Επιστροφή στην κορυφή
Τετάρτη, 17 Ιαν 2018
 
 

Ο σκηνοθέτης της ταινίας «Καζαντζάκης», Γιάννης Σμαραγδής, μιλάει στο NOW24

Δευτέρα, 11 Δεκέμβριος 2017 - 20:47

-a Μέγεθος κειμένου +A





Η ταινία του Καζαντζάκη επεξεργάζεται τα «αμόλευτα»…

Συνάντησα τον Γιάννη Σμαραγδή μετά τη δημοσιογραφική προβολή της ταινίας Καζαντζάκης. Τον πλησίασα και πιάσαμε την κουβέντα. Πείστηκα αμέσως πως επρόκειτο για έναν σκηνοθέτη ακομπλεξάριστο, προσιτό και βαθιά σκεπτόμενο. Μιλήσαμε -μεταξύ άλλων- για τον Στάθη Ψάλτη, στον οποίο αφιερώνεται η ταινία, και μου είπε πως πρόλαβε να του δείξει αρκετά πλάνα ιδίως από τη συγκινητική και άρτια ερμηνεία εκείνου ως πνευματικού στο Άγιον Όρος. Έπειτα για τον βίο του οικουμενικού συγγραφέα Νίκου Καζαντζάκη, τα έργα του, τον χαρακτήρα του…

Ήθελα όμως να μάθω κι άλλα. Πολλά! Έτσι, του πρότεινα συνέντευξη και λίγες μέρες αργότερα ήμουν στο γραφείο του. Μπροστά μου μία κούπα με καφέ και δίπλα μου αμέτρητα βιβλία, άλλα για κινηματογράφο, άλλα ιστορικά, άλλα φιλοσοφικά κι άλλα ξένα. Τα τηλέφωνα χτυπούσαν μανιωδώς και τα περισσότερα είχαν να κάνουν με συγχαρητήρια μηνύματα προς τον ίδιο για την ταινία. Γύρω μου πλειάδα βραβείων και διακρίσεων.

Παραδέχτηκα πως ένα δέος με είχε κυριεύσει. «Επιτρέπεται το κάπνισμα;» τον ρώτησα με φειδώ και τον είδα να μου προσφέρει τασάκι. Άρχισα να χαλαρώνω κι αυτό χάρη στην άνεση, την οικειότητα και την αμεσότητα που μου παρείχε εκείνος.

Αντί συνέντευξης ανάμεσά μας αναδύθηκε μία κουβέντα, σαν να γνωριζόμασταν καιρό και έτσι ο πληθυντικός πολλάκις αναμείχθηκε με τον ενικό στο τσουκάλι του λόγου.

Πράγματι προσιτός και απομακρυσμένος από δηθενισμό ή σύνδρομα αλαζονείας, ο Γιάννης Σμαραγδής μου μίλησε για τα γυρίσματα της ταινίας, τον ρόλο του ως σκηνοθέτης, την «επαφή» του με τον Καζαντζάκη κ.α. Πάτησα το record και αφέθηκα σε έναν διάλογο που έφερε στην επιφάνεια στοιχεία τόσο για τον ίδιο τον σκηνοθέτη, όσο και για τον αθάνατο συγγραφέα. Στοιχεία που ρουφούσα σαν σφουγγάρι! Δεν ήθελα να τελειώσει αυτή η κουβέντα. Ευτυχώς που στα sites δεν υπάρχει όριο λέξεων, όπως συμβαίνει στις εφημερίδες. Ευτυχώς γιατί θα «κόβονταν» πολλά και θα ήταν μέγα κρίμα!

Ήρθε όμως η στιγμή της κατακλείδας και πατήθηκε το stop. Βγάλαμε μία αναμνηστική φωτογραφία και… ανανεώσαμε το ραντεβού μας για την ταινία του Καποδίστρια!

Όλα όσα μου είπε, τα μοιράζομαι μαζί σας και μένω με την ελπίδα πως θα παρακολουθήσετε την ταινία, γιατί πολύ απλά, υποκειμενικά κρίνοντας, κάθε Έλλην οφείλει να βλέπει στο πανί έργα σαν αυτό! Γιατί τελικά πράγματι… Στο σκοτάδι απαντάς με φως! Και τι καλύτερο φως σε μια σκοτεινή κινηματογραφική αίθουσα απ’ το φως του ενός και μοναδικού Νίκου Καζαντζάκη, όπως αυτό έλαμψε στα μάτια και την ψυχή του Γιάννη Σμαραγδή!

Συνέντευξη στον Κυριάκο Κουζούμη.

Κ.Κ: Γιατί επιλέξατε ένα πρόσωπο, όπως του Νίκου Καζαντζάκη, που έχει ήδη γράψει τη δική του ιστορία κι όχι σύγχρονα -ίσως ανώνυμα- πρόσωπα- που πασχίζουν να αφήσουν αντίστοιχα το -όποιο- δικό τους αποτύπωμα;

Γ.Σ: Γιατί η δική του ιστορία δεν είναι αποκομμένη από την πορεία αυτού του τόπου. Όλοι είμαστε συνέχεια του πριν μας. Θα έλεγα πως μονάχα δύο λαοί στον κόσμο έχουν διπλό πολιτισμό. Οι Έλληνες και οι Κινέζοι. Ωστόσο οι Κρήτες έχουν έναν επιπλέον πολιτισμό: τον βυζαντινό πολιτισμό, που θα τον έλεγε κανείς και πολιτισμό πίστης. Τον μινωικό πολιτισμό που χαρακτηρίζεται και ως πολιτισμός της ηπιότητας. Οι Κρήτες λοιπόν, φέρουμε στο dna μας στοιχεία απ’ αυτές τις περιόδους πολιτισμού και όταν προκύψει, όπως στην εποχή μας, ενεργοποιούνται και προς την θετική κατεύθυνση. Πιθανόν λοιπόν, η ταινία του Καζαντζάκη είναι μέρος της εθνικής ενεργοποίησης και να συμβάλει, ώστε να συνομιλήσουμε με τον ανώτερο εαυτό μας, που είναι εν υπνώσει…

«Ήμουν απλώς ένα εκτελεστικό όργανο, ένας “διάμεσος”»

Κ.Κ: Αν είχατε τη μεταφυσική χάρη να επικοινωνήσετε με τον ίδιο τον Καζαντζάκη, τι θα του λέγατε;

Γ.Σ: Μα ποιος σου είπε ότι όταν γυρίζαμε την ταινία, δεν επικοινωνούσα μαζί του; (γέλια) Εννοώ φυσικά υπό τη μορφή μιας αόρατης ενέργειας. Θα γινόταν αυτή η ταινία και μάλιστα θα είχε τέτοια επιτυχή ανταπόκριση, αν δεν μεσολαβούσε κάτι πνευματικά και ψυχικά ανώτερο από εμάς τους ίδιους; Άλλωστε, η σαρκική οντότητα έχει ένα τέλος, ενώ η ψυχή του ανθρώπου δεν γνώρισε κάτι τέτοιο και ούτε θα γνωρίσει ποτέ. Θα προσέθετα και τα έργα τέχνης ως δημιουργήματα είναι αθάνατα, αφού δημιουργούν οροπέδια καταφυγής της ανθρώπινης ψυχής. Επί προσθέτως μη λησμονούμε πως κατά Πυθαγόρα και Πλάτωνα, η ψυχή κινείται μέσα στον χωροχρόνο με τις διάφορες μετενσωματώσεις. Κι όταν ο κύκλος ολοκληρωθεί θετικά, τότε μπορεί να «επανασυγκολληθεί» με την κεντρική πηγή, που είναι ο Θεός ή -κατά την ελληνική παράδοση- το Φως!

 Ο Σκηνοθέτης με τους ηθοποιούς Νίκο Καρδώνη και Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο – ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΗΣΤΟΣ ΖΗΝΑΣ

Κ.Κ: Τότε… τι ίσως σας είπε εκείνος κατά πιθανή «συνεύρεσή» σας;

Γ.Σ: (Σκέφτεται) Νομίζω, πως χάρη στη μεγάλη αγάπη που του είχα, μία αγάπη που μετρά πάνω από 55 χρόνια, αδυνατώ να γνωρίζω αν αποφάσισα εγώ να κάνω τη συγκεκριμένη ταινία ή αν κάποια αόρατη δύναμη, απλώς με επέλεξε, ορίζοντάς μου τον ρόλο του εκτελεστικού οργάνου (όπως είναι όλοι οι καλλιτέχνες), δηλαδή του «διάμεσου». Και πίστεψε με, αυτό θα ήταν πολύ τιμητικό!

Στο πανί οι άγνωστες πτυχές του συγγραφέα

Κ.Κ: Στην ταινία δεν μας συστήνετε τον Καζαντζάκη μέσα από τα -αναμφισβήτητα γνωστά και χιλιοδιαβασμένα- έργα του, αλλά εστιάζετε σε άλλες πτυχές της ζωής του, πιθανόν άγνωστες, κρυφές ή φέρουσες ερωτηματικά. Γιατί λοιπόν, επιλέξατε να τον θωρήσετε-επικοινωνήσετε μέσα απ’ αυτή την οπτική γωνία;

Γ.Σ: Δεν ήθελα να τον παρουσιάσω ως μία συγγραφική οντότητα, αλλά να αναδείξω τη διαδρομή της ψυχής του και παράλληλα πώς προτείνει εκείνος αυτή τη διαδρομή ώστε να ενωθεί κανείς με την κεντρική πηγή, το Φως.

Ο Σκηνοθέτης καθοδηγεί τους ηθοποιούς του – ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΗΣΤΟΣ ΖΗΝΑΣ

«Δόξα τω Θεώ, όλες οι ταινίες που έχω γυρίσει, δεν με έχουν κάνει πλούσιο»

Κ.Κ: Πριν ξεκινήσουμε τη συνέντευξη μου είπατε πως εν γνώσει σας το κόστος της ταινίας θα ήταν μεγαλύτερο από τα κέρδη της. Εκλαϊκευμένα μιλώντας, ξέρατε πως «θα μπαίνατε μέσα». Κάτι τέτοιο όμως δεν διακρίνω να σας βαραίνει ή έστω να σας προβληματίζει;

Γ.Σ: Αν ο πρώτιστος σκοπός μου ήταν τα χρήματα, δεν θα έκανα όχι μόνο τη συγκεκριμένη ταινία, αλλά σχεδόν όλες. Ταινίες τέτοιου κοστολογίου δεν αντέχονται στη χώρα μας και μάλιστα αυτή τη περίοδο. Ευτυχώς βρέθηκαν άνθρωποι που στήριξαν τούτη την ταινία. Ξέρεις, εξαρτάται, για ποιο λόγο αισθάνεσαι πως είσαι σ’ αυτόν τον κόσμο. Άλλοι πιστεύουν πως για να ζήσουν ευτυχισμένοι πρέπει να είναι πλούσιοι, ταυτίζουν δηλαδή το έχειν με το είναι. Μια θεωρία που με βρίσκει διαμετρικώς αντίθετο. Παράλληλα δεν μπήκα καν στη διαδικασία να κάνω την ταινία με οικονομικότερες μεθόδους. Αρνήθηκα δηλαδή, να κάνω την οιανδήποτε έκπτωση. Δόξα τω Θεώ, καμιά ταινία μου δεν μ’ έκανε πλούσιο!

Κ.Κ: Κάτι τέτοιο, σας τιμάει ως καλλιτέχνη αλλά σας προσβάλει ως επιχειρηματία…

Γ.Σ: Φυσικά, αλλά δεν με απασχολούν προσβολές σαν αυτή. Θα σου εκμυστηρευτώ πως η σύζυγός μου, χρόνια τώρα, έχει ταυτιστεί μαζί μου και παράλληλα έχει γίνει συνακόλουθος του χρέους μου απέναντι στην πατρίδα μας, τους Έλληνες, την Τέχνη. Αν εκείνη δεν έβαζε πλάτη, όχι μόνο σ’ αυτή την ταινία, που βαστούσε τα ηνία της παραγωγής, αλλά σ’ όλες, τότε… ας τα να πάνε! (γέλια)

Ο Σκηνοθέτης στα γυρίσματα της ταινίας ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ – ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΗΣΤΟΣ ΖΗΝΑΣ

Κ.Κ: Με ποιο κριτήριο επιλέξατε τους συγκεκριμένους ηθοποιούς;

Γ.Σ: Θα επικαλεστώ πάλι τις αόρατες ενέργειες. Θαρρώ πως κάτι σφηνώθηκε μέσα στο κεφάλι μου και καταστάλαξα σ’ αυτό το καστ. Ξέρεις, ο Σωκράτης είχε πει -μεταξύ άλλων- κάτι μοναδικό, ότι «αυτά που λέω, δεν τα λέω εγώ αλλά ένα εσωτερικό μαντείο, του οποίου την προέλευση αγνοώ», το οποίο επανέλαβε ποιητικά ο Οδυσσέας Ελύτης 23 αιώνες αργότερα: «Λάμπει μέσα μου εκείνο που αγνοώ, ωστόσο λάμπει». Συνεπώς, δεν μπορώ να προσδιορίσω αυτή την ενέργεια, ωστόσο την εμπιστεύομαι και την ακολουθώ!

Δωρεάν τα πνευματικά δικαιώματα

Κ.Κ: Πόσο δύσκολο ήταν να αποκτήσετε τα πνευματικά δικαιώματα;

Γ.Σ: Θα σου πω μια ιστορία. Από την εποχή του Βαρβάκη, είχα αποφασίσει πως θα έκανα ταινία ή τον Καζαντζάκη ή τον Καποδίστρια. Προηγήθηκε ο πρώτος. Πήγα λοιπόν, στις ομώνυμες εκδόσεις και συνομίλησα με τη Νίκη Σταύρου. Της είπα χαρακτηριστικά, «δεν ζητάω τα πνευματικά δικαιώματα. Θα δω πώς θα εξελιχθεί η διαδικασία της δημιουργίας της ταινίας κι αν αισθανθώ πως ευοδώνεται, τότε θα τα ζητήσω». Έπειτα, ολοκληρώθηκε το σενάριο εντός 21 ημερών. Της πήγα το σενάριο και… την επόμενη μέρα μου έστειλε ένα mail που μου έγραφε «αυτός είναι Ο Καζαντζάκης. Δωρεάν τα δικαιώματα!»

Κ.Κ: Ξεχωρίζετε κάποια σκηνή ως την πλέον «δυνατή»;

Γ.Σ: Πολλές, αλλά ιδίως την τελευταία σκηνή του Παπασπηλιόπουλου με την Καλογήρου, που της λέει αναφερόμενος στο ταξίδι τους στην Κίνα πως «ό,τι είναι να γίνει, θα γίνει» και πως «πρέπει να ζούμε την κάθε μας στιγμή σαν αιωνιότητα». Να σημειώσω πως όταν ολοκληρώθηκε το γύρισμα αυτής της σκηνής, όφειλα να ξεστομίσω το στοπ. Αντ’ αυτού, επειδή έκλαιγα, ακούστηκε ο λυγμός μου και η σκηνή έλαβε τέλος!

Γιάννης Σμαραγδής – Φωτογραφία Ανδρέας Σμαραγδής

«Κάτι ξέρω κι εγώ από σταύρωση»

Κ.Κ: Οι αριστεροί τον θεωρούσαν δεξιό, οι δεξιοί αριστερό και επί προσθέτως η εκκλησία τον είχε αφορίσει. Με άλλα λόγια, θα μπορούσε να πει κανείς πως ήταν επί ξύλου κρεμάμενος. Ωστόσο δεν το έβαλε κάτω! Χάρη στη μελέτη που κάνατε για την ταινία, τον χαρακτηρίζετε θρήσκο και επίσης εν τέλει ήταν δεξιός ή αριστερός;

Γ.Σ: Ήταν ένθεος πέρα και πάνω από κάθε πολιτική γραμμή. Ήταν βαθύτατα ανθρωπιστής και ενδιαφερόταν για τις μεγάλες ιδέες, τα μεγάλα ιδανικά, την ένωση της ψυχής με το Φως. Ήταν και μονήρης, αισθηματίας, χιουμορίστας, παραμυθάς και πολλά άλλα. Όλα αυτά τα στοιχεία τα έφερε στην επιφάνεια από τη στιγμή που ο ίδιος διαπίστωσε τον ρόλο που είχε να εκτελέσει ως θνητός ανάμεσα στον κόσμο και τα διοχέτευσε στο συγγραφικό του έργο.

Κ.Κ: Θα είχε διαμορφώσει αυτόν τον χαρακτήρα αν δεν είχε τον Καπετάν Μιχάλη ως πατρικό πρότυπο;

Γ.Σ: Όλα έπαιξαν ρόλο, ωστόσο σημασία πάντα έχει το πότε και το γιατί ένα πρόσωπο μπαίνει εμβόλιμο σε μία χρονική στιγμή και τι καλείται να εξυπηρετήσει ή πιο σωστά, τι καλείται να πρεσβεύσει. Η εντολή που είχε ο Καζαντζάκης, χάρη στο μεγαλύτερο φως που του δωρίστηκε, ήταν να βάλει σε κίνηση τα μεγάλα πράγματα που γέννησαν τούτον τον τόπο, τον τόπο που είναι μοναδικός. Οι μεγάλες φυσιογνωμίες, είτε καλλιτέχνες, είτε πολιτικοί, είτε θρησκευτικοί ηγέτες, εμφανίζονται πάντα κατ’ εντολή και υπηρετούν αντίστοιχα μεγαλειώδη, πανανθρώπινα ιδεώδη. Γι’ αυτό και εν ζωή βιώνουν μία άλλη σταύρωση. «Με το μικρό μου μέγεθος, κάτι ξέρω κι εγώ απ’ αυτό».

«…Είμαι λέφτερος»

Κ.Κ: Γιατί δεν αναφέρεται πουθενά μέσα στην ταινία το πλέον γνωστό του απόφθεγμα «Δεν ελπίζω τίποτα, δεν φοβούμαι τίποτα, είμαι λέφτερος»;

Γ.Σ: Την άφησα για το τέλος και μάλιστα με τον ιδιόχειρο χαρακτήρα του, διότι κι εκείνος την είχε αφήσει για το δικό του τέλος, μια και αυτή η φράση κοσμεί τον τάφο του.

Γ. ΣΜΑΡΑΓΔΗΣ & Ο. ΠΑΠΑΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ – ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΜΑΡΑΓΔΗΣ

Κ.Κ: Ποιο έργο του θεωρείτε ως το πλέον «δυνατό»;

Γ.Σ: Νομίζω την Αναφορά στον Γκρέκο, που είναι η πνευματική του βιογραφία. Θα σου πω ότι Ένας περιώνυμος γκουρού που δεν ζει πια, ο Όσσο, είχε πει μεταξύ άλλων πως το μοντέλο του μελλοντικού ανθρώπου θα είναι ένας συνδυασμός του Βούδα και του Ζορμπά. Με αλλά λόγια ένα κράμα του απόλυτα σκεπτόμενου και του ανθρώπου που ρουφάει τους χυμούς της ζωής. Φαντάσου λοιπόν, ότι ένας ήρωας του Καζαντζάκη -ίσως- και να αποτελεί τον έναν πόλο του αυριανού ανθρώπου. Ε! Δεν γίνεται αυτός ο συγγραφέας να ‘ταν τυχαία ό,τι ήταν! Δεν γίνεται…

Τα ταξίδια της αυτοβελτίωσης είναι ψυχοφθόρα αλλά και πάντα λυτρωτικά!

Κ.Κ: Αν δεν ήσασταν όχι μόνο ο πατέρας αλλά ούτε καν μέρος αυτής της ταινίας, πώς θα την κρίνατε;

Γ.Σ: Η ταινία είναι καθρέφτης της ψυχής του καθενός. Αν έχεις καλό μέσα σου, θα σου βγάλει το καλό ενώ αν έχεις σκοτάδια, σκοτάδια θα δεις στην ταινία… Μήπως όμως είναι τα σκοτάδια της ψυχής του θεατή; Νομίζοντας πως είναι της ταινίας, της επιτίθενται, ενώ πρέπει να επεξεργαστούν τα δικά τους σκοτάδια. Αυτό που λέμε στην Κρήτη: κακοψυχιά… Το μέσα σώμα της ταινίας είναι πλασμένο από αθωότητα και μεταφορικά μιλώντας μοιάζει με βατήρα των ευγενικών ανθρωπίνων αισθημάτων καθώς και του βαθύτερου εαυτού μας. Ως γνωστόν πάντα τα εσωτερικά ταξίδια της αυτοβελτίωσης είναι ψυχοφθόρα αλλά και πάντα είναι λυτρωτικά!

Κοντινό στα μάτια!

Κ.Κ: Αν η ζωή του Καζαντζάκη ήταν ένα και μόνο πλάνο, ποιο θα ήταν αυτό;

Γ.Σ: (Σκέφτεται) Αναμφισβήτητα ένα κοντινό στο πρόσωπο του ηθοποιού Καζαντζάκη που να φώτιζε τα χαμογελαστά μάτια του με σπινθήρες στις άκρες του και την ετοιμότητα στα χείλη του να ξεστομίσει κάτι σοφό αλλά και κάτι αστείο! Πολύ κοντινό στο πρόσωπο!!!

Ν. ΚΑΡΔΩΝΗΣ-Μ. ΚΑΛΟΓΗΡΟΥ-Ο. ΠΑΠΑΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ – ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΜΑΡΑΓΔΗΣ

Κ.Κ: Κι αν μπαίνατε στη διαδικασία να χαρακτηρίσετε την ψυχή του;Γ.Σ: Αγαθή με την αρχαιοελληνική έννοια του όρου.

«Κριτικές; Ασ’ τους να λένε!»

Κ.Κ: Τι σημασία αποδίδετε στις κριτικές και γιατί νομίζετε πως η ταινία απέσπασε από τους ειδικούς κατά κύριο λόγο αρνητικές κριτικές;

Γ.Σ: Μεγάλο θέμα! Τις ταινίες τις κάνουμε για να τις βλέπουν άνθρωποι. Με άλλα λόγια απευθυνόμαστε στις ψυχές. Προσπαθούμε να δημιουργήσουμε έργα που να οδηγήσουν τον άνθρωπο στα οροπέδια καταφυγής της ψυχής. Εν προκειμένω γυρίζουμε ταινίες και τις αφήνουμε στον χρόνο, ίσως και με μία μορφή αθανασίας, έτσι ώστε ο άνθρωπος να ανατρέξει σ’ αυτές, όταν αισθανθεί την ανάγκη. Ο χρόνος και ο κόσμος δικαιώνει μία ταινία και δεν τη δικαιώνει με αστεράκια δήθεν ειδικών κριτικών κινηματογράφου, αλλά με την καρδιά του, το πνεύμα του, το συναίσθημά του, την ανάγκη του για κάτι πέρα ή πάνω, κάτι διαφορετικό. Προσωπικά δεν μ’ αγγίζουν οι αρνητικές κριτικές, παρά το γεγονός ότι κάθε δημιουργός, ομοίως κι εγώ, θέλω τα έργα μου να αρέσουν. Ωστόσο οι κριτικοί όχι μόνο στον τόπο μας αλλά ανά τον κόσμο είναι κατά κύριο λόγο άνθρωποι αγράμματοι, δεν ξέρουν για ποιο πράγμα μιλάνε, ακολουθούν μόδες, εξυπηρετούν συμφέροντα και ό,τι μα ό,τι είναι έξω απ’ αυτά, το κατακεραυνώνουν με μένος, εμπάθεια, εγωισμό. Από την άλλη υπάρχει -κι ίσως όχι άδικα- η θεωρία που θέλει τους κριτικούς να είναι οι αποτυχημένοι δημιουργοί του εκάστοτε είδους. Ένας απ’ αυτούς που με καθυβρίζουν συστηματικά εδώ και πολλά χρόνια ήταν βοηθός φωτογραφίας σε κάποια παλιότερη μικρού μήκους ταινία μου. Επειδή εκείνος «δεν πέρασε» στον κινηματογράφο, μου χρεώνει την αποτυχία του… Αισθάνεται πως όσο ζω, είμαι αδιάψευστος μάρτυρας της αποτυχίας του. Ε συγγνώμη αλλά δεν θα του κάνω το χατίρι, όπως και σε πολλούς άλλους να μείνω άπραγος ή να εξαφανιστώ. Πρόσωπα σαν αυτόν, τα λυπάμαι! Τέλος, να επικαλεστώ τον Χίτσκοκ που είχε πει ότι τα έργα τα κρίνει η ιστορία και οι απλοί άνθρωποι… Συνεπώς, ασ’ τους να λένε!!! (γέλια)

Ο. ΠΑΠΑΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ-Μ. ΚΑΛΟΓΗΡΟΥ-Α. ΚΟΛΛΑΤΟΣ-Ζ. ΔΟΥΚΑ – ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΜΑΡΑΓΔΗΣ

Κ.Κ: Βρίσκετε την πλειοψηφία των κριτικών να υπάγονται σε «γκέτα» ή θεωρείτε πως υπηρετούν τον ρόλο τους με υψηλό αίσθημα ευθύνης;

Γ.Σ: Δυστυχώς οι περισσότεροι ανήκουν σε φατρίες και εξυπηρετούν σκοτεινά, και βρώμικα συμφέροντα. Όταν, στον τόπο μας, αποτινάξουμε το στοιχείο του «να ψοφήσει ο γάιδαρος του γείτονα» και αναφέρομαι σε ευρύ φάσμα, τότε ο κόσμος όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά παντού θα γίνει μακράν καλύτερος, θα αναβαθμιστεί! Νομίζω όμως και με λύπη παραδέχομαι πως κάτι τέτοιο θα αργήσει πολύ μα πάρα πολύ να επιτευχθεί. Κι αυτό, γιατί το ανθρώπινο γένος ακόμα δυστυχώς κυριαρχείται από νεοβαρβαρισμό. Γίνονται προσπάθειες εξέλιξης αλλά γίνονται αργά… Ο άνθρωπος για να αποτινάξει τέτοιους ζυγούς έχει ακόμα μεγάλη διαδρομή να κάνει…

Κ.Κ: Αν ήσασταν νεώτερος θα αναζητούσατε την τύχη σας στο εξωτερικό;

Γ.Σ: Φυσικά! Ο τόπος μας έχει δυστυχώς πολλά τρωτά τα οποία πηγάζουν από πολλούς κατοίκους του με εξουσία και με εσωτερικές ανασφάλειες. Πολλοί δεν επιτρέπουν σε κάποιον άλλον να εξελιχθεί, του ορίζουν τροχοπέδες, του τσακίζουν όνειρα. Ο Καζαντζάκης είχε φύγει από την Ελλάδα και είχε πει «δεν αντέχω να τους βλέπω, γιατί μικραίνουν την πατρίδα μας». Δυστυχώς η Ελλάδα έχει την κατάρα να τρώει σε μεγάλο ποσοστό τα παιδιά της, παιδιά που δραπετεύουν στο εξωτερικό και αναμφισβήτητα θριαμβεύουν σε κάθε τομέα, γιατί εργάζονται με μεράκι και κέφι, ενώ την ίδια στιγμή ο νόστος για την πατρίδα παραμένει άσβεστος μέσα τους. Θα έφευγα λοιπόν, αλλά θα ονειρευόμουν την επιστροφή στα δικά μας χώματα, στη δική μας γη, στη γενέτειρα «μάνα» μας, με καλύτερους Έλληνες…

«Ας μην μνημονευθώ… Δεν με πειράζει»

Κ.Κ: Σας απασχολεί η υστεροφημία σας;

Γ.Σ: Όχι, καθόλου. Δεν με νοιάζει να αφήσω πίσω το όνομά μου. Με νοιάζει να αφήσω πίσω μου ταινίες με την ελπίδα να υπάρχουν ακόμα και μετά από πενήντα ή εκατό χρόνια κι ας μην μνημονεύεται το όνομα του σκηνοθέτη τους. Μου φτάνει που θα τις επιλέγουν, που θα τις βλέπουν, που θα ταξιδεύουν μαζί τους! Όπως, ας πούμε, μας ταξιδεύουν τα δημοτικά μας τραγούδια που είναι εντελώς ανώνυμα. Αλλά μας μαλακώνουν την ψυχή… Μακάρι να συμβεί το ίδιο και με τις ταινίες που μεσολάβησα να γίνουν.

Δυο λόγια για την ταινία «Νίκος Καζαντζάκης. Στο σκοτάδι απαντάς με φως»

Εστιάζοντας στο ελληνικό φως, σε αισθήσεις και χρώματα μιας άλλης εποχής και στον κρουστό ελληνικό λόγο του Καζαντζάκη, η νέα προσωπογραφία του Γιάννη Σμαραγδή σκιαγραφεί τον μεγαλύτερο Έλληνα συγγραφέα μετά τον Όμηρο, υποστηριγμένη από ένα λαμπερό καστ πρωταγωνιστών.

Τον κεντρικό χαρακτήρα Νίκο Καζαντζάκη υποδύεται με ιδιοφυή τρόπο ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος και η σπουδαία Μαρίνα Καλογήρου τη σύντροφό του Ελένη. Ο οκτάχρονος Αλέξανδρος Καμπαξής είναι ο Νίκος Καζαντζάκης σε μικρή ηλικία, ενώ ο Στέφανος Ληναίος υποδύεται τον συγγραφέα σε ώριμη ηλικία.

Ένα πλήθος εκλεκτών ηθοποιών πλαισιώνουν τους πρωταγωνιστές. Ο Αργύρης Ξάφης υποδύεται τον πατέρα του Καζαντζάκη και η Μαρία Σκουλά τη μητέρα του. Τον Άγγελο Σικελιανό ενσαρκώνει ο Νίκος Καρδώνης, την σύζυγό του Εύα η Αμαλία Αρσένη, την Ίτκα η Γιούλικα Σκαφιδά, τον Ζιλ Ντασέν ο Αλέξανδρος Κολλάτος, τη Μελίνα Μερκούρη η Ζέτα Δούκα, το Δρ. Χαϊλμάγιερ ο Adrian Frieling, στο ρόλο της «Καλής Μάγισσας» η Anthoula Katsimatides και στο ρόλο του Δρ. Στέκελ, μια εμφάνιση έκπληξη από τον Νίκο Μαρινάκο. Άλλοι άξιοι ηθοποιοί που παίρνουν μέρος στην ταινία είναι η Όλγα Δαμάνη και η Έρση Μαλικένζου, ο Πάνος Σκουρολιάκος, ο Τάκης Παπαματθαίου, ο Μιχαήλ Ανδρουλιδάκης στο ρόλο του El Greco, συμμετέχει ο Λουδοβίκος των Ανωγείων ενώ το ρόλο του Γιώργη Ζορμπά ερμηνεύει εκπληκτικά ο Θοδωρής Αθερίδης, και βεβαίως, τον Ηγούμενο της Μονής Σινά υποδύεται ο Στάθης Ψάλτης.

ΣΤ. ΨΑΛΤΗΣ & Ο. ΠΑΠΑΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ – MOVIE STILL

Οι βασικοί συντελεστές της ταινίας είναι ο σκηνοθέτης/σεναριογράφος Γιάννης Σμαραγδής, η παραγωγός Ελένη Σμαραγδή,  ο Γάλλος συμπαραγωγός Vincent Michaud, ο διευθυντής φωτογραφίας Άρις Σταύρου, ο μουσικοσυνθέτης Μίνως Μάτσας, ο ενδυματολόγος/σκηνογράφος Γιώργος Πάτσας, η μοντέζ Στέλλα Φιλιπποπούλου, ο ηχολήπτης Άρης Αθανασόπουλος.

Η ταινία είναι ένας φόρος τιμής στον Μεγάλο Απόντα Συγγραφέα ΝΙΚΟ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ, αλλά και στον πρόσφατα εκλιπόντα Στάθη Ψάλτη ο οποίος έκανε μια ανεπανάληπτη ερμηνεία, αφήνοντας στην ταινία το τελευταίο καλλιτεχνικό του ίχνος.

 

Τα πρώτα εισιτήρια…

Οι βαθιά συγκινημένοι θεατές αποθέωσαν την πρώτη εβδομάδα προβολής της στις αίθουσες τη νέα ταινία του Γιάννη Σμαραγδή «Καζαντζάκης», φτάνοντας τον αριθμό των 150.000 εισιτηρίων.

Ερωτηθείς για την αποδοχή και την αγάπη του κόσμου που εισπράττει, ο σκηνοθέτης της ταινίας απάντησε: «Ο Άλφρεντ Χιτσκοκ που βρέθηκε συχνά  απέναντι σε άγριες επιθέσεις κριτικών έλεγε: κάθε έργο τέχνης αξιολογείται από την Ιστορία και από τους απλούς ανθρώπους που θα το παρακολουθήσουν. Όσο για τη ταινία μας απλοί άνθρωποι αλλά και μεγάλες προσωπικότητες της χώρας που την είδαν εισέπραξαν, αγάπη συγκίνηση,  αισιοδοξία, και μας ανταπέδωσαν αντίστοιχα αισθήματα. Για τα υπόλοιπα θα μιλήσουν οι καιροί και η Ιστορία«.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΜΑΡΑΓΔΗΣ – ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΜΑΡΑΓΔΗΣ

Η Νίκη Σταύρου για την ταινία…

Ενθουσιασμένη και συγκινημένη είναι και η Νίκη Σταύρου, των εκδόσεων Καζαντζάκη, η οποία θυμάται … «Όταν επισκέφθηκε ο Γιάννης Σμαραγδής τις Εκδόσεις Καζαντζάκη για να ζητήσει την άδεια να κάνει ένα έργο για τον Νίκο Καζαντζάκη, το πρώτο πράγμα που ένιωσα από εκείνον, ήταν η αγάπη του για τον μεγάλο συγγραφέα. Και το πρώτο πράγμα που ο Γιάννης Σμαραγδής είδε μπροστά του, δρασκελίζοντας το κατώφλι μας, δίπλα στη βιβλιοθήκη με τα βιβλία μας, ήταν η μεγάλη εικόνα του Νίκου και της Ελένης του, όπου εκείνος, γερασμένος πια, κάθεται με ένα βιβλίο στα πόδια του, καθώς η Ελένη σκύβει από πάνω του στοργικά. Ο Γιάννης Σμαραγδής έμεινε συνεπαρμένος αρκετή ώρα κοιτάζοντας αυτή τη φωτογραφία και στην ταινία του, από όλες τις πτυχές που χαρακτηρίζουν το «ιερό τέρας» της λογοτεχνίας Νίκο Καζαντζάκη φώτισε την καρδιά του, τους ανθρώπους που αγάπησε και που τον αγάπησαν. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι πρόκειται για μια μεγάλη και πολύπτυχη ιστορία αγάπης, όλη λουσμένη με το ελληνικό φως»  και κλείνοντας σημειώνει «Εγώ, ως Νίκη, που γνώρισα το χαμόγελο της νονάς μου, της Ελένης Καζαντζάκη, όταν μιλούσε για τον Νίκο της, είδα το ίδιο ακριβώς χαμόγελο στο πρόσωπο της Μαρίνας Καλογήρου, όταν ήταν με τον Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο, ο οποίος ενσάρκωσε με σεβασμό τον Νίκο Καζαντζάκη. Και αυτό για μένα λέει πολλά».

Δυο λόγια για τον σκηνοθέτη…

Ο Γιάννης Σμαραγδής μεγάλωσε στο Ηράκλειο Κρήτης και σπούδασε σκηνοθεσία στην Ελλάδα και το Παρίσι. Εμφανίστηκε το 1972 με τη μικρού μήκους ταινία «Δύο τρία πράγματα…»(12’), η οποία βραβεύτηκε στην Ελλάδα και διακρίθηκε στο Φεστιβάλ του Μόντρεαλ στον Καναδά. Έχει διδάξει ΜΜΕ στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και σενάριο και σκηνοθεσία σε σχολές κινηματογράφου. Ως συγγραφέας έχει εκδώσει τα βιβλία «Γεωγραφία του μη ορατού» (1995), «Καβάφης – λογοτεχνική μορφή του σεναρίου Καβάφης» (1996) και το διήγημα «Η ελαφίνα της πλατείας Χαλανδρίου» (2006).

Έχει σκηνοθετήσει μεταξύ άλλων τις ταινίες: «Καβάφης (1996), η οποία παιζόταν για 12 συνεχή χρόνια σε κινηματογράφο στο Παρίσι, «El Greco» (2007), με αξεπέραστο ρεκόρ εισιτηρίων, «Ο Θεός αγαπάει το χαβιάρι» (2012). Όλες σημείωσαν μεγάλες εισπράξεις στις ελληνικές αίθουσες κινηματογράφου…



Μοιράσου το…!




Σχόλια


Τελευταίες ειδήσεις: