Subscribe Now

Trending News

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στo now24.gr.
Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας.
19 Μαΐ 2022
SLIDER

Μιχάλης Μανωλιός: Η ενσυναίσθηση παίζει καίριο ρόλο σε κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα

 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη 

Ο Μιχάλης Μανωλιός γεννήθηκε το 1970 στην Αθήνα. Είναι μηχανολόγος μηχανικός. Έχει κυκλοφορήσει δύο συλλογές διηγημάτων, το Σάρκινο Φρούτο (εκδόσεις Τρίτων, 1999) και …και το τέρας (εκδόσεις Τρίτων, 2009). Από την τελευταία, το διήγημα «Αίθρα» βραβεύτηκε το 2010 με το Aeon Award. Το πρώτο του μυθιστόρημα, Αγέννητοι Αδελφοί, κυκλοφόρησε το 2014 (εκδόσεις Κλειδάριθμος).

Διηγήματά του έχουν δημοσιευθεί σε ανθολογίες και περιοδικά στην Ελλάδα, στην Ιρλανδία, στην Ιταλία και στις ΗΠΑ, ενώ είναι ένας από τους υπεύθυνους του Λογοτεχνικού Εργαστηρίου της Αθηναϊκής Λέσχης Επιστημονικής Φαντασίας. 

ΜΑΙΡΗ ΓΚΑΖΙΑΝΗ: Αν και έχετε σπουδάσει Μηχανολόγος Μηχανικός ασχολείστε ταυτόχρονα και με τη συγγραφή. Υπάρχει κάποια σχέση ανάμεσα σ΄ αυτά τα δυο;

ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΝΩΛΙΟΣ: Φαινομενικά όχι, θεωρώ όμως ότι το θετικής κατεύθυνσης υπόβαθρο επηρεάζει τη θεματολογία μου και ίσως εν μέρει τον τρόπο ανάπτυξής της. Κατά τα άλλα, πρόκειται για δύο πολύ διαφορετικούς κόσμους.

Μ.Γ.: Ποιο ήταν το έναυσμα ώστε ν’ ασχοληθείτε συγγραφικά με τον κόσμο της λογοτεχνίας;

Μ.Μ.: Στην Έκτη Δημοτικού ένας φίλος συνήθιζε να γράφει σε συνέχειες μια ιστορία επιστημονικής φαντασίας και να τη διαβάζει στο διάλειμμα στους συμμαθητές μας. Μια μέρα αρρώστησε και το κοινό περίμενε με αγωνία, οπότε ανέλαβα να συνεχίσω εγώ. Γλίστρησα και από τότε πέφτω.

Μ.Γ.: Ως αναγνώστης τι επιλέγετε να διαβάζετε;

Μ.Μ.: Σε καμία περίπτωση δεν περιορίζομαι στο είδος μου, το αντίθετο θα έλεγα, μάλλον διαβάζω αναλογικά πολύ λίγο από αυτό. Φάνταζυ, ρεαλιστική λογοτεχνία, αστυνομικά, εκλαϊκευμένη επιστήμη, ιστορία, επιστημονικές δημοσιεύσεις, κόμικς. Πρακτικά οτιδήποτε πέσει στα χέρια μου και με ενδιαφέρει –και είναι πολλά.

Μ.Γ.: Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο σας «Το βιβλίο και η περφόρμανς». Σε τι παραπέμπει ο τίτλος του;

Μ.Μ. Το Βιβλίο είναι ένα θρυλούμενο μοναδικό μέσο ή αντικείμενο, το οποίο υποτίθεται ότι μπορεί να καταστρέψει την Ε, μια τεχνολογία τεχνητής αύξησης της ενσυναίσθησης, δηλαδή της ικανότητάς μας να μπαίνουμε στη θέση των άλλων και να τους κατανοούμε.

Η περφόρμανς αναφέρεται σε ένα εικαστικό δρώμενο που παρουσιάζει ο πρωταγωνιστικός χαρακτήρας, το οποίο σχετίζεται άμεσα με την Ε και πιθανώς περιέχει κάποια κρυφά μηνύματα γι’ αυτήν.

Από τη μία έχει πυροδοτηθεί μια παγκόσμια αναζήτηση για το Βιβλίο, και από την άλλη η περφόρμανς εξάπτει περισσότερο τον ενδιαφέρον των βιβλιοθήρων για την Ε.

Μ.Γ.: Τι συμβολίζει το εξώφυλλο του βιβλίου σας;

Μ.Μ.: Το εξώφυλλο του Φώτη Πεχλιβανίδη είναι μια σύνθεση διάφορων στοιχείων, απόλυτα σχετικών με την υπόθεση του βιβλίου, όπως τα χρώματα της Ε που παραπέμπουν στα διαφορετικά επίπεδα της τεχνητής ενσυναίσθησης και το σπασμένο πρόσωπο που σχετίζεται με τη διπλή γυναίκα η οποία βρίσκει τον πρωταγωνιστή Λέανδρο.

Μ.Γ.: Ποια ήταν η πηγή έμπνευσης σας για να γράψετε το συγκεκριμένο βιβλίο;

Μ.Μ.: Προσπαθώντας να επιλέξω θέμα για το μυθιστόρημα, σκέφτηκα ότι η ενσυναίσθηση, δηλαδή η ικανότητά μας να μπαίνουμε στη θέση του άλλου και να κατανοούμε τις ανάγκες, τις επιθυμίες, τα κίνητρα και τις ελπίδες του, παίζει καίριο ρόλο σε κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα, ίσως περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη ικανότητα του είδους μας. Έτσι θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να εξερευνούσα τι θα γινόταν με την τεχνητή ενίσχυσή της.

Μ.Γ.: Πρόκειται για ένα βιβλίο επιστημονικής φαντασίας. Απευθύνεται σε ένα ορισμένο είδος αναγνωστικού κοινού ή είναι ευκολοδιάβαστο από κάθε αναγνώστη;

Μ.Μ.: Το βιβλίο μιλάει για το σήμερα και τον Άνθρωπο. Το είδος της επιστημονικής φαντασίας αποτελεί μόνο το όχημα για την αφήγηση. Η πλοκή είναι προσγειωμένη στην Ελλάδα και στο παρόν, ενώ οι οποίοι τεχνικοί όροι περιορίζονται στους απόλυτα αναγκαίους. Αυτά, σε συνδυασμό με το οικείο περιβάλλον (η Αθήνα του άμεσου μέλλοντος), πιστεύω ότι κάνουν το βιβλίο εύκολο στην παρακολούθηση, χωρίς να χρειάζεται κάποια αναγνωστική μαθητεία στην επιστημονική φαντασία.

Μ.Γ.: Τι είναι η Ε;

Μ.Μ.: Στον εγκέφαλο υπάρχουν οι ατρακτοειδείς νευρώνες, οι οποίοι είναι φορείς της ενσυναίσθησης. Η Ε είναι η μέθοδος που επιτρέπει την τεχνητή διέγερσή τους για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και σε συγκεκριμένο επίπεδο. Το σημαντικό είναι ότι η Ε, λόγω της αρχής λειτουργίας της, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κακούς σκοπούς.

Μ.Γ.: Πιστεύετε ότι το βιβλίο σας μπορεί να είναι προφητικό σχετικά με την Ε;

Μ.Μ.: Σπάνια ο σκοπός της επιστημονικής φαντασίας είναι να γίνει προφητική και σίγουρα δεν ανήκω σ’ αυτή την κατηγορία, στη συγκεκριμένη περίπτωση μάλιστα κάτι τέτοιο το θεωρώ πολύ απίθανο. Η φανταστική τεχνολογία της Ε είναι ένα λογοτεχνικό εργαλείο που μου επιτρέπει να εξερευνήσω την ανθρώπινη φύση και την επίδραση της ενσυναίσθησης στην κοινωνία.

Μ.Γ.: «Πέφτεις πάνω σε μια πρόταση, σε μια ιδέα ή σε ένα συναίσθημα τόσο δυνατό, που σου είναι αδύνατο για λίγη ώρα να διαβάσεις παρακάτω» αναφέρει ο Αλέξιος στον Λέανδρο. Συμβαίνει αυτό μέσα στις σελίδες του βιβλίου σας;

Μ.Μ.: Ο μόνος που δεν δικαιούται να το κρίνει αυτό για ένα βιβλίο είναι ο ίδιος ο συγγραφέας του. Οι αναγνώστες σχηματίζουν, και έτσι πρέπει, τη δική τους γνώμη για την εμπειρία τους με κάθε βιβλίο. Εμένα μου συμβαίνει αυτό ως αναγνώστης όλο και πιο συχνά, καθώς με τα χρόνια μαθαίνω τον εαυτό μου και βελτιώνω τις αναγνωστικές μου επιλογές.

Μ.Γ.: Ποιος είναι ο στόχος του εικαστικού Λέανδρου μέσα από την περφόρμανς που ετοιμάζει;

Μ.Μ.: Να προκαλέσει επιπλέον συζήτηση για την Ε και να τραβήξει τις πραγματικές και συμβολικές γραμμές στην τέχνη και στην ηθική.

Μ.Γ.: Και ποιο είναι το μήνυμα που εσείς θέλετε να στείλετε στο αναγνωστικό κοινό;

Μ.Μ.: Ένας από τους χαρακτήρες προτρέπει ότι “Ας αποδείξουμε ότι ο άνθρωπος είναι κάτι περισσότερο από ένα δαρβινικό ζώο και βλέπει τη συνύπαρξη με τους ομοίους του σαν ένα μεγάλο παιχνίδι ευτυχίας και όχι σαν έναν διαρκή αγώνα εξουσίας και επιβολής”, αλλά προφανώς το μήνυμα του κάθε βιβλίου είναι κάτι που ο κάθε αναγνώστης ανακαλύπτει μόνος του και ίσως εκλαμβάνει διαφορετικά.

Μ.Γ.: Στο βιβλίο σας θέτετε ερωτήματα που αποδεικνύονται σημαντικότερα από τις απαντήσεις τους, αναφέρεται στο οπισθόφυλλο. Ο αναγνώστης καλείται να δώσει τις απαντήσεις;

Μ.Μ.: Ακριβώς. Είμαι της άποψης ότι στη λογοτεχνία, όπως και σε άλλους τομείς της ζωής, τα ερωτήματα είναι εξίσου χρήσιμα με τις απαντήσεις, πολύ συχνά και πιο σημαντικά από αυτές, καθώς σχεδόν πάντα οδηγούν το μυαλό σε νέους δρόμους που δεν είχαμε καν φανταστεί πριν τη θέση τους.

Ο αναγνώστης μπορεί να φτάσει σε μια απάντηση, μπορεί και όχι, για τη λογοτεχνία δεν είναι αναγκαίο. Σε πρώτο στάδιο, ακόμα και το κλωθογύρισμα του ερωτήματος αρκεί για να συμβεί αυτό που είπε ο Oliver Wendell Holmes: “Το ανθρώπινο μυαλό, εφόσον επεκταθεί από μια καινούργια ιδέα, δεν μπορεί ποτέ να επανέλθει στις αρχικές του διαστάσεις”. Όποτε συμβαίνει αυτό, το έργο έχει πετύχει.

Μ.Γ.: Η Ε, όπως αναφέρεται στο βιβλίο σας, δρα υπέρ ή κατά της ελευθερίας του ατόμου; «Έχοντας χάσει τη δυνατότητα ελεύθερης επιλογής, είσαι μάλλον ένα ρομπότ ή ένα ζώο καθοδηγούμενο από φυσικά ή τεχνητά εξαναγκασμένα ένστικτα» αναφέρει ο Αλέξιος στη διπλή γυναίκα. Έχει δίκιο στα λόγια του ή το αποτέλεσμα μέσω της Ε έχει μεγαλύτερη σημασία;

Μ.Μ.: Η συζήτηση περί ελευθερίας της βούλησης είναι πολύ μεγάλη και προφανώς ξεπερνάει κατά πολύ τα όρια του βιβλίου –άλλωστε δεν αποτελεί θέμα του. Από τη μία η Ε αλλάζει τη συμπεριφορά περιορίζοντάς την μέσα σε συγκεκριμένα όρια. Από την άλλη η νέα συμπεριφορά υιοθετείται από τον χρήστη ως δική του, κάποιες φορές ακόμα και μετά την επίδραση της Ε.

Και πάλι, σκοπός του βιβλίου είναι περισσότερο να θέσει ερωτήματα και δεν αποσκοπεί στο να δώσει παγιωμένες απαντήσεις –αυτές επαφίενται στην κρίση του αναγνώστη.

Μ.Γ.: Αν η τεχνολογία εξελιχθεί στο σημείο που αναφέρετε στο βιβλίο σας πιστεύετε ότι η Ε θα είχε εφαρμογή;

Μ.Μ.: Θεωρητικά θα μπορούσε να έχει, όχι βέβαια με τον αδρό τρόπο που περιγράφω. Για τις ανάγκες του βιβλίου δεν χρειαζόμουν κάτι πιο λεπτομερές, αλλά είμαι σίγουρος ότι ο μηχανισμός στην πραγματικότητα θα ήταν πολύ πιο περίπλοκος. Πάντως, αν μια τέτοια τεχνολογία γινόταν εφικτή, τότε θεωρώ ότι σίγουρα αρκετός κόσμος θα την εκμεταλλευόταν, ίσως και σε μεγαλύτερο ποσοστό από αυτό που αναφέρεται στο βιβλίο.

Μ.Γ.: Η επιστημονική φαντασία έχει μεγάλη πέραση στον κινηματογράφο. Θα θέλατε να δείτε το βιβλίο σας στην μεγάλη οθόνη;

Μ.Μ.: Αν και μια τέτοια πιθανότητα φαντάζει μηδαμινή, ποιος δεν θα το ήθελε;

Μ.Γ.: Είστε ένας από τους υπεύθυνους του Λογοτεχνικού Εργαστηρίου της Αθηναϊκής Λέσχης Επιστημονικής Φαντασίας. Ποιες είναι οι δραστηριότητες της Λέσχης;

Μ.Μ.: Η ΑΛΕΦ προωθεί εδώ και είκοσι ένα χρόνια τις τέχνες του Φανταστικού, κάνοντας κάθε χρόνο πολλές εκδηλώσεις με ελεύθερη είσοδο, όπως αναγνώσεις διηγημάτων, προβολές ταινιών, παρουσίαση εργασιών, συνεστιάσεις και συμμετοχή σε συνέδρια και φεστιβάλ. Παλαιότερα διοργάνωνε το ετήσιο Φεστιβάλ Φανταστικού Κινηματογράφου SFF Rated, ενώ το εξαμηνιαίο Λογοτεχνικό της Εργαστήριο έχει φτάσει τις τριάντα τέσσερις διοργανώσεις και από αυτό έχουν προκύψει τρεις ανθολογίες διηγημάτων.

Μ.Γ.: Ευχαριστώ πολύ για την παραχώρηση της συνέντευξης και σας εύχομαι καλοτάξιδο το βιβλίο σας.

Μ.Μ.: Κι εγώ ευχαριστώ για τις ενδιαφέρουσες ερωτήσεις.

*Το μυθιστόρημα «Το βιβλίο και η περφόμανς» του Μιχάλη Μανωλιού κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος.                             

Μαίρη Γκαζιάνη

Γεννήθηκε στα Ιωάννινα.  Μεγάλωσε στην Αθήνα όπου ζει μέχρι σήμερα και εργάσθηκε ως τραπεζοϋπάλληλος. Στο παρελθόν ασχολήθηκε ερασιτεχνικά με την φωτογραφία ενώ τώρα ζωγραφίζει και παράλληλα γράφει. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές.

Τον Μάιο του 2012 κυκλοφόρησε την πρώτη ποιητική της συλλογή με τίτλο «Σου γράφω…», τον Σεπτέμβρη 2013 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο ΕΝΑ ΦΕΓΓΑΡΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟ και τον Ιούνιο του 2014 κυκλοφόρησε το βιβλίο της ΤΑ ΠΛΗΚΤΡΑ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ  από τις εκδόσεις ΄Οστρια. Επίσης, το παραμύθι της «Το ψαράκι του βυθού» συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο «Παραμύθια και Μαμάδες» εκδόσεις Βερέττα 2015.  Τον Ιούνιο 2017 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της ΑΛΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ από την Εμπειρία Εκδοτική. Το 2019 θα κυκλοφορήσει το νέο της μυθιστόρημα από τις εκδόσεις Ωκεανός.

Την περίοδο 2011-2012 υπήρξε ραδιοφωνική παραγωγός στο magicradiolive. Από τον Νοέμβρη 2014 συνεργάζεται με το now24.gr και έχει πραγματοποιήσει πάνω από πεντακόσιες συνεντεύξεις. Το 2016 συμμετείχε στην τηλεοπτική εκπομπή ΚΑΛΩΣ ΤΟΥΣ του ΑιγαίοTV πραγματοποιώντας συνεντεύξεις σε ανθρώπους των τεχνών. Διετέλεσε Διευθύντρια Σύνταξης του on line Πολιτιστικού Περιοδικού Books and Style από Ιούλιο 2017 έως Μάρτιο 2018 οπότε αποχώρησε οικειοθελώς.

Μεγάλες της αγάπες είναι το θέατρο και ο χορός με τα οποία έχει ασχοληθεί ερασιτεχνικά.   

Related posts