Subscribe Now

Trending News

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στo now24.gr.
Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας.
19 Μαΐ 2022
Πολιτισμός

Ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός που έγινε αντιβασιλεύς!

 
Ο ιεράρχης που έλαβε, πέραν του θρησκευτικού, πολιτικό και πολιτειακό αξίωμα. Η θαρραλέα στάση του επί Γερμανικής κατοχής…
 
Του Τάσου Κ. Κοντογιαννίδη -akontogiannidis@yahoo.gr
 
Ο αρχιεπίσκοπος Αθηνών Δαμασκηνός, που απεδήμησε εις Κύριον, τέτοιες μέρες του 1949, είναι ο μοναδικός ιεράρχης στα 190 χρόνια ύπαρξης του ελληνικού κράτους, που σε μια ρευστή περίοδο, μετά την αποχώρηση των γερμανών κατακτητών, έλαβε, πέραν του θρησκευτικού, πολιτικό και πολιτειακό αξίωμα. ΄Εγινε αντιβασιλεύς για διάστημα 21 μηνών ( 31-12-1944 έως 28-9-1946) και πρωθυπουργός για  διάστημα 14 ημερών!
Ο Δαμασκηνός, κατά κόσμον Δημήτριος Παπανδρέου, γεννήθηκε στις 3-3-1891 στο χωριό Δορβιτσά της ορεινής Ναυπακτίας, φοίτησε στο Γυμνάσιο Καρδίτσας υπό την επίβλεψη του θείου του Χριστόφορου ( ηγούμενος Μονής) που τον παρότρυνε να γίνει κληρικός. Έτσι φοίτησε στη Θεολογική Σχολή και τη Νομική, πήρε μέρος ως στρατιώτης  στους Βαλκανικούς πολέμους 1912-13 και πέντε χρόνια μετά,  χειροτονήθηκε διάκος και μετά αρχιμανδρίτης στη Μονή Κορώνης του θείου του. Το 1921, εκλέγεται μητροπολίτης Κορινθίας και θα δεθεί με το ποίμνιό του, όταν δέκα χρόνια μετά, θα πλήξει την περιοχή ισχυρός σεισμός και ο Δαμασκηνός θα σταθεί αρωγός στο δοκιμαζόμενο ποίμνιό του με συσσίτια και στέγαση των σεισμοπλήκτων.
Στις 5-11-1938 εκλέγεται αρχιεπίσκοπος Αθηνών με μία ψήφο διαφορά από τον Τραπεζούντος Χρύσανθο, αλλά πολίτες και μητροπολίτες έκαναν ένσταση επειδή ένας μητροπολίτης ήταν τιμωρημένος και δεν εδικαιούτο να ψηφίσει και η εκλογή του ακυρώθηκε. Εξελέγη μετά από αριστίνδην σύνοδο ο Χρύσανθος. Όταν μπήκαν οι Γερμανοί στην Αθήνα, ο Χρύσανθος αρνήθηκε να τους υποδεχθεί και να ορκίσει πρωθυπουργό τον Τσολάκογλου. Τότε ο Δαμασκηνός εγκατέλειψε  τη Μονή Φανερωμένης  Σαλαμίνος όπου ήταν υπό… επιτήρηση και ήρθε στην Αθήνα με σκοπό  να διαδεχθεί τον Χρύσανθο, ο οποίος το διάστημα εκείνο έκανε έκκληση στους πολίτες να συνεισφέρουν στους ρακένδυτους και πεινώντας στρατιώτες του Μετώπου.

Ο αρχιεπίσκοπος-αντιβασιλεύς-πρωθυπουργός Δαμασκηνός ,μετά την χειροτονία του, με τον Τσολάκογλου και την σύζυγο του Καίτη

Βλέποντας ο Δαμασκηνός, να έχει ο Χρύσανθος τη συμπάθεια του λαού, άρχισε πιέσεις για να τον διαδεχθεί. Αξιοποίησε την οικογενειακή φιλία με τον Τσολάκογλου,  πίεσε τη σύζυγό του Καίτη,  τον καθηγητή Λούβαρη  που διατηρούσε καλές σχέσεις με  κυβέρνηση και γερμανούς και πέτυχε τη σύγκλιση τα Ιεραρχίας και 22 αρχιερείς  τον επανέφεραν  στο θρόνο. Στις 6 Ιουλίου, έγινε η ορκωμοσία του στη Μητρόπολη παρουσία της κυβερνήσεως, γερμανικών και ιταλικών αρχών, αρχηγούς ξένων δογμάτων μεταξύ τους και ο αρχιραββίνος Κόρετς.
Με την πάροδο του χρόνου, η συμπεριφορά του Δαμασκηνού  γίνεται αντάξια μ’ εκείνη του προκατόχου του. Αντιδρά σθεναρά όταν οι Γερμανοί ζητούν να επιστρατευτούν Έλληνες και να σταλούν στο ρωσικό μέτωπο και δεν δίστασε να τους  κατηγορήσει απροκάλυπτα από του άμβωνος, με αποτέλεσμα να δεχτεί απειλές από τον Τσολάκογλου. ΄Όταν οι Γερμανοί κατακτητές του ζήτησαν να τους δώσει  κατάσταση με ονόματα  ομήρων, αρνήθηκε κατηγορηματικά και παρέδωσε μετά στον Γερμανό στρατιωτικό διοικητή σημείωμα με ένα μόνο όνομα: Δαμασκηνός! Διαμαρτυρήθηκε έντονα  όταν το 1943 ισραηλινοί οδηγήθηκαν  στα Ναζιστικά Στρατόπεδα Συγκεντρώσεως, ενώ έδωσε πιστοποιητικά  βαπτίσεως εμφανίζοντας τους χριστιανούς, για να αποφύγουν  τη σύλληψη. Στις 23-3-1943, υπερασπιζόμενος τους Εβραίους, ο γερμανός στρατηγός  Stroop  τον απείλησε με τυφεκισμό και ο Δαμασκηνό του απάντησε θαρραλέα: « Στρατηγέ, σας διαφεύγει κάτι. Οι ΄Ελληνες Ιεράρχες δεν τουφεκίζονται και κατά την παράδοση απαγχονίζονται. Παρακαλώ, αυτήν την παράδοση να την σεβαστείτε!…»
Στον άγνωστο Στρατιώτη, δύο Παπανδρέου (Δαμασκηνός αντιβασιλεύς και Γεώργιος πρωθυπουργός) με τον Άγγλο στρατηγό Σκόμπυ

Μετά την απελευθέρωση, και μέσα στην ταραγμένη πολιτική ατμόσφαιρα με τα «Δεκεμβριανά» του ΄44, τίθεται θέμα επανόδου του βασιλιά Γεωργίου Β΄ με δημοψήφισμα. Γύρω στα Χριστούγεννα επισκέπτεται την Αθήνα ο Άγγλος πρωθυπουργός Τσόρτσιλ, ο οποίος συναντήθηκε και είχε πολύωρες συσκέψεις με τον Δαμασκηνό και  ύστερα από πρόταση του Άγγλου πράκτορα και ορθόδοξο ιερέα (πατέρα Δημήτριο) Μπάλφουρ ορκίζεται στις 31-12-1944 αντιβασιλέας έχοντας την  πλήρη εμπιστοσύνη  των Άγγλων.
Τσόρτσιλ στην Αθήνα, με τον Δαμασκηνό και πίσω του ο Μπάλφουρ!

Ο Δαμασκηνός υποδέχεται τον βασιλιά Γεώργιο Β΄ όταν ήρθε στην Αθήνα

Ο Δαμασκηνός, με διευθυντή του Πολιτικού Γραφείου τον διπλωμάτη και ποιητή Γιώργο Σεφέρη  μεταβαίνει στο Λονδίνο, συναντάται με τον βασιλιά Γεώργιο Β΄ για την αναβολή του δημοψηφίσματος κατά ένα έτος ( 1-9-1946), ενώ συνομιλεί και θέτει στον Άγγλο πρωθυπουργό ΄Ατλη θέμα ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα. Ως αντιβασιλεύς στα δύο σχεδόν έτη της θητείας του  χρημάτισε ταυτοχρόνως και πρωθυπουργός για 14 μέρες ( 17-10- εως 1-9-45) υπέβαλε τρείς φορές παραίτηση για διαφόρους λόγους και οριστικά στις 28-9-46 οπότε ανέλαβε ο βασιλιάς Γεώργιος Β΄ Ο Δαμασκηνός αποδήμησε εις Κύριον στις 20-5-1949 (59 ετών). Ανδριάντας του στήθηκε μπροστά στη Μητρόπολη Αθηνών, όπου θα έπρεπε να υπάρχει, ακριβώς δίπλα και ο ανδριάντας του αρχιεπισκόπου  Χρυσάνθου!

Related posts