Subscribe Now

Trending News

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στo now24.gr.
Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας.
21 Μαρ 2019
Πολιτισμός

Νέος Ελληνικός Κινηματογράφος- Χούντα- Πτώση και Αναγέννηση

Χρυσή Εποχή 1955-1967

Ο ελληνικός κινηματογράφος χάραζε μια ανοδική καλλιτεχνική πορεία ενώ παράλληλα με την δική του εξέλιξη, εξελισσόταν και ο λαός. Διανύοντας την μετακατοχική περίοδο, άρχισαν να προβάλλονται ταινίες με πρωτοποριακές ιδέες, επιμορφωτικά μηνύματα και αστείρευτο χιούμορ, καθώς ο ελληνικός κινηματογράφος απέκτησε μεγάλη δύναμη και επιρροή στους Έλληνες. Τα ασπρόμαυρα κινηματογραφικά διαμάντια παράγονταν με μεγάλη συχνότητα, ενώ ακολουθούσαν την τότε αμερικάνικη τάση. Η Ελλάδα προσπαθούσε να ενταχθεί δειλά δειλά στο επαναστατικό κύμα ανάπτυξης της εποχής. Με διακρίσεις στο εξωτερικό, βραβεία όσκαρ και πολλές συμμετοχές στις κάννες, η Ελλάδα αδιαμφισβήτητα κατείχε βασική θέση στον παγκόσμιο κινηματογραφικό πλούτο. Οι μεγαλύτερες κινηματογραφικές επιτυχίες, ο θησαυρός του σήμερα, χτίστηκε εκείνη τη δεκαετία με ταινίες που έμειναν στην ιστορία. Δικαίως λοιπόν χαρακτηρίστηκε ως η “Χρυσή Εποχή” του Ελληνικού κινηματογράφου.

Άνοδος της Δικτατορίας 1968- 1974

Ο Ελληνικός Κινηματογράφος άλλαξε εποχή, από Παλιό σε Νέο. Μια πολλά υποσχόμενη εποχή γι αυτόν, με μεγάλα ταλέντα στο πλάι του, απελευθερωμένα μυαλά, προβλεπόταν να αναβαθμίσει ακόμα περισσότερο τον ελληνικό κινηματογράφο. Πράγμα που δεν έγινε ποτέ, διότι αυτή η δεκαετία ήταν και η χειρότερη στην ιστορία του κινηματογράφου. Την παρακμή επέφερε η άνοδος του δικτατορικού καθεστώτος στη χώρα.

Η Χούντα, άρχισε να διεισδύει στον καλλιτεχνικό χώρο. Η τηλεόραση είχε ήδη καταληφθεί απ’ την κυβέρνηση, καθώς μέσα απ’ αυτήν μετέδιδε τα δικά της δικτατορικά μηνύματα, γνωρίζοντας καλά ότι το συγκεκριμένο μέσο επηρέαζε τα μυαλά των ανθρώπων, τις αντιλήψεις τους και τις ανάγκες τους. Ο κινηματογράφος κατείχε σημαντική θέση στις καρδιές των ανθρώπων μιας και ήταν ίσως η μόνη τους διασκέδαση την εποχή εκείνη. Οι κινηματογραφικοί αστέρες αποτελούσαν τα πρότυπα όλων των Ελλήνων, οι οποίοι τους λάτρευαν, ενώ πολλοί ταυτίζονταν μαζί τους, μέσα από ταινίες και ερμηνείες τους. Η κυβέρνηση αντιλήφθηκε την δύναμη του κινηματογράφου και πως μέσα από αυτόν μπορεί να ξεσηκωθεί μια ολόκληρη χώρα. Έγινε γρήγορα κατανοητό ότι έπρεπε να ελέγχουν ακόμα και την τέχνη. Ο στόχος δεν ήταν να την καταστρέψουν, άλλωστε είχαν ένα τεράστιο όπλο στα χέρια τους. Θα μπορούσαν να κατευθύνουν όλη την Ελλάδα χωρίς να το αντιλαμβάνεται ο κόσμος. Έτσι κι έκαναν. Ξεκίνησαν την εποχή της κινηματογραφικής λογοκρισίας.

Όλες οι ταινίες πριν προβληθούν στο κοινό περνούσαν από κόσκινο. Κάθε λέξη, κάθε πλάνο ελεγχόταν από την κυβέρνηση και αν κρινόταν κουμμουνιστικού περιεχομένου, απαγορευόταν ρητά η έκθεση του. Πολλές ταινίες ολοκληρώθηκαν και δεν προβλήθηκαν ποτέ στην Ελλάδα. Άλλες πάλι τροποποιήθηκαν μετά από εντολή της κυβέρνησης. Για παράδειγμα σε μια ταινία της εποχής κόπηκε σκηνή που αποτύπωνε περιστέρια να πετούν. Ο λόγος; Θεωρείτο πως προμήνυε την ελευθερία. ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΈΝΟ!

Σκηνοθέτες, παραγωγοί και σεναριογράφοι ζούσαν υπό το καθεστώς του φόβου. Οι ιδέες τους περιορίζονταν σημαντικά. Ο κόσμος διψούσε για ένα δημοκρατικό μήνυμα, μια παρότρυνση για αλλαγή, για ελευθερία. Κανείς δεν μπορούσε να το προσφέρει όμως. Ο κινηματογράφος έγινε φτωχότερος, σαχλός και ανούσιος. Ο κόσμος χάζευε και η κυβέρνηση πετύχαινε αυτό ακριβώς που ήθελε. Έναν υπνωτισμένο, ανήμπορο λαό χωρίς επαναστατικά ερεθίσματα.

Πολλές ταινίες λογοκρίθηκαν όμως κατάφεραν μέσα από 40 κύματα να προβληθούν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η ταινία με την Αλίκη Βουγιουκλάκη “ Η κόρη μου η σοσιαλίστρια”. Της οποίας το σενάριο χρησιμοποίησε την απεργία ορισμένων εργαζόμενων σε ένα εργοστάσιο λόγω αντίξοων εργασιακών συνθηκών, με σκοπό να περάσει την ιδέα της εξέγερσης του λαού και την έξοδο του από το καθεστώς δικτατορίας. Άλλες πάλι ταινίες καθυστέρησαν χρόνια μέχρι να κατορθώσουν να προβληθούν σε κάποιο φεστιβάλ κινηματογράφου.

Η ταινία “ Ανοιχτή επιστολή” του Γιώργου Σταμπουλόπουλου (1967), χαρακτηρίστηκε ακατάλληλη από την κυβέρνηση, με αποτέλεσμα να μην καταφέρει να προβληθεί στην Ελλάδα. Έτσι βγήκε λαθραία στο εξωτερικό και προβλήθηκε στο Φεστιβάλ του Locarno, το 1968, όπου έγινε δεκτή με πολύ καλές κριτικές και πήρε το βραβείο Fipresci. Το 1969 η ταινία καταφέρνει να παιχτεί στην Αλκυονίδα, κομμένη και ραμμένη κυριολεκτικά αφού αρκετά μέρη τις ταινίας αναγκαστικά αφαιρέθηκαν, ενώ η ίδια η ταινία κατείχε την ταμπέλα ΛΟΓΟΚΡΙΜΈΝΗ. Αντίστοιχα η απόλυτη πολιτική ταινία “ΚΙΕΡΙΟΝ”του Δήμου Θέου η οποία ξεκίνησε γυρίσματα το 1967 και ενώ είχε σχεδόν ολοκληρωθεί, ανέβηκε η χούντα, με αποτέλεσμα να βγει κι αυτή στο εξωτερικό. Την εμφάνιση της στην Ελλάδα έκανε 7 χρόνια μετά όταν έπεσε η κυβέρνηση.

Εν το μεταξύ ο Νέος Ελληνικός Κινηματογράφος γρήγορα μετατράπηκε σε εμπορικός. Οι καλλιτεχνικές ταινίες- κωμωδίες ήταν η τάση της εποχής. Ταινίες χωρίς φαντασία και πρωτοτυπία με τα ίδια κλασικά σενάρια, ατάκες πολυακουσμένες και παλιακές , επαναπροβάλλονταν με μικρές διαφορές μεταξύ τους. Ο κόσμος άρχισε να διαμαρτύρεται καθώς έβλεπε τους αγαπημένους του ηθοποιούς- φίρμες, να αναλώνουν το ταλέντο τους σε λανθασμένες ταινίες. Η διαφορά με τον παλιό κινηματογράφο άρχισε να γίνεται αισθητή από όλους. Ήταν η εποχή κατά την οποία απ’ την ασπρόμαυρη εικόνα περάσαμε στην έγχρωμη και φάνταζε σαν να χάζεψαν την ίδια στιγμή ηθοποιοί και σκηνοθέτες. Από έξυπνες ατάκες περάσαμε σε ατάκες τύπου “ τούρτα στη μούρη”, ενώ η κυβέρνηση προωθούσε ταινίες οι οποίες προβάλανε κατά κόρων οπισθοδρομικά, ρατσιστικά, αντικομουνιστικά και πατριαρχικά μηνύματα. Η Νέα Έγχρωμη Εποχή του κινηματογράφου, μας θύμιζε πως ακόμα κι αν η τεχνολογία προχωρά με μεγάλη ταχύτητα, οι ελληνικές αντιλήψεις αργούν. Ο καλλιτεχνικός χώρος περνούσε κι αυτός κρίση μαζί με τον λαό.

Άνοδος της Δημοκρατίας 1974

Ο ελληνικός κινηματογράφος ξαναβρήκε την ταυτότητα του. Ελευθερία στον λόγο, στα οπτικοακουστικά μέσα, παντού. Οι εμπορικές ταινίες συνέχισαν βέβαια να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στον κινηματογραφικό κόσμο. Οι αμερικάνικες επιρροές άρχισαν να αγγίζουν τη χώρα ξεδιπλώνοντας τα μέχρι τότε καταπιεσμένα, ελληνικά μυαλά. Η ανάγκη των ανθρώπων για δημοκρατικές ιδέες τους γκρέμισαν τα όποια στερεότυπα είχαν, επιτρέποντας στον σύγχρονο πλέον ελληνικό κινηματογράφο να αναδείξει μέσα από την τέχνη, τη ροή της εποχής του. Η δεκαετία του 70, ήταν και η εποχή κατά την οποία η δύναμη της γερουσίας πέθανε. Οι νέοι, πιο νέοι, πιο δυναμικοί και πιο ασυγκράτητοι από ποτέ, ανέλαβαν τα ηνία της κοινωνίας. Βγήκαν από τα παραδοσιακά σπίτια τους, επαναστάτησαν, ανακάλυψαν τις ταυτότητες τους, οικειοποιήθηκαν, πάλεψαν για τον εκσυχρονισμό και για τις ιδέες τους. Μια επανάσταση που χρειαζόταν η Ελλάδα για να ξεφύγει από τα δεσμά της.

Ο κινηματογράφος έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της χώρας μας. Η δύναμη της τέχνης με τη συνοδεία φιλόδοξων νέων, άλλαξαν μια ολόκληρη εποχή. Αν η Ελλάδα του τότε, μετά την παρακμή της είχε την δύναμη να αναγεννηθεί, ποιος λέει πως δεν υπάρχει ελπίδα και για την Ελλάδα του σήμερα.

Από την Παναγιώτα Δεληγιάννη

Related posts