Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη*
Η Μάγια Δεληβοριά γεννήθηκε στην Αθήνα. Είναι θεατρολόγος, συγγραφέας και παιγνιοθεραπεύτρια. Σπούδασε δημοσιογραφία στο Εργαστήρι Επαγγελματικής Δημοσιογραφίας και θεατρολογία στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών της Αθήνας, όπου και ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές σπουδές της.
Σπούδασε κλασικό τραγούδι και πιάνο στο Αττικό Ωδείο. Παρακολούθησε μαθήματα σε θερινά τμήματα του Πανεπιστημίου της Λυόν και της Βαρσοβίας ως υπότροφος της πολωνικής κυβέρνησης.
Από το 1995 εργάζεται στην πρωτοβάθμια και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, δημόσια και ιδιωτική, διδάσκοντας θεατρική αγωγή σε παιδιά και εφήβους. Έχει τιμηθεί με τρία κρατικά βραβεία συγγραφής θεατρικών έργων για παιδιά και εφήβους από το Υπουργείο Πολιτισμού.
Συμμετείχε με θεατρικά της έργα στα Διεθνή Φεστιβάλ Νέων Συγγραφέων (Inter-Play Europe) στο Βερολίνο και στην Αυστραλία.
Είναι παντρεμένη και μητέρα τριών παιδιών.
ΜΑΙΡΗ ΓΚΑΖΙΑΝΗ: Ποια ήταν η αφορμή ώστε ν’ ασχοληθείτε με την εφηβική λογοτεχνία;
ΜΑΓΙΑ ΔΕΛΗΒΟΡΙΑ: Δουλεύω ως θεατρολόγος εδώ και 25 χρόνια με παιδιά και εφήβους, διδάσκοντας θεατρική αγωγή και προετοιμάζοντας μαζί τους θεατρικές παραστάσεις. Αγαπάω τα εφηβάκια και τους έχω μεγάλη αδυναμία. Γράφοντας αρχικά θεατρικά έργα για το χατίρι τους, προέκυψε η Αλφαβήτα της εφηβείας η οποία στη συνέχεια έγινε ένα αγαπημένο και πετυχημένο μυθιστόρημα για εφήβους δίνοντάς μου ένα καλό διαβατήριο και για τη χώρα της εφηβικής λογοτεχνίας. Όταν γράφω για παιδιά ή για εφήβους, έχω πάντα στο μυαλό μου τα μαθητούδια μου και τα παιδιά μου και έχω μεγάλη αγωνία αν θα τους αρέσουν όσα γράφω.
Μ.Γ.: Τι οφείλει να προσέχει ένας συγγραφέας που απευθύνεται σε εφήβους;
Μ.Δ.: Νομίζω ότι καταρχήν οφείλει να είναι αυθεντικός γιατί δεν χαρίζονται εύκολα στην υποκρισία, «στους δήθεν» χαρακτήρες και στην υπερβολική προσπάθεια να αφηγηθείς κάτι που δεν το πιστεύεις.
Ένας συγγραφέας που απευθύνεται σε εφήβους έχει να αντιμετωπίσει μεγαλύτερες δυσκολίες: Πρέπει να τον πείσει να διαβάσει γιατί πια δεν του διαβάζουν οι γονείς, ούτε και οι καθηγητές. Είναι δική του επιλογή. Άρα πρέπει να έχει κάτι που τον αφορά, που του φωτίζει κάτι μέσα του, που τον ταξιδεύει, τον συγκινεί, του μαθαίνει κάτι καινούριο, τον φέρνει σε επαφή με τις προκλήσεις της ζωής, του δίνει τα εργαλεία να ανακαλύψει την ταυτότητά του, τον βοηθά να αντιμετωπίσει τα σκοτάδια μέσα του, του δίνει ελπίδα και όνειρα για το μέλλον.
Μ.Γ.: Στα βιβλία που γράφετε, με τι είδους θέματα καταπιάνεστε;
Μ.Δ.: Γράφω για την αγάπη, τη φιλία, την απώλεια, τις αξίες της ζωής, για το σχολείο που ονειρεύομαι, για τους αγαπημένους μου μαθητές με ΔΕΠΥ, για το ψυχικό σθένος, για τις ανθρώπινες αδυναμίες, για τις δυσκολίες της ζωής, για την ιστορία της Μικρασιάτισσας γιαγιάς μου. Γράφω για ό,τι με συγκινεί και με παρακινεί να αφηγηθώ μια ιστορία και να τη μοιραστώ με τα παιδιά.
Μ.Γ.: Τι θέλετε να επιτύχετε, σε σχέση με τους εφήβους, μέσα από τα βιβλία σας;
Μ.Δ.: Ως αναγνώστρια και φανατική βιβλιοφάγος, κουβαλάω μέσα μου πολλούς ήρωες λογοτεχνίας. Πιάνω πολύ συχνά τον εαυτό μου να λέω κάτι ή να συμπεριφέρομαι με ένα τρόπο και λίγο αργότερα να συνειδητοποιώ ότι αυτό που είπα μου θυμίζει «Τον φύλακα στη σίκαλη» και αυτό που έκανα τη Δροσούλα από το «Μεγάλο Περίπατο του Πέτρου». Όπως με βοηθούν ακόμα αυτοί και άλλοι πολλοί ήρωες και με συντροφεύουν και στην ενήλικη ζωή, ελπίζω κάτι να μείνει και στους έφηβους αναγνώστες ένα μικρό φως αναμμένο στη σκέψη τους από τους δικούς μου ήρωες και να το χρησιμοποιήσουν όταν θα το χρειαστούν.
Μ.Γ.: Το κορίτσι που δεν θυμόταν πότε φόρεσε την πανοπλία, είναι ο τίτλος του νέου βιβλίου σας. Ποιος είναι ο συμβολισμός της πανοπλίας και πώς ένας έφηβος οδηγείται να ενδυθεί μια πανοπλία;
Μ.Δ.: Η πανοπλία είναι μια ταυτότητα που επιβλήθηκε στο κορίτσι και τη φόρεσε για να γίνει αποδεκτή, για να πάρει την αγάπη και την αναγνώριση που είχε ανάγκη αλλά που δυστυχώς δεν της δόθηκε άνευ όρων, όπως και όταν θα έπρεπε. Φορώντας την πανοπλία και υιοθετώντας συμπεριφορές που συνεπάγονται, το κορίτσι ενδύεται μια ξένη ταυτότητα που την τραυματίζει και δεν την αφήνει να απολαύσει ελεύθερη τη ζωή.
Μ.Γ.: Ποιο είναι το σύνδρομο του Λευκού Ιππότη, ποιοι είναι η δράκοι και πως θεραπεύεται ένα τραύμα;
Μ.Δ.: Το σύνδρομο του «Λευκού Ιππότη» είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα σύνολο χαρακτηριστικών προσωπικότητας που εντοπίζονται σε ανθρώπους που προσπαθούν με κάθε τρόπο να δείξουν πόσο χρήσιμοι είναι και θέλουν να διορθώσουν άμεσα τα λάθη όλων των ανθρώπων γύρω τους παραμελώντας τις δικές τους ανάγκες. Πίσω από κάθε άνθρωπο με τέτοια χαρακτηριστικά προσωπικότητας κρύβονται δράκοι, τραύματα και βιώματα που δεν έχουν λυθεί και θεραπευτεί.
Οι δράκοι μας δεν φεύγουν, αλλά μικραίνουν και μπορούμε πια να τους διαχειριστούμε αφού πρώτα τους βρούμε, μιλήσουμε για αυτούς ξανά και ξανά, βιώσουμε τον πόνο που μας προκάλεσαν και τους πενθήσουμε. Τότε μπορούμε να τους βάλουμε μέσα μας σε άλλα μεγέθη που δεν μας βασανίζουν πια.
Μ.Γ.: Ένας καθρέφτης μπορεί ν΄ αποκαλύψει τα μυστικά του παρελθόντος. Ποιος είναι αυτός ο καθρέφτης και πόσο δύσκολο είναι ν΄ ακολουθήσει ένας έφηβος το μονοπάτι που θα τον οδηγήσει σε αυτόν;
Μ.Δ.: Ένας καθρέφτης μπορεί να αποκαλύψει τα μυστικά του παρελθόντος. Αρκεί να βρεις το θάρρος να κοιτάξεις και να μη φοβηθείς να πονέσεις. Όσο πιο γρήγορα κοιτάξει κανείς τον καθρέφτη μέσα του τόσο λιγότερο ενδεχομένως να ταλαιπωρηθεί στη ζωή του. Είναι σημαντικό να μάθουν οι έφηβοι ότι όχι μόνο δεν είναι ντροπή να πάρει κανείς βοήθεια για να θεραπεύσει ό,τι ταλαιπωρεί την ψυχή του, αλλά επιβάλλεται για το καλό και το δικό του αλλά και των γύρω του.
Μ.Γ.: Το βιβλίο σας απευθύνεται στους εφήβους που έχουν ενδυθεί μια πανοπλία ή και σε κάθε έφηβο και στους γονείς;
Μ.Δ.: Το βιβλίο απευθύνεται στους εφήβους, στους γονείς τους και σε κάθε άνθρωπο που όπως όλοι μας, βασανίζεται από τους δικούς του δράκους. Είναι αμέτρητοι οι λευκοί ιππότες που κυκλοφορούν ανάμεσά μας και ανάλογοι και οι φουσκωτοί δράκοι που τους βασανίζουν.
Μ.Γ.: Ποιο είναι το κυρίως μήνυμα του βιβλίου και ποιες αξίες, αναδεικνύονται στις σελίδες του;
Μ.Δ.: Το βιβλίο περιγράφει ένα αλληγορικό ταξίδι ενηλικίωσης. Το κορίτσι παίρνει την απόφαση να φύγει από το γνωστό του ασφαλές μέρος που όμως το τραυματίζει και να ψάξει να βρει την ταυτότητά του. Να καταλάβει τι του έχει συμβεί και να επαναπροσδιορίσει τη ζωή του. Στην πορεία η γνωριμία και επαφή με άλλους ήρωες θα τη βοηθήσει να φτάσει στον προορισμό της και με γενναιότητα να τα βάλει με τον μεγαλύτερο δράκο: Τον ίδιο της τον εαυτό.
Μ.Γ.: Μπορεί ένα βιβλίο να ενθαρρύνει ένα παιδί, ώστε να απαλλαγεί από μεγάλους και φουσκωτούς δράκους;
Μ.Δ.: Ένα βιβλίο ανοίγει νέους κόσμους. Φωτίζει πράγματα και καταστάσεις και προκαλεί σκέψεις και ερωτηματικά. Μπορεί να γίνει η αφορμή για να ξεκινήσει ένα παιδί να αναρωτιέται γιατί πολλές φορές υποφέρει και βασανίζεται και να αναζητήσει τρόπους να ανακουφιστεί.
Μ.Γ.: Τι πιστεύετε για τα σημερινά πρότυπα των παιδιών/εφήβων;
Μ.Δ.: Το ερώτημά σας δε μπορεί παρά να στενοχωρεί κάθε άνθρωπο. Βλέπουμε και ξέρουμε όλοι μας τι πρότυπα δίνονται στα παιδιά και στους εφήβους. Το θέμα είναι δίπλα σε όλο αυτό τον όγκο ασχήμιας που τους δίνει αυτός ο κόσμος να μπορέσουν να υπάρξουν και πυρήνες αντίστασης που θα καταφέρουν να δώσουν στα παιδιά λίγο φως, αξίες, ελπίδα
Μ.Γ.: Τα εφηβικά βιβλία πρέπει να είναι διδακτικά ή απλώς ευχάριστα;
Μ.Δ.: Ένα βιβλίο για οποιαδήποτε ηλικία πρέπει καταρχήν να το απολαμβάνεις. Η χαρά της ανάγνωσης δε μπορεί παρά να είναι πρώτη στη λίστα. Πρέπει να σε ταξιδεύει, να σε συγκινεί, να σου μαθαίνει κάτι καινούριο, να σε βάζει να σκεφτείς και να φανταστείς, να θυμώσεις και να αφυπνιστείς, να οραματιστείς, να βρεις κουράγιο, να θυμηθείς. Ένα βιβλίο θα σε διδάξει, με τον τρόπο που σε διδάσκει και σε γεμίζει γνώσεις ένα ταξίδι.
Μ.Γ.: Από ποια ηλικία οφείλουν οι γονείς να ωθήσουν τα παιδιά προς την ανάγνωση εξωσχολικών βιβλίων και με ποιον τρόπο;
Μ.Δ.: Από την κούνια! Όσο πιο εξοικειωμένο είναι ένα παιδί στην εικόνα ανθρώπων που διαβάζουν και το ευχαριστιούνται τόσο περισσότερο θα το αναζητήσει κι εκείνο μεγαλώνοντας. Τι πιο ωραία ανάμνηση από τη φωνή των γονιών σου να σου διαβάζουν βιβλία, από την επίσκεψη σε βιβλιοπωλεία όπου θα μπορείς να διαλέξεις όποιο βιβλίο σου αρέσει, από τις κουβέντες που μπορεί να γίνουν σχετικές με ένα βιβλίο.
Μ.Γ.: Στη σημερινή εποχή του διαδικτύου, τα περισσότερα παιδιά/έφηβοι, από πολύ μικρή ηλικία, είναι κολλημένα στο διαδίκτυο. Ποια είναι η άποψή σας για τις σχέσεις των παιδιών με το περιβάλλον τους; Χαλαρώνουν οι σχέσεις τους με τους γονείς, τους φίλους κ.λπ;
Μ.Δ.: Στη σημερινή εποχή εκείνοι που είναι περισσότερο κολλημένοι στο διαδίκτυο δεν είναι τα παιδιά και οι έφηβοι αλλά οι ενήλικες. Αρκεί να κάνετε μια βόλτα σε μια παιδική χαρά, σε έναν παιδότοπο, καφέ, σε μια παραλία και θα δείτε τους γονείς απορροφημένους στα κινητά και τα παιδιά μόνα να πασχίζουν να τραβήξουν την προσοχή. Δεν είναι οι μεγάλοι που προσπαθούν να ξεκολλήσουν τα παιδιά από τα κινητά και να τα φέρουν σε επαφή με το περιβάλλον τους, δυστυχώς ισχύει αντίστροφα. Τα παιδιά μέσω των εφαρμογών μπορούν να αναπτύξουν και τις φιλίες τους και να το χειριστούν με έναν υγιή τρόπο. Δε μπορώ να πω το ίδιο δυστυχώς και για τους μεγάλους. Μια εμπειρία σε συμμετοχή σε ομαδική συνομιλία Συλλόγου Γονέων αρκεί για να βγάλει κανείς τα συμπεράσματά του.
Μ.Γ.: Τι έχετε να πείτε για τη βία μεταξύ των εφήβων στα σχολεία ή εξωσχολικά, όπως σχεδόν καθημερινά αποκαλύπτονται στις ειδήσεις;
Μ.Δ.: Αυτό που αποκαλύπτεται πια δεν είναι τόσο η βία μεταξύ των εφήβων, αλλά η βία εις βάρος τους από ενήλικες. Τα περιστατικά βίας μεταξύ των εφήβων έρχονται να ολοκληρώσουν όλη την εικόνα. Όταν ένα παιδί δέχεται τόση βία είναι πολλές φορές αναμενόμενο ότι θα την αναπαράγει. Τα παιδιά πρέπει να προστατεύσουμε όλοι μας από τις κακοποιητικές συμπεριφορές των μεγάλων και τότε θα μειωθούν και τα περιστατικά ανάμεσά τους.
Το εφηβικό βιβλίο Το κορίτσι που δεν θυμόταν πότε φόρεσε την πανοπλία της Μάγιας Δεληβοριά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος.
*Μαίρη Γκαζιάνη
Γεννήθηκε στα Ιωάννινα. Μεγάλωσε στην Αθήνα όπου ζει μέχρι σήμερα και εργάσθηκε στον τραπεζικό χώρο. Στο παρελθόν ασχολήθηκε ερασιτεχνικά με την φωτογραφία, τη ζωγραφική και τα τελευταία δέκα χρόνια με τη συγγραφή. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές.
Την περίοδο 2011-2012 υπήρξε ραδιοφωνική παραγωγός στο magicradiolive. Από τον Νοέμβρη 2014 συνεργάζεται με το now24.gr και έχει πραγματοποιήσει πάνω από εξακόσιες συνεντεύξεις, καθώς και σχολιασμούς βιβλίων και θεατρικών παραστάσεων. Το 2016 συμμετείχε στην τηλεοπτική εκπομπή «Καλώς τους» του ΑιγαίοTV πραγματοποιώντας συνεντεύξεις σε ανθρώπους των τεχνών. Επίσης διετέλεσε Διευθύντρια Σύνταξης του on line Πολιτιστικού Περιοδικού Books and Style, ενώ πρόσφατα ξεκίνησε συνεργασία με το polismagazino.gr σε θέματα πολιτισμού.
Μεγάλες της αγάπες είναι το θέατρο και ο χορός με τα οποία έχει ασχοληθεί ερασιτεχνικά κι έχει συμμετάσχει σε θεατρικές και χορευτικές παραστάσεις.
Τον Μάιο του 2012 κυκλοφόρησε την πρώτη ποιητική της συλλογή με τίτλο «Σου γράφω…», τον Σεπτέμβρη 2013 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο «Ένα φεγγάρι λιγότερο» από τις εκδόσεις Ελληνική Πρωτοβουλία και τον Ιούνιο του 2014 κυκλοφόρησε το βιβλίο της «Τα πλήκτρα της σιωπής» από τις εκδόσεις ΄Οστρια. Επίσης, το παραμύθι της «Το ψαράκι του βυθού» συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο «Παραμύθια και Μαμάδες» εκδόσεις Βερέττα 2015. Τον Ιούνιο 2017 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της «Άλικα βήματα» από την Εμπειρία Εκδοτική. Τα μυθιστορήματά της ΖΑΧΑΡΗ ΑΧΝΗ (11/2019) και Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ (6/2021) κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις Ωκεανός.
