Από την Κατερίνα Πλουμιδάκη (*)
Η Κατερίνα Χατζηνικολάου μεγάλωσε σε ένα σπίτι γεμάτο με μουσική. Το βιολί ήταν πάντα μέρος της. Είναι μια βιολίστρια με διεθνείς διακρίσεις και κορυφαίες συμπράξεις με μια μεγάλη καλλιτεχνική διαδρομή με διεθνή βραβεία (σε διαγωνισμούς όπως οι Golden Classical Music Awards, London International Music Competition, eMuse International Music Competition, Thöne International Competition), συναυλίες σε εμβληματικούς χώρους (π.χ. Philharmonie Cologne, Carnegie Hall, Tonhalle Düsseldorf, Βασιλικό Θέατρο Θεσσαλονίκης) και συμπράξεις με κορυφαίες ορχήστρες (Γερμανική Συμφωνική Ορχήστρα του Βερολίνου, Philharmonie Südwestfalen, Neues Rheinisches Kammerorchester Köln).
Τα τελευταία δύο χρόνια είναι η πρώτη γυναίκα μόνιμη εξάρχουσα (πρώτο βιολί, κοντσερτίνο) στην Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, μετά την αντίστοιχη εμπειρία της σε γερμανικές ορχήστρες (Duisburger Philharmoniker, Deutsche Oper am Rhein). Διδάσκει επίσης, στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του ΕΚΠΑ.
Κατερίνα Πλουμιδάκη: Πείτε μας για εσάς και την οικογένειά σας.
Κατερίνα Χατζηνικολάου: Δεν προέρχομαι από μια οικογένεια μουσικών. Κι όμως, κάπως η μουσική βρήκε τρόπο να µπει πολύ νωρίς στη ζωή µου. Θυμάμαι μια εικόνα, σχεδόν σαν ανάμνηση που δεν είναι εντελώς ξεκάθαρη: μια ορχήστρα στην τηλεόραση, ένας ήχος που δεν μπορούσα να εξηγήσω, αλλά µε τράβηξε αμέσως.
Όταν οι γονείς µου µε ρώτησαν αν θέλω να μάθω ένα όργανο, δεν το σκέφτηκα. Έδειξα το βιολί. Ήταν μια απόφαση ενστικτώδης, σχεδόν σωματική. Σαν να αναγνώρισα κάτι χωρίς να το καταλαβαίνω. Ίσως γι’ αυτό και το κράτησα τόσο προσωπικό από την αρχή. Λίγο μετά φύγαμε για τη Γερμανία. Εκεί άρχισαν όλα να αποκτούν μορφή. Όχι επειδή υπήρχε κάποιο σχέδιο, αλλά επειδή η μουσική άρχισε να γίνεται ανάγκη. Κάτι που δεν μπορούσα να αφήσω.
Με τον μαέστρο Philippe Auguin στη συναυλία στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών (5/1/24)
Κατερίνα Πλουμιδάκη : Χρειάστηκε να αγωνιστείτε περισσότερο λόγω του φύλου σας και ως Ελληνίδα στο εξωτερικό;
Κατερίνα Χατζηνικολάου: Δεν προσδιορίζομαι καλλιτεχνικά μέσα από αυτές τις ιδιότητες. Στη μουσική, αν σκέφτεσαι έτσι, χάνεις κάτι ουσιαστικό: τελικά αυτό που έχει σημασία είναι ο ήχος, όχι ποιος τον παράγει. Πολλές φορές, φυσικά, η πραγματικότητα µας αναγκάζει να σκεφτούμε διαφορετικά.
Ο κόσμος της ορχήστρας είναι ένας κόσμος δομηµένος µε ιεραρχίες, µε παραδόσεις. Και αυτές δεν αλλάζουν εύκολα. Η θέση του εξάρχοντα, για παράδειγμα, έχει τόσο καλλιτεχνικό όσο και καθοδηγητικό ρόλο. Δεν ήταν αυτονόητο πως μια γυναίκα μπορεί να τη διεκδικήσει, σε πολλές ορχήστρες δεν είναι ούτε και σήμερα. Ακόμη και ορχήστρες όπως η Berliner Philharmoniker το άλλαξαν αυτό πολύ αργά. Δεν το βίωσα τόσο ως αδικία, περισσότερο ως δυσκαμψία του συστήματος.
Έπρεπε να είμαι απόλυτα παρούσα, να µην αφήνω τίποτα ασαφές. Να έχω σταθερότητα και ειλικρίνεια σε αυτό που κάνω. Όταν πήρα τη θέση στην Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, δεν ήταν μια στιγμή θριάμβου όπως ίσως φαντάζεται κανείς. Ήταν περισσότερο μια σιωπηλή ανάταση, σαν να επιβεβαιώθηκε κάτι που ήδη φώλιαζε μέσα µου, αλλά χωρίς να κραυγάζει.
Κατερίνα Πλουμιδάκη : Μεταναστεύσατε οικογενειακώς στη Γερμανία. Πώς ήταν αυτή η εμπειρία;
Κατερίνα Χατζηνικολάου: Η μετακίνηση σε μικρή ηλικία είναι κάτι που σε διαμορφώνει βαθιά. Δεν είναι µόνο η αλλαγή τόπου. Είναι μια μετατόπιση ταυτότητας. Ξαφνικά βρίσκεσαι κάπου όπου δεν καταλαβαίνεις πλήρως τι συμβαίνει γύρω σου. Όλα ήταν άγνωστα. Η γλώσσα, οι άνθρωποι, ο τρόπος που κινούνταν τα πράγματα γύρω µου. Σε τέτοιες συνθήκες, ψάχνεις από κάπου να κρατηθείς.
Έτσι λειτούργησε για µένα το βιολί. Περισσότερο σαν άγκυρα στον εαυτό µου, παρά σαν απλή δραστηριότητα. Εκεί μπορούσα να χωρέσω χωρίς να χρειάζεται να εξηγήσω, χωρίς να πρέπει να βρω τις σωστές λέξεις.
Αργότερα, στις σπουδές µου στη Robert Schumann Hochschule Düsseldorf και στη Hochschule für Musik und Tanz Köln, άρχισα να καταλαβαίνω ότι η μουσική δεν είναι µόνο δεξιοτεχνία, είναι ένας τρόπος να σκέφτεσαι, να αντιδράς, να ακούς. Να ορθώνεις ανάστημα απέναντι σε κάτι, ακόμη και απέναντι στον εαυτό σου.
Κατερίνα Πλουμιδάκη : Έχει κάθε όργανο τους περιορισμούς του;
Κατερίνα Χατζηνικολάου: Δεν ξέρω αν θα το έλεγα «περιορισμούς». Περισσότερο όρια που σε προκαλούν.
Σημεία όπου νιώθεις ότι κάτι αντιστέκεται, και εκεί αρχίζει να γίνεται πιο ενδιαφέρον.
Το βιολί είναι ένα όργανο που δεν συγχωρεί. Ο ήχος είναι γυμνός, εκτεθειμένος. Μοιάζει πολύ µε τη φωνή. Ίσως γι’ αυτό σε φέρνει τόσο κοντά και στον εαυτό σου. Δεν μπορείς να κρυφτείς πίσω από αυτό. Χρειάζονται χρόνια για να αρχίσεις να το ελέγχεις. Και ακόμη και τότε, νιώθεις ότι βρίσκεσαι στην αρχή. Ότι κάτι σου ξεφεύγει. Αυτό μπορεί να είναι απογοητευτικό, για µένα όμως είναι και κίνητρο να συνεχίσω.
Με ενδιαφέρει πολύ αυτό που υπάρχει πέρα από τον «σωστό» ήχο. Οι θόρυβοι, οι υφές, τα σημεία όπου ο ήχος σχεδόν διαλύεται. Εκεί αρχίζει κάτι πιο ανθρώπινο.
Αυτή την περίοδο δουλεύω πάνω σε ένα νέο κοντσέρτο για βιολί, είναι μια διαδικασία πολύ προσωπική.
Κατερίνα Πλουμιδάκη : Η μουσική μάς ταξιδεύει;
Κατερίνα Χατζηνικολάου: Η μουσική δεν σε πηγαίνει αλλού. Σε φέρνει εδώ αλλά µε έναν τρόπο πιο ευρύ. Σε κάνει να αντιλαμβάνεσαι διαφορετικά αυτό που ήδη υπάρχει γύρω σου. Ένα έργο δεν υφίσταται αν δεν ακουστεί. Δεν ολοκληρώνεται αν δεν ακουστεί. Εκείνη τη στιγμή δημιουργείται κάτι που δεν μπορείς να ελέγξεις πλήρως. Κάτι που ανήκει τόσο στον ακροατή όσο και στον ερμηνευτή.
Το έχω νιώσει πολύ έντονα σε συναυλίες εκτός σκηνής, σε νοσοκομεία, σε φυλακές, μέσα από το Yehudi Menuhin Live Music Now. Εκεί δεν υπάρχει απόσταση. Μόνο μια άμεση επαφή. Και αυτή η επαφή σε αλλάζει.
Με τον πιανίστα Απόστολο Παληό στη συναυλία στο Tianjin (Κίνα) στο Αγγλικανικό κέντρο τεχνών (23/4/25)
Κατερίνα Πλουμιδάκη : Τι απαιτείται στον χώρο σας;
Κατερίνα Χατζηνικολάου: Να αντέχεις την αβεβαιότητα. Ίσως αυτό είναι το πιο βασικό. Η τεχνική είναι απαραίτητη, δεν φτάνει όμως. Κάποια στιγμή πρέπει να αφήσεις τον έλεγχο. Να ρισκάρεις. Να εκτεθείς. Να αποδεχτείς ότι δεν θα είναι όλα «σωστά».
Επίσης, να αντέχεις τον χρόνο. Την επανάληψη. Να συνεχίζεις ακόμη και όταν δεν είσαι σίγουρη γιατί. Αυτή η φάση είναι ίσως η πιο δύσκολη.
Και ταυτόχρονα, να βρίσκεις έναν δικό σου λόγο να το κάνεις. Όχι έναν λόγο που φαίνεται σωστός για τους άλλους, το κοινό, τους συναδέλφους, την οικογένεια, αλλά κάτι που έχει βαθύτερο νόημα για σένα.
Κατερίνα Πλουμιδάκη : Ποια ήταν η τελευταία περιοδεία σας;
Κατερίνα Χατζηνικολάου: Η τελευταία µου περιοδεία ήταν στην Κίνα. Κάθε κοινό ακούει διαφορετικά. Και αυτό σε επηρεάζει ακόμη κι αν δεν το καταλαβαίνεις αμέσως. Μερικές φορές το συνειδητοποιείς πολύ αργότερα. Τα ταξίδια είναι ένα συνεχές πέρασμα. Δεν προλαβαίνεις πάντα να σταθείς. Αλλά ίσως αυτό είναι και μέρος της διαδικασίας, το να βρίσκεσαι διαρκώς σε μετακίνηση.
Ένας μικρός fan στην περιοδεία της Κατερίνας Χατζηνικολάου στην Κίνα (20/4/25)
(*) Τη συνέντευξη η Κατερίνα Χατζηνικολάου την έδωσε στην Κατερίνα Πλουμιδάκη για την εφημερίδα «Εθνικός Κήρυκας» της Αμερικής
Website: www.katerinachatzi.de
YouTube: www.youtube.com/KaterinaChatzinikolau/
Instagram: www.instagram.com/katerina_chatzinikolau/
Facebook:
https://www.facebook.com/katerina.chatzi.58
Spotify:
https://open.spotify.com/artist/35wohaASMYls5z0oYKxk6i?si=GMTKZPS7RTOq6EvgPQ82Ow
