Subscribe Now

Trending News

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στo now24.gr.
Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας.
23 Απρ 2021
Πολιτισμός

Μι Φαρία-Μανιάτογλου: Απαιτεί προσπάθεια το να αντιστέκεσαι στην φθορά του χρόνου…

Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη

 Η Μαρία ντα Πιεντάντε Φαρία-Μανιάτογλου είναι Πορτογαλίδα, εγκαταστημένη στην Ελλάδα για οικογενειακούς λόγους πάνω από 30 χρόνια. Ολοκλήρωσε τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στην Πορτογαλία, φοίτησε όμως στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας. Επίσης, έχει ολοκληρώσει το τετραετούς φοίτησης Ανώτατο Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας του Ιταλικού Ινστιτούτου Αθηνών. Έχει ασχοληθεί με τη διδασκαλία της Πορτογαλικής Γλώσσας, και, από το 1998 κι έπειτα, με τη μετάφραση λογοτεχνικών βιβλίων (συνολικά περίπου 20, εκδοθέντων στην πλειονότητά τους από τις Εκδόσεις Ενάλιος), κυρίως Πορτογάλων, Πορτογαλόφωνων και Ισπανών συγγραφέων.  Παράλληλα με το μεταφραστικό έργο, ασχολείται επί σειρά ετών με τη συγγραφή λεξικών που αφορούν την Πορτογαλική και την Ελληνική γλώσσα, τα οποία έχουν εκδοθεί –ή βρίσκονται υπό έκδοση– στην Πορτογαλία, από τον Εκδοτικό Οίκο Porto Editora.

Το 2002, της απονεμήθηκε, από τον Πρόεδρο της Πορτογαλικής Δημοκρατίας, παράσημο πορτογαλικού τιμητικού τάγματος, ως ένδειξη αναγνώρισης της συμβολής του τότε πρόσφατα εκδοθέντος Ελληνοπορτογαλικού-Πορτογαλοελληνικού Λεξικού στη διάδοση της πορτογαλικής γλώσσας και λογοτεχνίας στον ελληνόφωνο χώρο.  

ΜΑΙΡΗ ΓΚΑΖΙΑΝΗ: Κυρία Μανιάτογλου είστε Πορτογαλίδα και τα τελευταία τριάντα χρόνια κατοικείτε στην Ελλάδα. Τι σας έφερε για μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα;

ΜΑΡΙΑ ΦΑΡΙΑ-ΜΑΝΙΑΤΟΓΛΟΥ: Στην Ελλάδα εγκαταστάθηκα γιατί, έχοντας έρθει ένα καλοκαίρι για διακοπές, γνώρισα τον μέλλοντα σύζυγό μου. Μετά από μερικά χρόνια που ζήσαμε είτε εδώ είτε στην Πορτογαλία, τελικά ήρθαμε στην Αθήνα για μόνιμη εγκατάσταση. 

Μ.Γ.: Τι σημαίνει η κάθε μια από τις δυο χώρες για εσάς;

Μ.Φ.-Μ.: Η Πορτογαλία είναι και θα είναι η κατ’ ουσίαν χώρα μου, υπό την έννοια ότι είναι ο τόπος όπου γεννήθηκα και μεγάλωσα, ο τόπος με την ιστορία και τις παραδόσεις του οποίου περισσότερο ταυτίζομαι, ο τόπος όπου μιλιέται η μητρική μου γλώσσα, ο τόπος που, όσο κι αν ευτυχώ εδώ στην Ελλάδα, πάντα νοσταλγώ. Η Ελλάδα, από την άλλη,, είναι η χώρα που με φιλοξενεί όλα αυτά τα χρόνια, στην οποία έχω εγκλιματιστεί και όπου έχω δημιουργήσει οικογένεια και αποκτήσει πολύ καλούς φίλους. Μια χώρα που έχω αγαπήσει.   

Μ.Γ.: Έχετε σπουδάσει Ιστορία-Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και έχετε ολοκληρώσει σπουδές Ιταλικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας στο Ιταλικό Ινστιτούτο Αθηνών. Τι σας ώθησε προς αυτή την κατεύθυνση σπουδών; 

Μ.Φ.-Μ.: Από πολύ νεαρή ηλικία με μάγευε ο κόσμος της Αρχαιολογίας, με τη μελέτη αρχαίων λαών και πολιτισμών. Έτσι, όταν προέκυψε η δυνατότητα να σπουδάσω στην Αθήνα, φυσικά αυτόν τον κλάδο επέλεξα, άσχετα αν τελικά, έτσι όπως τα έφερε η ζωή, δεν μπόρεσα να ασχοληθώ με αυτή την επιστήμη. Επίσης, πάντα αγαπούσα τις γλώσσες, εξ ου και η ενασχόληση με την Ιταλική _όπως άλλωστε και με τη μεταφραστική. 

Μ.Γ.: Από το 1998 ασχοληθήκατε με τη μετάφραση λογοτεχνικών βιβλίων Πορτογάλων, Πορτογαλόφωνων και Ισπανών συγγραφέων. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά ενός καλού μεταφραστή;

Μ.Φ.-Μ.: Κατ’ αρχήν, οφείλει, νομίζω, να κατέχει καλά τις δύο γλώσσες με τις οποίες θα έχει να κάνει, δηλαδή τη γλώσσα του πρωτότυπου βιβλίου και εκείνη στην οποία θα μεταφερθεί το εν λόγω κείμενο. Χρειάζεται επίσης να διαθέτει ικανότητα να αποδίδει το ύφος, τις γλωσσικές ιδιαιτερότητες, τους ιδιωματισμούς και άλλα γνωρίσματα του πρωτοτύπου. Γενικά, να μπορεί να μεταφέρει όσο γίνεται πιο πιστά το αρχικό κείμενο στη γλώσσα-στόχο, και με αυτό δεν εννοώ μόνο το λεξιλόγιο και τη σωστή σύνταξη αλλά και τα άλλα χαρακτηριστικά του λογοτεχνήματος. 

Μ.Γ.: Το 2002 σας απονεμήθηκε από τον Πρόεδρο της Πορτογαλικής Δημοκρατίας το παράσημο πορτογαλικού τάγματος. Ποια ήταν τα συναισθήματά σας μετά από αυτή την υπέρτατη τιμή;

Μ.Φ.-Μ.: Το πρώτο συναίσθημα ήταν η έκπληξη, όταν μου ανακοινώθηκε αυτή η πέρα για πέρα απρόσμενη απόφαση. Ύστερα, φυσικά, ένιωσα μεγάλη χαρά και ικανοποίηση, παρ’ όλο που δυσκολευόμουν κάπως να κατανοήσω το γιατί της σε εμένα απόδοσης αυτής της σημαντικότατης τιμής… Ασφαλώς η εκπόνηση του ελληνοπορτογαλικού και του πορτογαλοελληνικού λεξικού ήταν μια επίμοχθη διαδικασία που απαίτησε πολλά χρόνια εργασίας, και πάλι όμως θεωρώ ότι η τιμή που μου παραχωρήθηκε ήταν δυσανάλογα μεγάλη.

 Μ.Γ.: Με τη συγγραφή πότε αρχίσατε ν΄ ασχολείστε;

Μ.Φ.-Μ.: Αν εξαιρέσει κανείς τις νεανικές “απόπειρες”, τις τόσο συνήθεις σ’ εκείνη την ηλικιακή περίοδο, ουσιαστικά από το 2011 και έπειτα. Θεωρώ ότι νωρίτερα ίσως να ένιωθα ότι δεν διέθετα αρκετή “άνεση” με την ελληνική γλώσσα ώστε να τολμήσω να το επιχειρήσω _και μάλιστα πιθανόν να συνέχιζα να νιώθω έτσι δίχως την ενθάρρυνση και την παρότρυνση της κυρίας Ελένης Κεκροπούλου, των Εκδόσεων “Ενάλιος” και “Ωκεανός”.

 Μ.Γ.: Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο σας «Παράθυρα στο αύριο». Ποια είναι τα παράθυρα που οδηγούν στο αύριο; 

Μ.Φ.-Μ.: Τα παράθυρα που ανοίγουν στο αύριο είναι τα νέα μονοπάτια που καταφέρνουν να χαράξουν οι πρωταγωνίστριες, έχοντας, μετά από επίπονη και συνειδητή προσπάθεια, επιτύχει να αναλύσουν (περισσότερο ή λιγότερο διεξοδικά) τον εαυτό τους, να κατανικήσουν βαθιές ψυχικές πληγές και να  επιλύσουν μερικά από τα χρόνια προβλήματά τους.

 Μ.Γ.: «Τέσσερεις γυναίκες, τέσσερεις διαφορετικοί χαρακτήρες, τέσσερεις γενιές» αναφέρεται στο οπισθόφυλλο του βιβλίου. Ποια σχέση δένει αυτές τις τέσσερεις γυναίκες;

Μ.Φ.-Μ.: Αυτό που συνδέει αυτές τις τέσσερις γυναίκες είναι το ότι όλες ταλανίζονται από διαφορετικά μεν αλλά παρόμοιας φύσης προβλήματα, από χρόνια, επώδυνα ψυχικά τραύματα ή ζητήματα που στην ουσία ορίζουν τη στάση τους απέναντι στη ζωή, καθώς και το ότι, για διάφορους λόγους, έχουν όλες φτάσει σε ένα σημείο καμπής, πράγμα που απαιτεί επιτακτικά την άμεση αντιμετώπιση και επίλυση όσων τους βασανίζουν, αλλά και μια γενική αλλαγή συμπεριφορών, προτεραιοτήτων, φιλοσοφίας ζωής.

 Μ.Γ.: Τα πρόσωπα που υπάρχουν στο βιβλίο σας είναι άνθρωποι της διπλανής πόρτας;

Μ.Φ.-Μ.: Θα έλεγα πως ναι. Νομίζω ότι τα προβλήματά τους και οι καταστάσεις που ζουν μπορούν να συμβούν στον καθένα μας. Προσπαθώ να προβάλω θέματα που πιστεύω ότι απασχολούν ή κατατρέχουν αρκετούς ανθρώπους, θέλοντας να αναδείξω αυτό που θεωρώ ουσιώδες: ότι, στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό, πρέπει να βάζουμε τα δυνατά μας ώστε να αποφασίσουμε το τι θέλουμε να είμαστε και το πώς επιθυμούμε να ζήσουμε τη ζωή μας.

Μ.Γ.: Τι έκανε τη Χριστίνα να ανέχεται μια αρρωστημένη κατάσταση σε σχέση με τον Θάνο, που δεν οδηγούσε πουθενά;

Μ.Φ.-Μ.: Αυτό που οδηγεί τη Χριστίνα να ανέχεται επί χρόνια την ανούσια και αρρωστημένη σχέση της με το Θάνο είναι ο φόβος της της μοναξιάς καθώς και η αδυναμία της, η άρνησή της μάλιστα, να καθίσει και να ψάξει το γιατί αυτής της συμπεριφοράς της. Αδυναμία και άρνηση που πηγάζουν από τον τρόμο που της προκαλεί η σκέψη και μόνο όσων γεγονότων έχουν στοιχειώσει τη ζωή της.

 Μ.Γ.: Γιατί δεν μπορούσε «να αντιμετωπίσει τους δαίμονές της και τις βαθιές ρίζες της δυστυχίας της» όπως γράφετε;

Μ.Φ.-Μ.: Δεν μπορούσε να τους αντιμετωπίσει γιατί, όπως ανέφερα μόλις τώρα, της ήταν υπερβολικά επώδυνη η ανάμνηση όλων όσων είχε ζήσει _της προκαλούσε τέτοιο ψυχικό πόνο, που αρνιόταν έστω να τα σκεφτεί. Οπότε, προτιμούσε να αναβάλει επ’ αόριστο την ανάλυση των αιτιών των προβλημάτων της, με αποτέλεσμα να διαιωνίζει εσφαλμένες συμπεριφορές και τρόπους λειτουργίας που στην ουσία δεν την εκπροσωπούσαν.

Μ.Γ.: Από που προέρχονται τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ηλιακά νεότερα πρόσωπα του βιβλίου, Αγνή, Λουκάς, Νατάσα κλπ; 

Μ.Φ.-Μ.: Τα προβλήματα αυτών των προσώπων πηγάζουν αφ’ ενός από το γενικότερο περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγάλωσαν και αφ’ ετέρου από τα δεδομένα της τωρινής συγκυρίας καταστάσεων που ζουν.

 Μ.Γ.: Γιατί η Νατάσα δεν μπορούσε να ξεφύγει από την εξουσία του πατέρα της;

Μ.Φ.-Μ.: Λόγω του οικογενειακού της περιβάλλοντος, η Νατάσσα συνήθισε από πολύ μικρή ηλικία να υπομένει αδιαμαρτύρητα όσα κακά της έφερνε η ζωή. Ιδίως, τις συνέπειες της κακοτροπίας και του βάναυσου χαρακτήρα του πατέρα της.

 Μ.Γ.: «Βέβαια, γρήγορα έμαθε να κρύβεται, να προσποιείται, ούτως ώστε να συγκαλύπτει όσο μπορούσε τα ‘’κουσούρια’’ της» γράφετε για την Αγνή. Ποια είναι αυτά τα κουσούρια και που οφείλονται; 

Μ.Φ.-Μ.: Τα “κουσούρια” τα οποία, στο συγκεκριμένο απόσπασμα, αναθυμάται η Αγνή ότι της προσήπταν παλιά οι συμμαθητές της ήταν ο κακώς εννοούμενος εγωισμός της, ο χαρακτήρας της του κακομαθημένου και απαιτητικού παιδιού.

 Μ.Γ.: «Θαρρείς πως ο καθένας τους κάποτε τράβηξε έναν δικό του, ανεξάρτητο δρόμο, πως το αρχικό κοινό τους μονοπάτι μετατράπηκε πια σε δυο ξεχωριστές και αποκλίνουσες πορείες» αναφέρετε για τη Μάγδα και τον Νίκο, ένα ηλικιωμένο ζευγάρι με δυο μεγάλα παιδιά. Που οφείλεται η μεταξύ τους απομάκρυνση;

Μ.Φ.-Μ.: Η απομάκρυνσή τους οφείλεται στο ότι, κυρίως ασυνείδητα και λόγω των δυσκολιών και επιπλοκών της ζωής, άρχισαν σταδιακά να λειτουργούν “αποσυντονισμένα” ο ένας από τον άλλο, να αμελούν την εποικοδόμηση και διατήρηση ενός κοινού πλαισίου προτεραιοτήτων και στόχων στη ζωή.

 Μ.Γ.: Είναι κάτι σύνηθες αυτή η απομάκρυνση μεταξύ των ζευγαριών που έχουν διανύσει έγγαμη ζωή για πολλά χρόνια;

Μ.Φ.-Μ.: Απόλυτα, δεν μπορώ να το ξέρω, θα έλεγα όμως ότι δεν θα είναι και σπάνιο. Νομίζω ότι απαιτεί προσπάθεια το να αντιστέκεσαι στην φθορά του χρόνου…

 Μ.Γ.: «Που να πάρει! Δύσκολες οι ανθρώπινες σχέσεις! Δύσκολο να κρατάς κάποια ισορροπία!» σκέφτεται η Χριστίνα. Που οφείλεται η δυσκολία των ανθρώπινων σχέσεων;

Μ.Φ.-Μ.: Νομίζω ότι οφείλεται ιδίως στην πολυπλοκότητα και των καταστάσεων της ζωής αλλά και των χαρακτήρων και νοοτροπιών των ίδιων των ανθρώπων.

 Μ.Γ.: Ο Λουκάς και η Αγνή είναι δυο άνθρωποι που έχουν γαλουχηθεί με διαφορετικές συνθήκες. Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να ξεπεράσουν τους σκοπέλους που συναντούν ως νέο ζευγάρι και να προχωρήσει η σχέση τους;

Μ.Φ.-Μ.: Η σφυρηλάτηση κοινών παρονομαστών ώστε δύο άτομα να μπορούν να συμπορεύονται στη ζωή δεν είναι ποτέ εύκολη υπόθεση. Ένα παρά πάνω όταν προέρχονται από πολύ διαφορετικά περιβάλλοντα και έχουν διαμορφώσει αρκετά παράταιρους χαρακτήρες. Δεν είναι ωστόσο αδύνατο. Όπως το καθετί που αξίζει, πρέπει να το πιστέψουμε και να παλέψουμε να το καταφέρουμε.

 Μ.Γ.: «Δεν αναπολεί κανείς ατιμώρητα το απώτερο παρελθόν. Ούτε τη σπαρμένη με απογοητεύσεις και πίκρες πορεία της ζωής του…» αναφέρετε. Που οφείλεται το «ατιμώρητα» και πως πιστεύετε ότι ξεπερνιέται;

Μ.Φ.-Μ.: Το “ατιμώρητα” που εμφανίζεται στο κείμενο αναφέρεται στην κατάσταση μεγάλου άγχους και απελπισίας που ζει τη δεδομένη στιγμή η Χριστίνα, απόρροια του ότι μόλις προ ολίγον της έχουν έρθει στο νου παλιά γεγονότα και περιστάσεις εξαιρετικά οδυνηρά. Δεν ξεπερνιούνται ούτε εύκολα ούτε άμεσα, και ούτε εξ ολοκλήρου. Θα χρειαστεί πολλή προσπάθεια εκ μέρους της πρωταγωνίστριας για να καταφέρει στο τέλος να ελέγχει έστω ικανοποιητικά την μετέπειτα πορεία της ζωής της.

 Μ.Γ.: «Πόσες φορές, αλήθεια, δεν συμβαίνει να παίρνεις δύναμη από την αδυναμία του άλλου, από την ανάγκη του να στηριχτεί πάνω σου…» απευθύνει η Γιώτα στη φίλη της Χριστίνα. Που πιστεύετε ότι οφείλεται αυτό;

Μ.Φ.-Μ.: Νομίζω ότι οφείλεται ακριβώς σ’ αυτό που λέει η Γιώτα: στην ατράνταχτη θέλησή σου να καταφέρεις να βοηθήσεις κάποιον για τον οποίο ενδιαφέρεσαι. Αντλείς τότε δυνάμεις που διαφορετικά (αν δηλαδή πρόκειται για δικά σου προβλήματα) ενίοτε δεν κατορθώνεις να συγκεντρώσεις.

 Μ.Γ.: «Δύσκολο πράγμα η αλλαγή…» γράφετε σε κάποιο σημείο. Οι ήρωες του βιβλίου σας κατορθώνουν να πετύχουν την αλλαγή και με ποιον τρόπο;

Μ.Φ.-Μ.: Το καταφέρουν εν μέρει, καθώς θεωρώ σχεδόν αδύνατο να πετύχει κανείς να αλλάξει πέρα για πέρα τον χαρακτήρα του. Είναι όμως εφικτό, με αποφασιστική και συνεχή προσπάθεια, να αλλάξει κάποιες πτυχές της ιδιοσυγκρασίας και των τρόπων λειτουργίας του, ούτως ώστε να διορθώσει ή να “γιατρέψει” μειονεκτήματα και παλιές πληγές και να πλησιάσει όσο γίνεται περισσότερο αυτό που επιθυμεί να είναι. Οι ήρωες του βιβλίου, όπως ο κάθε άνθρωπος της διπλανής πόρτας που μπαίνει σε αυτή τη διαδικασία, το πετυχαίνουν μέχρις ενός σημείου. Όπως είπα, με διαρκή και έντονη προσπάθεια, έχοντας αναλύσει τις πηγές και τις αιτίες των προβλημάτων τους.

 Μ.Γ.: Σας ευχαριστώ πολύ για την παραχώρηση της συνέντευξης και σας εύχομαι καλοτάξιδο το βιβλίο σας.

Μ.Φ.-Μ.: Εγώ σας ευχαριστώ πολύ που με φιλοξενείτε στο site σας. Ήταν χαρά μου.

*Το μυθιστόρημα «Παράθυρα στο αύριο» της Μαρίας Φαρία Μανιάτογλου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ωκεανός.

 Μαίρη Γκαζιάνη

Γεννήθηκε στα Ιωάννινα.  Μεγάλωσε στην Αθήνα όπου ζει μέχρι σήμερα και εργάσθηκε ως τραπεζοϋπάλληλος. Στο παρελθόν ασχολήθηκε ερασιτεχνικά με την φωτογραφία ενώ τώρα ζωγραφίζει και παράλληλα γράφει. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές.

Τον Μάιο του 2012 κυκλοφόρησε την πρώτη ποιητική της συλλογή με τίτλο «Σου γράφω…», τον Σεπτέμβρη 2013 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο ΕΝΑ ΦΕΓΓΑΡΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟ και τον Ιούνιο του 2014 κυκλοφόρησε το βιβλίο της ΤΑ ΠΛΗΚΤΡΑ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ  από τις εκδόσεις ΄Οστρια. Επίσης, το παραμύθι της «Το ψαράκι του βυθού» συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο «Παραμύθια και Μαμάδες» εκδόσεις Βερέττα 2015.  Τον Ιούνιο 2017 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της ΑΛΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ από την Εμπειρία Εκδοτική. Το 2019 θα κυκλοφορήσει το νέο της μυθιστόρημα από τις εκδόσεις Ωκεανός.

Την περίοδο 2011-2012 υπήρξε ραδιοφωνική παραγωγός στο magicradiolive. Από τον Νοέμβρη 2014 συνεργάζεται με το now24.gr και έχει πραγματοποιήσει πάνω από πεντακόσιες συνεντεύξεις. Το 2016 συμμετείχε στην τηλεοπτική εκπομπή ΚΑΛΩΣ ΤΟΥΣ του ΑιγαίοTV πραγματοποιώντας συνεντεύξεις σε ανθρώπους των τεχνών. Διετέλεσε Διευθύντρια Σύνταξης του on line Πολιτιστικού Περιοδικού Books and Style από Ιούλιο 2017 έως Μάρτιο 2018 οπότε αποχώρησε οικειοθελώς.

Μεγάλη της αγάπη είναι το θέατρο με το οποίο ασχολείται ερασιτεχνικά.                

Related posts