Subscribe Now

Trending News

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στo now24.gr.
Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας.
28 Ιαν 2022
Πολιτισμός

Μιχάλης Τοπαλίδης: Πρέπει να πολεμάς για τα «θέλω» σου

Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη 

Ο Μιχάλης Τοπαλίδης γεννήθηκε στη Δράμα. Αποφοίτησε από τη Νομική Σχολή του Α.Π.Θ., όπου ολοκλήρωσε και τις μεταπτυχιακές του σπουδές. Εργάζεται στη Θεσσαλονίκη ως δικηγόρος-νομικός σύμβουλος επιχειρήσεων. Διηγήματά του έχουν δημοσιευτεί στον τοπικό Τύπο. «Το καδέρνο» είναι το πρώτο του μυθιστόρημα και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πνοή. 

ΜΑΙΡΗ ΓΚΑΖΙΑΝΗ: Είστε δικηγόρος και συγγραφέας. Ποιο ήταν το έναυσμα ώστε ν’ ασχοληθείτε με τη συγγραφή;

ΜΙΧΑΛΗΣ ΤΟΠΑΛΙΔΗΣ: Έχω κλείσει τρεις δεκαετίες μαχόμενης δικηγορίας κι έχουν περάσει μόλις τρία χρόνια από τότε που ξεκίνησα τη συγγραφή του μοναδικού μυθιστορήματος που έχω γράψει και κυκλοφόρησε μόλις πριν λίγους μήνες. Η σύγκριση στην διάρκεια της κάθε ιδιότητας συντριπτική. Θέλησα να αναμετρηθώ με τις λέξεις, με την επάρκεια ή ανεπάρκειά μου να εκφράσω ιδέες, εικόνες, συναισθήματα. Δεν ήταν κάποια αδήριτη ανάγκη μου. Λιγοστά διηγήματα που προηγήθηκαν και η θετική ανταπόκριση που εισέπραξα από τους αναγνώστες τους, με έθεσαν ενώπιον της πρόκλησης για κάτι μεγαλύτερο σε έκταση.

 Μ.Γ.: Η δικηγορία απαιτεί πολύ χρόνο και ακανόνιστα ωράρια. Πόσος είναι ο διαθέσιμος χρόνος συγγραφής; 

Μ.Τ.: Αυτός που περισσεύει από την ανάγκη βιοπορισμού, η οποία φυσικά έρχεται πρώτη. Κάποιοι, τους οποίους ζηλεύω πολύ, έχουν κάνει το χόμπι τους επάγγελμα. Αυτό δεν ισχύει στην περίπτωσή μου. Η δικηγορία είναι για μένα μέσο βιοπορισμού και προσπαθώ να την ασκώ με όση συνέπεια μπορώ και μου επιτρέπουν οι όποιες ικανότητές μου. Φαντάζομαι πολύ εύκολα τον εαυτό μου χωρίς αυτήν. Όσο κυλά ο καιρός, διαπιστώνω όλο και περισσότερο ότι η συγγραφή είναι μια σημαντική βαλβίδα εκτόνωσης και προσπαθώ να της δίνω περισσότερο χώρο και χρόνο στην καθημερινότητά μου.  

Μ.Γ.: «Το καδέρνο» είναι ο τίτλος του πρώτου μυθιστορήματός σας. Πώς προέκυψε ο ιδιαίτερος αυτός τίτλος;

Μ.Τ.: Για τις ανάγκες της συγγραφής του Καδέρνου, προσέτρεξα στο Λεξικό της Μεσαιωνικής Γλώσσας του αείμνηστου Εμμανουήλ Κριαρά. Ανάμεσα σ’ άλλους θησαυρούς που ανακάλυψα σ’ αυτό, ήταν και η λέξη «καδέρνο». Μόλις την διάβασα, ονειρεύτηκα για πρώτη φορά την έκδοση του βιβλίου και τον τίτλο του. Μέχρι τότε, δεν είχα σκεφτεί ότι έγραφα κάτι που θα μπορούσε να εκδοθεί. 

Μ.Γ.: Το βιβλίο αναφέρεται σε δυο διαφορετικές ιστορίες με πολύ μεγάλη χρονική απόσταση μεταξύ τους. Πού οφείλεται η σύλληψη της ιδέας του;

Μ.Τ.: Όταν ξεκίνησε η συγγραφή, πρόθεσή μου ήταν να γράψω ένα διήγημα για το σφακιανό φαράγγι που είχα περάσει την προηγούμενη μέρα. Το πώς έφτασε το κείμενο, να πάρει την τελική μορφή και έκταση, ειλικρινά δεν μπορώ να το εξηγήσω. Προσπάθησα να σκεφτώ κάτι που θα αποσύνδεε το διήγημα από το σήμερα. Τα Σφακιά δίνουν στον επισκέπτη τους, μ’ έναν ανεξήγητο τρόπο, την αίσθηση του βάρους της ιστορίας του τόπου και της συνέχειας των ανθρώπων του μέσα στον χρόνο. Από την άλλη, η εποχή της Άλωσης είναι κάτι που σημάδεψε τον Ελληνισμό στην μετέπειτα πορεία του. Χωρίς να το καταλάβω, ήρθαν οι ήρωες κι άρχισαν να με παρασέρνουν στην δική τους πορεία. 

Μ.Γ.: Στη μια ιστορία χρησιμοποιείται γλωσσικός ιδιωματισμός του 15ου αιώνα. Συναντήσατε κάποιες ιδιαίτερες δυσκολίες;

Μ.Τ.: Όπως επεξηγώ στο σύντομο σημείωμα που προηγείται του μυθιστορήματος, θέλησα με τον τρόπο αυτό να δημιουργήσω στον αναγνώστη την αίσθηση της παλαιότητας, να τον μεταφέρω νοερά στην εποχή που διαδραματίζονται τα γραφόμενα, χωρίς όμως να αξιώνει το «ιδίωμα» αυτό οποιαδήποτε πιστότητα στη γλώσσα της εποχής εκείνης. Για μένα ήταν το τρίτο παράλληλο ταξίδι, μαζί με αυτά των δύο πρωταγωνιστών. Ένα ταξίδι μαγικό, που απαίτησε πολύ χρόνο, αλλά δεν το αντιμετώπισα ποτέ ως δυσκολία. Όσο προχωρούσε, τόσο μου αποκάλυπτε καινούργιες ομορφιές.  

Μ.Γ.: Η άλλη ιστορία αναφέρεται στο σήμερα. Υπάρχει σύγκλιση μεταξύ τους;

Μ.Τ.: Σαφώς υπάρχει σύγκλιση και σύνδεση, τόσο όσον αφορά στην εξέλιξη και «συνάντηση» των δύο ιστοριών χωρικά στο σφακιανό φαράγγι, όσο και σε επίπεδο νοηματικό.  

Μ.Γ.: Ποια θέματα θίγονται στο βιβλίο σας;

Μ.Τ.: Με τον κίνδυνο να θεωρηθώ υπερφίαλος, θα απαντήσω ότι είναι πολλά, άλλο σε μεγαλύτερη έκταση, άλλο σε μικρότερη, άλλο που διαπνέει το σύνολο του κειμένου. Δεν θέλω να δώσω προβάδισμα σε ορισμένα από αυτά. Κάποιο θέμα μπορεί να θίγεται μέσα σε λίγες γραμμές ή και λέξεις, χωρίς αυτό να είναι προσδιοριστικό του ειδικού βάρους του. Από τα όσα έχω ακούσει ή διαβάσει από αναγνώστες του «Καδέρνου», επιβεβαιώνεται ότι ο καθένας προσεγγίζει, κατανοεί και προσλαμβάνει διαφορετικά το κείμενο. Ενίοτε και με τρόπο που δεν είχα σκεφτεί ο ίδιος. 

Μ.Γ.: Ποια είναι τα κοινά σημεία μεταξύ του ναυτικού του 15ου αιώνα και του αρχιτέκτονα του σήμερα;

Μ.Τ.: Δεν θεωρώ ότι υπάρχουν πολλά κοινά σημεία μεταξύ τους. Ο ναυτικός είναι συνειδητά ο άνθρωπος του καθήκοντος, το οποίο έφερε αγόγγυστα στους ώμους μέχρι το τέλος. Ο σύγχρονος ήρωας πίστευε ότι έκανε το καθήκον του, ακολουθώντας τα πρέπει του, κάτι που φαίνεται να μετανιώνει. Η ζωή του πρώτου είναι ταγμένη στην υπηρεσία της μοίρας του και είναι κάτι που την γεμίζει. Ο δεύτερος κάνει τον απολογισμό του και ξεκαθαρίζει ότι έζησε μια ζωή που δεν ήθελε. 

Μ.Γ.: Τι είναι αυτό που πραγματικά αναζητά ο αρχιτέκτονας διασχίζοντας ένα φαράγγι στην Κρήτη;

M.T.: Την διέξοδο από τον εγκλωβισμό. Την έξοδο από τα τείχη που αισθάνεται να τον περικλείουν, όπως οι βράχοι που σχηματίζουν το φαράγγι. Διαισθάνεται ότι ανάμεσα σ’ αυτά τα βράχια υπάρχει ένα πέρασμα που, με λίγο παιδεμό, μπορεί να το βρει. 

Μ.Γ.: Ανάμεσα στα «πρέπει» και στα «θέλω» ποιον δρόμο είχε ακολουθήσει στη ζωή του;

Μ.Τ.: Είναι εμφανές ότι ακολούθησε τα «πρέπει» ή, τέλος πάντων, αυτά που θεωρούσε ως τέτοια. Κι αυτό που διαπιστώνει, είναι ότι υπάρχει ένα σημαντικό «πρέπει», για τα οποίο δεν αγωνίστηκε: Πρέπει να πολεμάς για τα «θέλω» σου. Το να υποτασσόμαστε στα «θέλω» των άλλων και να τα κάνουμε δικά μας «πρέπει», μας κάνει εύκολα αποδεκτούς από τον περίγυρό μας, ίσως ακόμη και ήρωες. Πράγματι, μερικές φορές μπορεί να είναι ηρωισμός. Άλλες όμως, είναι ύβρις προς την ίδια μας την ύπαρξη. 

Μ.Γ.: Πού θα τον οδηγούσε το Όριαν Εξπρές που δεν τόλμησε ν’ ακολουθήσει;

Μ.Τ.: Σε σταθμούς που δεν είχε την ευκαιρία να αντικρίσει με την πορεία που επέλεξε. Δεν γνωρίζει εάν θα του άρεσαν, όμως θα τους αντίκριζε. Το βαλιτσάκι που κουβαλά ο καθένας στο ταξίδι της ζωής του, δεν γεμίζει μόνο με καλά, θετικά, όμορφα. Το βόλεμα στα εύκολα και η αποφυγή της διακινδύνευσης είναι αυτά που το κρατούν αδειανό. Οφείλουμε στον εαυτό μας να το γεμίσουμε.  

Μ.Γ.: Πόσοι στ’ αλήθεια χάνουν την πραγματική ζωή λέγοντας στον καθρέφτη τους «Στη φάση αυτή, προτεραιότητα έχει η καριέρα» όπως έκανε ο Χρήστος;

Μ.Τ.: Πολλοί, είμαι σίγουρος. Ίσως όλοι όσοι έχουν το όνειρο μιας καριέρας. Ο καθένας μας γνωρίζει τέτοιους ανθρώπους ή το έχουμε βιώσει οι ίδιοι. Το κρίσιμο είναι να εντοπίσει κανείς το όριο, σε συνδυασμό με αυτά που θέλει η ψυχή του. Δεν μπορώ a priori να κακίσω κάποιον, που τελικά επιλέγει την καριέρα του. Ίσως αυτό να είναι που τον γεμίζει και δεν θα το μετανιώσει ποτέ. Δεν μπορώ εγώ να ορίσω τι είναι σωστό και λάθος για τον άλλον. Το κρίσιμο είναι να θέτει ο καθένας τα όρια και να οδηγεί τη ζωή του, στο μέτρο που μπορεί, προς τα πραγματικά «θέλω» του.

 Μ.Γ.: Τ’ αστέρια λαμπυρίζουν, τρεμοπαίζουν ή ανάβουν;

Μ.Τ.: Ο ίδιος ουρανός μας σκεπάζει όλους. Κοιτάμε τα ίδια αστέρια. Κι όμως, η ματιά του καθενός είναι διαφορετική. Όπως είναι διαφορετική κι η ματιά του ίδιου ανθρώπου, στον ίδιο ουρανό, σε διαφορετικές στιγμές του. Ένας φίλος μου μετέφερε το εξής: αφού διάβασε το βιβλίο, ρώτησε την γυναίκα του αν ανάβουν τ’ αστέρια. Χωρίς η ίδια να το έχει διαβάσει, απάντησε «φυσικά ανάβουν». «Δεν ξέρεις πόση χαρά πήρα, τόσο αυθόρμητα που το είπε» ήταν τα λόγια του φίλου. Γέλασα πολύ και χάρηκα άλλο τόσο. 

Μ.Γ.: «Τα θέλω να είναι υπηρέτες των πρέπει που εκράτησες» αναφέρει ο γέρος στον Χρήστο. Το αντίστροφο ισχύει;

Μ.Τ.: Το κρίσιμο είναι τα «πρέπει» που κρατά ο καθένας. Τα δικά του «πρέπει», που θα τον αφήνουν να κοιμάται ήσυχος τα βράδια. Όχι αυτά που κάποιος άλλος προσδιορίζει κι εμείς αποδεχόμαστε ως «πρέπει».  

Μ.Γ.: Στην διαδρομή του ταξιδιού τι αντιπροσωπεύει για τον ναυτικό το Καδέρνο;

Μ.Τ.: Την ανάγκη να μοιραστεί. Δεν μπορεί να το κάνει αλλιώς και μοιράζεται τα όσα γράφει με τον εαυτό του. «Τ’ αυτιά τα καταδεχτικά είναι λειψά» λέει στην σύγχρονη ιστορία ο γέρος στον Χρήστο. Αυτήν την έλλειψη αισθάνεται ο Νικόλας και γράφει όσα δεν μπορεί να πει σε κάποιον. 

Μ.Γ.: «Μια σωστή ερώτηση δεν πάει ποτέ στον βρόντο» είναι λόγια του γέροντα προς τον αρχιτέκτονα. Ποια θα ήταν μια σωστή ερώτηση σχετικά με το βιβλίο σας;

Μ.Τ.: Μπορώ να απαντήσω, ποια θα ήταν η ερώτηση που θα ήθελα να κάνω στον καθένα αναγνώστη του, αμέσως μόλις το ολοκληρώσει: Ποιο είναι το πρώτο πράγμα που έρχεται στο μυαλό του μετά την ανάγνωση; Μέχρι τώρα άκουσα πολλές διαφορετικές απαντήσεις και τις βρήκα εξόχως ενδιαφέρουσες. 

Μ.Γ.: Σας ευχαριστώ πολύ για τη συνέντευξη και σας εύχομαι καλοτάξιδο το βιβλίο σας.

Μ.Τ.: Εγώ σας ευχαριστώ για την ιδιαίτερη τιμή και αντεύχομαι κάθε Καλό.

*Το μυθιστόρημα «Το καδέρνο» του Μιχάλη Τοπαλίδη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πνοή.

 Μαίρη Γκαζιάνη

Γεννήθηκε στα Ιωάννινα.  Μεγάλωσε στην Αθήνα όπου ζει μέχρι σήμερα και εργάσθηκε στον τραπεζικό χώρο. Στο παρελθόν ασχολήθηκε ερασιτεχνικά με την φωτογραφία, τη ζωγραφική και τα τελευταία δέκα χρόνια με τη συγγραφή. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές.

Την περίοδο 2011-2012 υπήρξε ραδιοφωνική παραγωγός στο magicradiolive. Από τον Νοέμβρη 2014 συνεργάζεται με το now24.gr και έχει πραγματοποιήσει πάνω από εξακόσιες συνεντεύξεις, καθώς και σχολιασμούς βιβλίων και θεατρικών παραστάσεων. Το 2016 συμμετείχε στην τηλεοπτική εκπομπή «Καλώς τους» του ΑιγαίοTV πραγματοποιώντας συνεντεύξεις σε ανθρώπους των τεχνών. Διετέλεσε Διευθύντρια Σύνταξης του on line Πολιτιστικού Περιοδικού Books and Style από Ιούλιο 2017 έως Μάρτιο 2018 οπότε αποχώρησε οικειοθελώς.

Μεγάλες της αγάπες είναι το θέατρο και ο χορός με τα οποία έχει ασχοληθεί ερασιτεχνικά κι έχει συμμετάσχει σε θεατρικές και χορευτικές παραστάσεις.

Τον Μάιο του 2012 κυκλοφόρησε την πρώτη ποιητική της συλλογή με τίτλο «Σου γράφω…», τον Σεπτέμβρη 2013 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο «Ένα φεγγάρι λιγότερο» από τις εκδόσεις Ελληνική Πρωτοβουλία και τον Ιούνιο του 2014 κυκλοφόρησε το βιβλίο της «Τα πλήκτρα της σιωπής»  από τις εκδόσεις ΄Οστρια. Επίσης, το παραμύθι της «Το ψαράκι του βυθού» συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο «Παραμύθια και Μαμάδες» εκδόσεις Βερέττα 2015.  Τον Ιούνιο 2017 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της «Άλικα βήματα» από την Εμπειρία Εκδοτική. Τον Νοέμβριο του  2019 κυκλοφόρησε το νέο της μυθιστόρημα «Ζάχαρη άχνη» από τις εκδόσεις Ωκεανός. Τον Ιούνιο 2021 κυκλοφόρησε  το νέο της μυθιστόρημα με τίτλο Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ από τις εκδόσεις Ωκεανός.    

Related posts