Subscribe Now

Trending News

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στo now24.gr.
Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας.
07 Φεβ 2023
SLIDER

ΜΑΡΙΝΑ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ: Η γραφή και το διάβασμα ήταν πάντα κομμάτι της ζωής μου

 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη

 Η Μαρίνα Παπαγεωργίου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965. Μεγάλωσε στην Κυψέλη. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Η επαγγελματική διαδρομή της ξεκίνησε από τη μετάφραση και συνεχίστηκε στην εφημερίδα Η Καθημερινή. Από το 1996 εργάζεται στο αεροδρόμιο της Αθήνας, όπου είναι υπεύθυνη του Γραφείου Τύπου. Η Γλυκιά πενικιλίνη είναι το πρώτο βιβλίο της. 

ΜΑΙΡΗ ΓΚΑΖΙΑΝΗ: Κυρία Παπαγεωργίου γεννηθήκατε στην Αθήνα και μεγαλώσατε στην Κυψέλη. Τι συμβολίζει για εσάς ο τόπος που κάνατε τα πρώτα σας βήματα ως παιδί και βιώσατε τις πρώτες εφηβικές ανησυχίες σας;

ΜΑΡΙΝΑ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ: Η Αθήνα είναι η γειτονιά μου και η Κυψέλη το σπίτι μου. Μας καθορίζουν και μας σημαδεύουν οι τόποι όπου κάναμε τα πρώτα βήματά μας και, στην εφηβεία, τα πρώτα σημαδιακά άλματά μας. Μεγάλωσα στο «βοτανικό δρόμο» μου, τη Φωκίωνος Νέγρη. Στη γειτονιά-πολυνησία -με τα ονόματα όλων των νησιών στο χάρτη της- καθοριστικό ήταν για μένα το ίδιο το τετράγωνο όπου μεγάλωσα: Στρίβοντας δεξιά, ο θερινός κινηματογράφος. Πήγαινα να δω ταινία «ασυνόδευτο» από πολύ νωρίς, όποτε μου έκανε κέφι. Στρίβοντας αριστερά, το μεγάλο βιβλιοπωλείο της γειτονιάς και ο βιβλιοπώλης που δεν σε άφηνε να φύγεις χωρίς την πληθωρική ανάλυσή του!

Μ.Γ.: Έχετε σπουδάσει Αγγλική Φιλολογία, ασχοληθήκατε με τη μετάφραση αλλά στη συνέχεια βρεθήκατε να εργάζεστε στην εφημερίδα «Η Καθημερινή». Τι σας έκανε ν΄ αλλάξατε επαγγελματικό τομέα; 

Μ.Π.: Οι σπουδές μου ήταν η επιλογή-πόθος. Η κόρη μου, η Αθηνά, μού λέει: «Μαμά, είσαι ο μόνος άνθρωπος που θέλει να ξαναγραφτεί στην ίδια σχολή.» Παράλληλα, έτρεχα καθημερινά στο Γαλλικό Ινστιτούτο και στο Goethe, ήταν σαν να μπαίνω και να βγαίνω από περιστρεφόμενη πόρτα, από τη Σόλωνος στην Ομήρου και από τη Σίνα στην Ιπποκράτους και στη Ναυαρίνου. Η μετάφραση -μία από τις γοητευτικές κατευθύνσεις των φιλολογικών σπουδών- είναι ένας γλωσσικός κόσμος που επίσης επιθυμούσα με πάθος και μου προσέφερε πολλά. Παράλληλα, ήρθε και η ευκαιρία και το «σχολείο» της εφημερίδας, στη Σωκράτους τότε. Διαφορετικά ταξίδια μέσα στα κείμενα. Δεν ξέρω αν πρόκειται για αλλαγή ή για διαφορετικά πρόσωπα μιας συνεχούς διαδρομής στον κόσμο των λέξεων και της γλώσσας.

Μ.Γ.: Τελικά, βρεθήκατε να εργάζεστε στο αεροδρόμιο της Αθήνας ως υπεύθυνη του Γραφείου Τύπου και παράλληλα ν΄ ασχολείστε με τη συγγραφή. Το αεροδρόμιο μοιάζει σαν μια μικρή πόλη με διαφορετικούς κατοίκους κάθε μέρα. Αποτελεί πηγή έμπνευσης για δημιουργία μυθοπλαστικών ηρώων;

Μ.Π.: Οι δρόμοι της Αθήνας με «έβγαλαν» τελικά εκτός κέντρου, στο αεροδρόμιο, όπου όμως η Αθήνα είναι το «κεφαλαίο άλφα»: κύτταρο και γειτονιά της πόλης είναι και το αεροδρόμιό της. Άλλου είδους «πένα» εκεί, στο Γραφείο Τύπου, κείμενα όχι μόνο τεχνοκρατικά αλλά και πολλά άλλα – ένα αεροδρόμιο έχει τόσα «πρόσωπα» και τόσο φρέσκο αέρα η θεματολογία του. Στη μυθοπλασία, όμως, δεν αποτελεί τη θεματική ή την ατμοσφαιρική αφετηρία μου. Είναι ίσως μυστήριο -ίσως και όχι- πως η παρατήρηση και τα ερεθίσματα δεν πηγάζουν από το χώρο όπου εργάζομαι καθημερινά, παρότι είναι σκηνικό σπουδαίο με άδυτα και μυστικούς χώρους πίσω από την κουρτίνα. Θα ήταν σαν να γράφω για τον εαυτό μου ή σαν να εγκλωβίζομαι στο δωμάτιό μου. Οι σημειώσεις στο μυαλό και στο τετράδιό μου γράφονται «έξω από το φράχτη», όπως λέμε στο αεροδρόμιο.

Μ.Γ.: Οι σπουδές σας δεν είναι πολύ μακριά από την συγγραφή, ωστόσο, τι σας ώθησε ν΄ ασχοληθείτε μαζί της;

Μ.Π.: Οι σπουδές σήμαιναν για μένα την κατάδυση στην ψυχή της αγγλόφωνης λογοτεχνίας, την οποία απόλαυσα ως φοιτήτρια. Η γραφή και το διάβασμα ήταν πάντα κομμάτι της ζωής μου – από την εποχή του περίφημου βιβλιοπωλείου των παιδικών χρόνων που σας ανέφερα – και όταν έφτασε η στιγμή της συγγραφικής πειθαρχίας, τα συρτάρια (τα πραγματικά και εκείνα του μυαλού) τακτοποιήθηκαν και τα πράγματα βρήκαν το χώρο και το χρόνο τους. Να σημειώσω πως ο χρόνος της συγγραφής συνήθως ήταν, αναγκαστικά, μετά τα μεσάνυχτα…

Μ.Γ.: Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο σας «Γλυκιά πενικιλίνη». Η πενικιλίνη είναι ένα δυνατό και πικρό φάρμακο, πως συνδυάζεται με το επίθετο γλυκιά;

Μ.Π.: Δυνατό και οδυνηρό. Πώς όμως – και πόσο θεραπευτικά – θα ήταν εγγεγραμμένη στην ψυχή μας η γλυκιά γεύση αν δεν είχαμε δοκιμάσει την πικρή; Οι αντιθέσεις στη ζωή και στη φύση, μας φανερώνουν το μέτρο και την ένταση των πραγμάτων. Δύσκολη ισορροπία βέβαια η ζωή και οι «γεύσεις» της. Δεν έχει συνταγή όπως η κουζίνα, δεν ορίζουμε εμείς απόλυτα τη δοσολογία. Λίγη ζάχαρη ή αλάτι παραπάνω, μπορούμε ωστόσο να τα προσθέτουμε.

Μ.Γ.: Στο βιβλίο σας περιλαμβάνονται 14 διηγήματα. Υπάρχουν βιογραφικά ή βιωματικά στοιχεία μέσα σ΄ αυτές;

Μ.Π.: Νομίζω πάντα υπάρχουν, ακόμα και όταν δεν το συνειδητοποιούμε γράφοντας. Στη Γλυκιά Πενικιλίνη υπάρχουν θραύσματα βιωμάτων, ένθετα και σποραδικά, κι αυτά όμως μεταλλάχθηκαν και ζυμώθηκαν με τη φαντασία. Μικροσκοπικά ερεθίσματα, μια λέξη, μια φράση, μια μυρωδιά, μια εικόνα, ένα πρόσωπο, αποκτούν τη δική τους ζωή στο μύθο και ίσως δε μένουν παρά σκιές του αρχικού εαυτού τους.

Μ.Γ.: Τι σας δημιούργησε την ανάγκη της συγγραφής του συγκεκριμένου βιβλίου;

Μ.Π.: Η γοητεία της εμφάνισης στη «σκηνή» ανθρώπων που παίζουν τους ρόλους τους σε διαφορετικούς τόπους, χώρους και εποχές∙ ο χρόνος, η μνήμη και η επιμονή της, οι διαφορές και οι ομοιότητες όσο και αν αλλάζει το σκηνικό, με οδήγησαν σε αυτές τις διαδρομές. Και στην επιθυμία να φτιάξω χαρακτήρες που με συγκινούν, με γοητεύουν, με εκπλήσσουν ή με νευριάζουν, όπως η Τασία η ψυχοκόρη – η γυναίκα-κάδρο που οι γείτονες γνωρίζουν από το κεφάλι ως το νεροχύτη – όπως ο πολεμιστής του Κολωνού και ο επί Κολωνώ μύθος του ή οι μικροί καραγκιοζοπαίχτες και ο σινεματζής από το Μενίδι, όπως η Αποστολική – η γυναίκα παραμυθάς χωρίς μνήμη – όπως ο μοναχικός και ιδιότροπος επιστολάτρης και η θαλασσινή μαμά Ναυσικά. Και ακόμα, να φτιάξω τόπους και «έμψυχους» χώρους, ανεβαίνοντας σκάλες που οδηγούν στο εσωτερικό του ισόγειου σπιτιού, στον ημιώροφο, ή στο  ή επάνω πάτωμα του δίπατου και, φυσικά, στη «γειτονιά» μιας πολυκατοικίας ως την ταράτσα της. Ο χρόνος που φεύγει, μεταλλάσσει τη γειτονιά ή ίσως, τελικά, την αλλάζει λιγότερο από όσο νομίζουμε.

Μ.Γ.: Σε ποιες χρονικές περιόδους κινούνται οι ιστορίες που αφηγείστε;

Μ.Π.: Οι δεκαετίες ανεβοκατεβαίνουν στη Γλυκιά Πενικιλίνη και διαδέχονται άτακτα η μία την άλλη χωρίς χρονολογική αλληλουχία. Ο Άγιος Παντελεήμονας του ’50, η συνοικία του ’80, ο Κολωνός του ’20, η κατοχική Κυψέλη, η αθηναϊκή γειτονιά του ’70, γραφεία στην Πλατεία Κάνιγγος του ’90 και άλλοι ακόμη τόποι, αλλάζουν τη σκυτάλη και οι εποχές διαδέχονται η μία την άλλη, συστήνοντας τους ανθρώπους και τις ιστορίες τους.

Μ.Γ.: Θα έλεγα ότι γλυκιά νοσταλγία επικρατεί στα διηγήματά σας. Ήταν σκοπός σας να προκαλέστε νοσταλγία στους αναγνώστες σας;

Μ.Π.: Οι ουσίες που αναδύονται από εικόνες, πρόσωπα, ιδέες ή από μία μόνο λέξη, είναι προσωπική εμπειρία του αναγνώστη, δεν κρατάμε εμείς το τιμόνι∙ αντίθετα, το αφήνουμε. Αν κάτι ήθελα με το φανταστικό ταξίδι μου στο χρόνο, ήταν να δώσω την κάμερα στον αναγνώστη, να δημιουργήσει τους δικούς του κόσμους και συνειρμούς. Η Γλυκιά Πενικιλίνη είναι ιστορίες που θέλησα να μοιραστώ για να συναντήσουν και άλλες ματιές. Η πηγαία αφετηρία της συγγραφής της δεν ήταν κάποια πρόθεση και σίγουρα όχι της άγονης νοσταλγίας ή της παρελθοντολογίας. Άλλωστε το παρελθόν δεν μας χαρίζει πάντα νοσταλγικές στιγμές, αλλά και στιγμές «πενικιλίνης».

Μ.Γ.: Και ποια ήταν τα δικά σας συναισθήματα τις στιγμές που το γράφατε;

Μ.Π.: Φυσικά η χαρά τη γραφής – αλλά και τα βάσανά της – κι ακόμα, ένα μείγμα συναισθημάτων. Συναισθήματα γλυκά, πικρά, αλλά και στιγμές έκπληξης – ειδικά όταν επισκέπτεται κανείς την πρώτη γραφή του και συνειδητοποιεί τα μυστήρια που κρύβει η αρχική, πηγαία σύνθεση των λέξεων. Εκπλήξεις μου επιφύλαξαν και τα ίδια τα πρόσωπα των ιστοριών και, βέβαια, πολλά συναισθήματα ήταν αποκαλυπτικά. Όπως λέει ο «επιστολολάτρης» του τελευταίου διηγήματος, «η στιγμή που γράφουμε, δεν απέχει από τη στιγμή που κοιταζόμαστε στον καθρέφτη. Είτε θαυμάζοντας τον εαυτό μας, είτε θέλοντας να τον χτυπήσουμε από αντιπάθεια.»

Μ.Γ.: «Έπρεπε να γίνει σεισμός για να τα πούμε» αναφέρει ένας από τους κατοίκους που συγκεντρώθηκαν κάτω από ένα δέντρο μετά τον σεισμό (προφανώς του 1981) στην Αθήνα. Αν τότε υπήρχε αποξένωση μεταξύ γειτόνων, τι πιστεύετε για σήμερα;

Μ.Π.: Και τότε υπήρχε αποξένωση, και τώρα. Υπάρχει όμως και το αντάμωμα και οι στιγμές που μας αιφνιδιάζουν για τον τρόπο που μας φέρνουν κοντά. Κατοικώ πάντα σε γειτονιά, όχι πλέον στην Κυψέλη μου, αλλά σε γειτονιά που έχει επίσης τα χαρακτηριστικά μελισσιού∙ άλλωστε, όπως σας είπα, και το αεροδρόμιο μια γειτονιά είναι. Ο γείτονάς μας είναι αυτός που συνηθίζουμε να λέμε ο «απέναντι» ή ο «επάνω» και γι’ αυτόν είμαστε «ο κάτω». Ο σεισμός που φέρνει ανθρώπους κοντά, δεν χρειάζεται να είναι πολλών Ρίχτερ. Θυμάμαι μια εποχή που ήμουν φρικτά και αμετακίνητα απόμακρη απέναντι σε συναδέλφους, ένιωθα πως με έβλεπαν ως «αυτή απέναντι». Μια φράση συναδέλφου, λίγες μόνο λέξεις που όμως δεν ξέχασα ποτέ, ήταν ένας πολύ καλός σεισμός για μένα: «Μαρίνα, ο κόσμος χρειάζεται και λίγη χαλαρή κουβέντα.»

Μ.Γ.: Μια φράση σας που μου άρεσε πολύ είναι «Η κοιλιά είναι κι αυτή ένα παρασκήνιο» από το διήγημα «Βεστιάριο». Τι αναζητούσε η ηρωίδα σας πηγαίνοντας στο βεστιάριο;

Μ.Π.: Σωστά, αναζητούσε. «Μαμά, δε φταίω εγώ που είμαι μελό», λέει κάπου. Αναζητούσε ή, αλλιώς, «πήγαινε γυρεύοντας.» Κάποιες φορές μας  οδηγούν τα πόδια μας. Η επίσκεψη που κάνει κάποιος στον εαυτό του και στο παρελθόν του, μπορεί να είναι οδυνηρή, ανακουφιστική και θεραπευτική, κωμική ή τραγική ή κάπως γελοία και να σου αποκαλύπτει την αλήθεια σου ή τους ρόλους που παίζεις. Σε ένα βεστιάριο υπάρχει πάντα ένας τουλάχιστον καθρέφτης.

Μ.Γ.: Αυτό που μου έκανε μεγάλη εντύπωση είναι η παραστατική περιγραφή των εικόνων. Αισθανόμουν σαν να έπεφταν μπροστά στα μάτια μου μέσα από «σελιλόιντ στο σεληνόφως» για να χρησιμοποιήσω τον τίτλο από ένα άλλο διήγημά σας. Θεωρώ ότι όλα τα διηγήματα θα μπορούσαν να μετατραπούν σε ταινίες μικρού μήκους. Το έχετε σκεφτεί;

Μ.Π.: Η ματιά του αναγνώστη είναι ένα υπέροχο κομμάτι της διαδρομής του κειμένου, που φεύγει από τα χέρια του δημιουργού και πλέον οι εικόνες και οι συνειρμοί πολλαπλασιάζονται στη σκέψη άλλων ανθρώπων. Το ζωντάνεμα ιστοριών, προσώπων και τόπων ενός βιβλίου μέσα από τον κινηματογραφικό φακό, είναι μια «άλλη ζωή» της αφήγησης. Ποιος δεν το σκέφτεται ή δεν θα ήθελε να δει τις ιστορίες του μέσα από τα μάτια των άλλων;

Μ.Γ.: «…διατήρηση της παιδική ματιάς και μνήμης ως δημιουργικής ενέργειας στο χρόνο» αναφέρεται στο οπισθόφυλλο. Πότε τα παιδικά βιώματα μετατρέπονται σε δημιουργική ενέργεια;

Μ.Π.: Μια όψη, μια σκέψη, θα ήταν: πώς θα μπορούσαμε να είμαστε χρήσιμοι γονείς αν δεν θυμόμαστε πώς ήμαστε όταν υπήρξαμε παιδιά; Αλλά και στην καθημερινότητά μας – όχι μόνο σε εκδρομές και Κυριακές –  αν διατηρούμε συνειδητά και πολύ σοβαρά την παιδική μνήμη και ματιά μας εξοστρακίζοντας τη σοβαροφάνεια και τους άχρηστους ρόλους που μας στερούν φρεσκάδα και ευφυία, ίσως θα είχαμε τις ενέσεις, όχι πενικιλίνης, αλλά φαντασίας, που χρειάζονται κάποιες στιγμές.

Μ.Γ.: Σας ευχαριστώ πολύ για την παραχώρηση της συνέντευξης και σας εύχομαι καλοτάξιδο το βιβλίο σας.

Μ.Π.: Σας ευχαριστώ θερμά.

*Το βιβλίο «γλυκιά πενικιλίνη» της Μαρίνας Παπαγεωργίου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ιωλκός.

Μαίρη Γκαζιάνη

Γεννήθηκε στα Ιωάννινα.  Μεγάλωσε στην Αθήνα όπου ζει μέχρι σήμερα και εργάσθηκε ως τραπεζοϋπάλληλος. Στο παρελθόν ασχολήθηκε ερασιτεχνικά με την φωτογραφία ενώ τώρα ζωγραφίζει και παράλληλα γράφει. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές.

Τον Μάιο του 2012 κυκλοφόρησε την πρώτη ποιητική της συλλογή με τίτλο «Σου γράφω…», τον Σεπτέμβρη 2013 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο ΕΝΑ ΦΕΓΓΑΡΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟ και τον Ιούνιο του 2014 κυκλοφόρησε το βιβλίο της ΤΑ ΠΛΗΚΤΡΑ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ  από τις εκδόσεις ΄Οστρια. Επίσης, το παραμύθι της «Το ψαράκι του βυθού» συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο «Παραμύθια και Μαμάδες» εκδόσεις Βερέττα 2015.  Τον Ιούνιο 2017 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της ΑΛΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ από την Εμπειρία Εκδοτική. Το 2019 θα κυκλοφορήσει το νέο της μυθιστόρημα από τις εκδόσεις Ωκεανός.

Την περίοδο 2011-2012 υπήρξε ραδιοφωνική παραγωγός στο magicradiolive. Από τον Νοέμβρη 2014 συνεργάζεται με το now24.gr και έχει πραγματοποιήσει πάνω από τριακόσιες συνεντεύξεις. Το 2016 συμμετείχε στην τηλεοπτική εκπομπή ΚΑΛΩΣ ΤΟΥΣ του ΑιγαίοTV πραγματοποιώντας συνεντεύξεις σε ανθρώπους των τεχνών. Το διάστημα Ιούλιος 2017 έως Μάρτιος 2018 διετέλεσε Διευθύντρια Σύνταξης του on line Πολιτιστικού Περιοδικού Books and Style οπότε αποχώρησε οικειοθελώς.

Μεγάλη της αγάπη είναι το θέατρο με το οποίο ασχολείται ερασιτεχνικά.                                         

Related posts