Subscribe Now

Trending News

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στo now24.gr.
Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας.
22 Αυγ 2019
Πολιτισμός

Μιχάλης Πατένταλης: Μέσα από την γνώση του πολιτισμού τιμούμε την ίδια την ανθρωπιά μας

Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη 

Ο Μιχάλης Πατένταλης γεννήθηκε στο Ντίσελντορφ της Γερμανίας και μεγάλωσε στην Προσοτσάνη Δράμας. Σπούδασε Θεωρία και Αρμονία της Μουσικής, Ευρωπαϊκό Πολιτισμό και Ψυχοθεραπεία. Από το 1996 εργάζεται στο τμήμα Ψυχοθεραπείας του Πανεπιστημίου του Ντίσελντορφ και είναι πρόεδρος της εταιρείας Ελλήνων Συγγραφέων Γερμανίας. Το 2003 το διήγημά του Η κοκκινοσκουφίτσα της πολυκατοικίας βραβεύτηκε στον διαγωνισμό “Αντώνη Σαμαράκη” των εκδόσεων Καστανιώτη και το 2014 το λογοτεχνικό του έργο Οι δικές μας ιστορίες έλαβε το Κρατικό Βραβείο της Γερμανίας για τη Δημοκρατία και Ανεκτικότητα. Το 2008 εκδόθηκε η συλλογή διηγημάτων του Ο μισθοφόρος Μινώταυρος. Το Ποιος σκότωσε τον Μότσαρτ είναι το πρώτο του μυθιστόρημα. 

ΜΑΙΡΗ ΓΚΑΖΙΑΝΗ: Κύριε Πατένταλη γεννηθήκατε στο Ντίσελντορφ της Γερμανίας και μεγαλώσατε στην Προσοτσάνη Δράμας. Ποιες είναι οι επιδράσεις των δυο αυτών πόλεων στην προσωπικότητά σας;

ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΤΕΝΤΑΛΗΣ: Ήμουν κι εγώ, όπως πολλά άλλα παιδιά της γενιάς μου, ένα παιδί βαλίτσα. Γεννήθηκα στην Γερμανία από γονείς μετανάστες που είχαν μοναδικό όνειρο να μαζέψουν χρήματα και κάποια στιγμή να γυρίσουν πίσω στην Ελλάδα. Τα παιδικά μου χρόνια τα έζησα με τον παππού και την γιαγιά, ανάμεσα σε νεράιδες και τέρατα, σε χωμάτινα σοκάκια και ασβεστωμένες αυλές που μύριζαν βασιλικό. Το να ζει κανείς στην ελληνική ύπαιθρο είναι σαν να ζει σε ένα αρμονικά δομημένο χάος. Η ελληνική ύπαιθρος λειτούργησε μέσα μου σαν ένας συνδετικός κρίκος ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, την ζωή και το θάνατο.  Ένας πλούτος βιωμάτων που διαθλάται κάποιες φορές μέσα από την λογοτεχνία μου και γίνεται ιστορία, τόπος φυγής αλλά και σύμβολο ελπίδας. Εδώ ίσως να ταίριαζε ο στίχος του Ελύτη:

Θεέ μου πρωτομάστορα μ’ έχτισες μέσα στα βουνά Θεέ μου πρωτομάστορα μ’ έκλεισες μες στη θάλασσα.

Στα είκοσι τρία χρόνια μου επέστρεψα για άλλη μια φορά στην γενέθλια πόλη. Όχι όμως σαν μετανάστης αλλά σαν ένας νέος που ήθελε να γνωρίσει τον πολιτισμό της Ευρώπης. Ήθελα να ζήσω ανάμεσα σε ανθρώπους που μιλούν διαφορετικές γλώσσες, που τρώνε παράξενα φαγητά, να ακούσω μουσικές που πότε δεν φανταζόμουν πως υπάρχουν. Ξέρετε είναι άλλο πράγμα να πιστεύεις πως δεν είσαι ρατσιστής και άλλο πράγμα το να μην είσαι. Το χωριό μου ήταν χωρισμένο σε συνοικίες Ποντίων, Βλάχων και Ντόπιων, που αντί η διαφορετικότητες τους να λειτουργούν συνθετικά μεταξύ τους, μισούσαν ο ένα τον άλλον. Στην πόλη του Ντίσελντορφ ζούνε αρμονικά, άνθρωποι, από εβδομήντα διαφορετικές εθνότητες. Εκτός αυτού λατρεύω τα μουσεία, τις εκθέσεις, τις παραστάσεις, τις μεγάλες ορχήστρες κλασσικής μουσικής, τα φεστιβάλ Τζαζ και τους πλανόδιους μουσικούς.

Μ.Γ.: Μεγαλώνοντας, σπουδάσατε Μουσική, Ευρωπαϊκό Πολιτισμό και Ψυχοθεραπεία. Πως συνδέονται αυτές οι τρεις διαφορετικές επιλογές μεταξύ τους;

Μ.Π.: Ο Πυθαγόρας έλεγε πως η μουσική διαφυλάσσει την αρμονία της ψυχής. Είναι ένα μέσο έκφρασης, επικοινωνίας, αλλά και θεραπείας. Μια από τις βαθύτερες ψυχικές εκδηλώσεις του ανθρώπου. Από την άλλη ο πολιτισμός είναι η γνώση του παρελθόντος. Απαραίτητο εργαλείο ώστε να μην επαναλαμβάνουμε ξανά τα ίδια λάθη. Μέσα από την γνώση του πολιτισμού τιμούμε την ίδια την ανθρωπιά μας. Η μουσική και ο πολιτισμός είναι απαραίτητα συστατικά για την θεραπεία της ψυχής μας. 

Μ.Γ.: Τελικά, εργάζεστε στο τμήμα Ψυχοθεραπείας του Πανεπιστημίου του Ντίσελντορφ. Καταλήξατε ότι αυτή η επιστήμη σας ταιριάζει περισσότερο παραγκωνίζοντας τις άλλες δυο;

Μ.Π.: Νομίζω πως με την προηγούμενη τοποθέτησή μου απαντώ σε αυτό σας το ερώτημα. Εξάλλου η ψυχοθεραπεία δεν είναι τίποτε άλλο από την ικανότητα ενός ανθρώπου να γνωρίζει τις εσωτερικές του φωνές. Η μουσική και ο Πολιτισμός είναι απαραίτητα στοιχεία για την απόκτηση αυτής της γνώσεις.

 Μ.Γ.: Μεγάλη σας αγάπη αποδείχτηκε και η λογοτεχνία. Τι σας ώθησε προς αυτή;

Μ.Π.: Όταν ήμουν μικρός ήθελα να γίνω ζωγράφος. Ήμουν όμως τόσο κακός στην ζωγραφική που όταν η δασκάλα στο δημοτικό μου έβαλε να ζωγραφίσω την ελληνική σημαία ζωγράφισα τον σταυρό, στραβό. Τότε ανακάλυψα πως αντί να ζωγραφίζω τα συναισθήματά μου μπορούσα να τα γράψω. Τότε ήταν που έγραψα και τα πρώτα μου ποιήματα. Με τα χρόνια βέβαια κατάλαβα πως η λογοτεχνία ήταν κάτι περισσότερο από την απλή έκφραση συναισθημάτων. Είναι η κάθαρση των παθών.

image description

Μ.Γ.: Δεδομένου ότι από το 1996 κατοικείτε στο εξωτερικό και έχετε άποψη, τι πιστεύετε για την ελληνική λογοτεχνία σε σχέση με τη γερμανική και γενικότερα την ξένη;

Μ.Π.: Νομίζω πως από την ελληνική λογοτεχνία, με ελάχιστες εξαιρέσεις, λείπει η οικουμενικότητα. Τα θέματα που αντλεί τις ιδέες της αντικατοπτρίζουν μια εσωστρεφή κοινωνία, αποξενωμένη από τον υπόλοιπο κόσμο. Η γερμανική λογοτεχνία νομίζω πως στο μεγαλύτερο μέρος της κατάφερε να ξεφύγει από την εσωστρέφεια της και να  αγγίξει τον παγκόσμιο άνθρωπο.

 Μ.Γ.: Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο σας «Ποιος σκότωσε τον Μότσαρτ». Τι κρύβεται πίσω από τον τίτλο;

Μ.Π.: Υπάρχουν διάφορες εικασίες για το πώς πέθανε ο Μότσαρτ όμως καμία από αυτές δεν έχει επιβεβαιωθεί μέχρι σήμερα. Παίρνοντας αυτό το γεγονός ως βάση, θέλησα να γράψω ένα μυθιστόρημα που θα έδινε την δυνατότητα στον αναγνώστη, μέσα από τον κεντρικό ήρωα, να περιπλανηθεί στα πέτρινα σοκάκια της Βιέννης αναζητώντας τις δικές του νότες ύπαρξης.

 Μ.Γ.: Στο βιβλίο σας συναντάμε τον μουσικό αλλά και τον ψυχίατρο. Έχετε επηρεαστεί από τις δικές σας ιδιότητες για τη συγγραφή του βιβλίου;

Μ.Π.: Φυσικά. Χωρίς στοιχειώδεις γνώσεις μουσικής είναι δύσκολο να γράψεις κάτι για το ρέκβιεμ του Μότσαρτ, την αρμονία και την αντίστιξη. Αυτό δεν ισχύει οπωσδήποτε για την ίαση της ψυχής, αλλά η ενασχόληση μου με αυτήν επαγγελματικά, με βοήθησε να εξηγήσω εννοιολογικά κάποια θέματα, που σε διαφορετική περίπτωση, δεν θα γνώριζα.

 Μ.Γ.: Ο τίτλος παραπέμπει σε δολοφονία του Μότσαρτ. Όσα αφηγείστε αφορούν καθαρή μυθοπλασία;

Μ.Π.: Υπάρχουν αναφορές στο βιβλίο που είναι προϊόν επίπονης έρευνας, αλλά η πλοκή είναι καθαρή μυθοπλασία.

 Μ.Γ.: Από όλους του μεγάλους μουσικούς γιατί επιλέξατε τον Μότσαρτ;

Μ.Π.: Πολύ είναι αυτοί που παρομοιάζουν τον Μότσαρτ ως τον μεγάλο σταρ της εποχής του. Εγώ επέλεξα τον μεγάλο αυτόν μουσικό για την διαχρονικότητά του αλλά και για την καθαρότητα την ισορροπία και διαφάνεια της μουσικής του. Αλλά και για κάτι ακόμη που για μένα είναι και το σημαντικότερο. Την ηδονή. Για παράδειγμα στην όπερα του Ντο Τζοβάνι αναγνωρίζει κανείς μέσα στις υπέρτατες μουσικές εκφράσεις του τρόμου και του βασανισμού, κάτι υπερβολικά ηδονικό.

 Μ.Γ.: Από την έρευνα που κάνατε σχετικά με τον μεγάλο μουσουργό, σε τι συμπεράσματα καταλήξατε για την προσωπικότητά του;

Μ.Π.: Θα απαντήσω με μια φράση του Ροσίνι:  ”Είναι ο μοναδικός μουσικός που είχε τόση γνώση όσο και ιδιοφυΐα και τόση ιδιοφυΐα όσο και γνώση”.

 Μ.Γ.: Το βιβλίο σας είναι ένα ατμοσφαιρικό θρίλερ που διαβάζεται με μια ανάσα. Ο έρωτας τι θέση έχει στις σελίδες του;

Μ.Π.: Πως θα μπορούσε να λείπει ο έρωτας σε ένα μυθιστόρημα που έχει σχέση με τον Μότσαρτ. Τόσο για τον πρωταγωνιστή του βιβλίου όσο και για τον Μότσαρτ  ο έρωτας είναι έκσταση και μαρτύριο, ελευθερία και σκλαβιά μαζί.

 Μ.Γ.: Πως εξηγείτε το «κατατονικό» το κλίμα της Βιέννης και των πανεπιστημίων της τη δεκαετία του ΄80, όπως αναφέρετε στο οπισθόφυλλο του βιβλίου;

Μ.Π.: Ήθελα μέσα από αυτό το κατατονικό κλίμα να μεταφέρω τον σημερινό αναγνώστη, που ταυτίζεται πιο εύκολα με τα τεκταινόμενα της δεκαετίας του ογδόντα, στην εποχή που ζούσε και δημιουργούσε ο Μότσαρτ. Να περπατάει στους δρόμους  της Βιέννης και να ακούει το θρόισμα της μουσικής μιας άλλης εποχής, που παρόλα τα χρόνια που πέρασαν δεν αποτελεί παρελθόν. Εξάλλου και το μέλλον είναι το παρελθόν του μέλλοντος.

 *Το βιβλίο «Ποιος σκότωσε τον Μότσαρτ» του Μιχάλη Πατένταλη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

 

Μαίρη Γκαζιάνη

Γεννήθηκε στα Ιωάννινα.  Μεγάλωσε στην Αθήνα όπου ζει μέχρι σήμερα και εργάσθηκε ως τραπεζοϋπάλληλος. Στο παρελθόν ασχολήθηκε ερασιτεχνικά με την φωτογραφία ενώ τώρα ζωγραφίζει και παράλληλα γράφει. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές.

Τον Μάιο του 2012 κυκλοφόρησε την πρώτη ποιητική της συλλογή με τίτλο «Σου γράφω…», τον Σεπτέμβρη 2013 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο ΕΝΑ ΦΕΓΓΑΡΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟ και τον Ιούνιο του 2014 κυκλοφόρησε το βιβλίο της ΤΑ ΠΛΗΚΤΡΑ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ  από τις εκδόσεις ΄Οστρια. Επίσης, το παραμύθι της «Το ψαράκι του βυθού» συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο «Παραμύθια και Μαμάδες» εκδόσεις Βερέττα 2015.  Τον Ιούνιο 2017 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της ΑΛΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ από την Εμπειρία Εκδοτική. Το 2019 θα κυκλοφορήσει το νέο της μυθιστόρημα από τις εκδόσεις Ωκεανός.

Την περίοδο 2011-2012 υπήρξε ραδιοφωνική παραγωγός στο magicradiolive. Από τον Νοέμβρη 2014 συνεργάζεται με το now24.gr και έχει πραγματοποιήσει πάνω από τριακόσιες συνεντεύξεις. Το 2016 συμμετείχε στην τηλεοπτική εκπομπή ΚΑΛΩΣ ΤΟΥΣ του ΑιγαίοTV πραγματοποιώντας συνεντεύξεις σε ανθρώπους των τεχνών. Το διάστημα Ιούλιος 2017 έως Μάρτιος 2018 διετέλεσε Διευθύντρια Σύνταξης του on line Πολιτιστικού Περιοδικού Books and Style οπότε αποχώρησε οικειοθελώς.

Μεγάλη της αγάπη είναι το θέατρο με το οποίο ασχολείται ερασιτεχνικά.                

 

 

 

Related posts