάδα που ήταν, βρε Γιώτη; Ρώτησε ο γιατρός εμφανώς αγανακτισμένος πια». Υπάρχει απάντηση στο ερώτημα του γιατρού;

Θ.Δ.: Μόνο αγανάκτηση; Εσείς πως θα αισθανόσαστε αν η τύχη, σας είχε τάξει στην από κει, την σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού; Αγανάκτηση και αηδία! Και όμως, αυτοί οι αποκλεισμένοι και απομονωμένοι Βορειοηπειρώτες, διατήρησαν την Εθνική τους ταυτότητα σε πολύ υψηλό βαθμό, την γλώσσα, την θρησκεία και τις παραδόσεις τους.

Μ.Γ.: Στο βιβλίο αναφέρεται τις συνθήκες που επικρατούσαν στις φυλακές Σπατς καθώς και την επανάσταση των φυλακισμένων. Κατά πόσο ήταν εφικτό να επιτύχει μια εξέγερση σε τόσο απάνθρωπες συνθήκες; 

Θ.Δ.: Ακριβώς επειδή ήταν τόσο σκληρές οι συνθήκες που ζούσαν εκεί, ακριβώς γι’ αυτό και επαναστάτησαν. Πρέπει δε να σας πω, ότι ήταν η πρώτη εξέγερση που σημειώθηκε μέχρι τότε (1973) εναντίον του καθεστώτος του Ενβερ Χότζα. Γι αυτό άλλωστε και έστειλε πολύ μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις για να την καταστείλει. Δεν ενδιαφέρονταν αν θα πετύχει ή όχι. Πιστεύω ότι περισσότερο ήθελαν να δηλώσουν την αντίθεση τους στο τρόπο που τους αντιμετώπιζαν.

Μ.Γ.: Από συγκυρία, «Το πέρασμα αντίκρυ» κυκλοφόρησε λίγες μέρες μετά το τραγικό γεγονός θανάτου του ομογενή Κωνσταντίνου Κατσίφα στην Αλβανία. Αν κι έχουν περάσει πολλά χρόνια από το άνοιγμα για το πέρασμα «αντίκρυ», ο αναγνώστης θα βρει στο βιβλίο σας απαντήσεις σχετικά με τα ερωτήματα που του έχουν προκύψει για τον άδικο θάνατό του;

Θ.Δ.: Ο αναγνώστης θα βρει τα πάντα και θα καταλάβει πολλά. Κυρίως θα καταλάβει ότι η μακροπρόθεσμη πολιτική των Αλβανών, είναι να ξεπαστρέψουν τους Έλληνες από τον τόπο τους. Το βιβλίο αυτό που γράφηκε με πολύ συναίσθημα, είναι μια τομή στην ζωή της Εθνικής Ελληνικής μειονότητας της Βορείου Ηπείρου. Δυστυχώς η συγκυρία είναι συγκλονιστική, γιατί η εν ψυχρώ δολοφονία ενός νέου παιδιού είναι κάτι δραματικό και απαράδεκτο, με τον τρόπο που έγινε, στον τόπο που έγινε. Δίπλα στο νεκροταφείο, όπου είναι θαμμένα τα οστά των Ελλήνων πεσόντων του, των ηρώων του 1940.

Μ.Γ.: Όσα αφηγείστε στο βιβλίο σας είναι συγκλονιστικά. Θεωρώ ότι το βιβλίο σας, πέρα από ένα αξιόλογο μυθιστόρημα, αποτελεί ιστορικό ντοκουμέντο για καταστάσεις που οι περισσότεροι Έλληνες δεν γνωρίζουμε. Πως ήταν το δικό σας συγγραφικό ταξίδι με τους ήρωές σας, ποια ήταν τα συναισθήματά σας; Υπήρξε κάποια στιγμή που δακρύσατε;

Θ.Δ.: Δεν υπήρξε κ. Γκαζίάνη κάποια στιγμή που δάκρυσα, υπήρξαν πολλές φορές που άφησα το μολύβι και έκλαψα. Έκλαψα για το τι πέρασαν αυτοί οι Ελληναράδες, έκλαψα γιατί εμείς απολαμβάναμε τον ευδαιμονισμό μας και τους εγκαταλείψαμε στο έλεος του θεού και κυρίως έκλαψα για το κατάντιο όλων αυτών που μας κυβέρνησαν όλες αυτές τις δεκαετίες.

Μ.Γ.: Σας ευχαριστώ πολύ για την παραχώρηση της συνέντευξης και θα σας ζητήσω ν΄ απευθύνετε μια ευχή στους απανταχού Έλληνες.

Θ.Δ.: Θέλω να ευχηθώ στον κάθε έναν ξεχωριστά να έχουμε μια ευτυχισμένη χρονιά και στην δόλια την πατρίδα να ξυπνήσει και να δει το μέλλον με αισιοδοξία. Οι μέρες που θα έρθουν το 1019 υποψιάζομαι ότι δεν θα είναι εύκολες, γι αυτό χρειάζεται Εθνική ενότητα και ομοψυχία. Καλή χρονιά σε όλους.

*Το μυθιστόρημα «Το πέρασμα αντίκρυ» του Θοδωρή Δεύτου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος

**Στην κεντρική φωτογραφία εικονίζεται ο συγγραφέας Θοδωρής Δεύτος με τον Κώστα Κυριακού ο οποίος παρέμεινε φυλακισμένος στις φυλακές του Σπαρς επί μια δεκαετία 

 Μαίρη Γκαζιάνη

Γεννήθηκε στα Ιωάννινα.  Μεγάλωσε στην Αθήνα όπου ζει μέχρι σήμερα και εργάσθηκε ως τραπεζοϋπάλληλος. Στο παρελθόν ασχολήθηκε ερασιτεχνικά με την φωτογραφία ενώ τώρα ζωγραφίζει και παράλληλα γράφει. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές.

Τον Μάιο του 2012 κυκλοφόρησε την πρώτη ποιητική της συλλογή με τίτλο «Σου γράφω…», τον Σεπτέμβρη 2013 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο ΕΝΑ ΦΕΓΓΑΡΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟ και τον Ιούνιο του 2014 κυκλοφόρησε το βιβλίο της ΤΑ ΠΛΗΚΤΡΑ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ  από τις εκδόσεις ΄Οστρια. Επίσης, το παραμύθι της «Το ψαράκι του βυθού» συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο «Παραμύθια και Μαμάδες» εκδόσεις Βερέττα 2015.  Τον Ιούνιο 2017 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της ΑΛΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ από την Εμπειρία Εκδοτική. Το 2019 θα κυκλοφορήσει το νέο της μυθιστόρημα από τις εκδόσεις Ωκεανός.

Την περίοδο 2011-2012 υπήρξε ραδιοφωνική παραγωγός στο magicradiolive. Από τον Νοέμβρη 2014 συνεργάζεται με το now24.gr και έχει πραγματοποιήσει πάνω από τριακόσιες συνεντεύξεις. Το 2016 συμμετείχε στην τηλεοπτική εκπομπή ΚΑΛΩΣ ΤΟΥΣ πραγματοποιώντας συνεντεύξεις σε ανθρώπους των τεχνών. Το διάστημα Ιούλιος 2017 έως Μάρτιος 2018 διετέλεσε Διευθύντρια Σύνταξης του on line Πολιτιστικού Περιοδικού Books and Style οπότε αποχώρησε οικειοθελώς.

Μεγάλη της αγάπη είναι το θέατρο με το οποίο ασχολείται ερασιτεχνικά.       

 

Related posts