Subscribe Now

Trending News

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στo now24.gr.
Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας.
06 Ιούλ 2022
Πολιτισμός

Η συγγραφέας Ζέτα Κουντούρη μιλάει στη Μαίρη Γκαζιάνη για το βιβλίο της «λίγο πριν βρέξει»

 

Από τη Μαίρη Γκαζιάνη

 Η Ζέτα Κουντούρη γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα. Σπούδασε νομικά και εργάστηκε ως δικηγόρος. Στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου υπήρξε μέλος του Επιστημονικού Διδακτικού Προσωπικού επί σειρά ετών, δίδαξε από το 2007 έως το 2009 Δημιουργική Γραφή στο Εργαστήρι της Φοιτητικής Λέσχης. Διηγήματά της έχουν ανθολογηθεί στην Eλλάδα και στο εξωτερικό (Iσπανία και Iταλία) κι έχουν δημοσιευθεί σε εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά. Eίναι μέλος της Eταιρείας Συγγραφέων.

 

ΕΡ. Κυρία Κουντούρη σπουδάσατε νομικά, εργαστήκατε ως δικηγόρος και ασχολείστε με τη συγγραφή. Υπάρχει σχέση μεταξύ των νομικών και της συγγραφής;  

ΑΠ. ΄Αμεση σχέση μεταξύ των νομικών και της συγγραφής πιστεύω πως δεν υφίσταται. Απόδειξη ότι υπάρχουν εξαιρετικοί συγγραφείς από διάφορους επιστημονικούς κλάδους, όπως φιλόλογοι, γιατροί, φυσικοί, μαθηματικοί κ.λπ. καθώς και συγγραφείς που δεν κατέχουν κάποιο πανεπιστημιακό  πτυχίο. Υποθέτω όμως ότι η ερώτηση αφορά πιο συγκεκριμένα στο αν η άσκηση της δικηγορίας έχει σχέση με τη συγγραφή, όπου και πάλι η απάντησή μου είναι πως όχι, ουδεμία σχέση  υπάρχει, τουλάχιστον εκ πρώτης όψεως. ΄Ενας από τους πλέον βασικούς λόγους  είναι ότι  η εκ διαμέτρου αντίθετη οπτική από  την οποία ο δικηγόρος και ο συγγραφέας αντιμετωπίζουν το αντικείμενό τους. Ο δικηγόρος έχει υποχρέωση να φροντίζει όσο γίνεται περισσότερο για την εφαρμογή των νόμων προς όφελος του πελάτη του, κάνοντας περιορισμένη χρήση της φαντασίας του και μόνο ως το σημείο που αυτό είναι αναγκαίο  για την υπεράσπισή του. Αντιθέτως, ο συγγραφέας είναι απολύτως ελεύθερος να χρησιμοποιεί τη φαντασία του πλάθοντας ήρωες, ακόμη και άκρως παραβατικούς -οι οποίοι συνήθως είναι και οι πιο ενδιαφέροντες- χωρίς καθόλου να νοιάζεται για τις έννομες συνέπειες των πράξεών τους.  Αυτό που θα μπορούσαμε ίσως να πούμε είναι ότι ένας δικηγόρος, ιδίως όταν ασχολείται με το ποινικό δίκαιο, μπορεί, λόγω γνώσεων και εμπειρίας, να έχει μεγαλύτερη ευχέρεια να γράψει μια αστυνομική ή μια νουάρ ιστορία. Ωστόσο, οφείλω να ομολογήσω ότι έχω  διαβάσει ωραιότατα αστυνομικά μυθιστορήματα που δεν είναι γραμμένα από δικηγόρους.

 

ΕΡ. Διδάξατε Δημιουργική Γραφή στο Εργαστήρι της Φοιτητικής Λέσχης στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Η συγγραφή διδάσκεται ή είναι ταλέντο;

ΑΠ. Θα μου ήταν δύσκολο να ισχυριστώ ότι η συγγραφή δεν διδάσκεται, όταν σήμερα υπάρχουν διεθνώς ανεγνωρισμένες πανεπιστημιακές σχολές δημιουργικής γραφής, όταν έχουν γραφτεί ένα σωρό βιβλία σχετικά με αυτήν, και όταν κι εγώ «δίδαξα» για δύο χρόνια σε ένα από τα πολλά εργαστήρια που κατά καιρούς λειτουργούν. Σαφής όμως και αναμφισβήτητη προϋπόθεση για να έχει νόημα η όποια διδαχή είναι η ύπαρξη ταλέντου. Θα μπορούσα κάλλιστα να ισχυριστώ ότι αν παρομοιάζαμε τη συγγραφή ενός βιβλίου με την ετοιμασία ενός γευστικού εδέσματος, το ταλέντο θα αντιπροσώπευε την πρώτη ύλη και η διδαχή τον τρόπο παρασκευής του. Χωρίς την πρώτη ύλη,   το ταλέντο δηλαδή, δεν μπορείς τίποτε απολύτως να καταφέρεις. ΄Ομως και το ταλέντο από μόνο του  δεν αρκεί. Πρέπει να συνδυάζεται με σκληρή και επίπονη εργασία. Ασφαλώς βοηθούν, και σε μεγάλο μάλιστα βαθμό, και  κάποιες οδηγίες που μπορεί να πάρει κανείς από ένα εργαστήρι δημιουργικής γραφής. Επί παραδείγματι, να ψάξει  μέσα του και να ανακαλύψει για ποιο λόγο γράφει και τι επιδιώκει  από το γράψιμό του.  Να βοηθηθεί ώστε να βρει την προσωπική του φωνή και να μάθει να σβήνει και να πετάει κατά την επεξεργασία των κειμένων του. Και, κυρίως, να αποφεύγει τις εύκολες λύσεις που συνιστούν την πιο κοινότοπη παγίδα για έναν πρωτοεμφανιζόμενο –και  όχι μόνο- συγγραφέα. Παράλληλα, χρειάζεται φυσικά να διαβάζει βιβλία, όσα περισσότερα  βιβλία μπορεί από την ελληνική και την παγκόσμια λογοτεχνία. Εκτός από το ταλέντο, το διάβασμα αποτελεί αναμφίβολα την άλλη βασική προϋπόθεση  για να γίνει κάποιος καλός συγγραφέας.

 

ΕΡ. Έχετε γράψει διηγήματα και μυθιστορήματα. Πότε καταφεύγετε στο ένα είδος και πότε στο άλλο;

ΑΠ. Συνήθως δεν προαποφασίζω. Κάποια μεγάλα διηγήματά μου, στα όρια της νουβέλας, θα μπορούσαν να έχουν γίνει και μυθιστορήματα. Επειδή, όμως, η διαδικασία της γραφής πέρα από επίπονη και βασανιστική είναι ασφαλώς και χρονοβόρα, στο μυθιστόρημα καταφεύγω όταν εξαρχής ξέρω ότι έχω περισσότερο χρόνο στη διάθεσή μου για να συμβιώσω με τους ήρωές μου ή, για να είμαι πιο ακριβής, όχι απλώς να συμβιώσω, αλλά για να αφεθώ στον δικό τους τρόπο ζωής, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει για την δική μου. Το πρώτο μου μυθιστόρημα, Η Λεγάμενη, μου πήρε πολλά χρόνια για να ολοκληρωθεί. Αναζητώ ακόμη κάποιες φορές την ηρωίδα. Περάσαμε πολλά μαζί. Το διήγημα λειτουργεί διαφορετικά. Πάλι ξαγρυπνάς στα χέρια των ηρώων σου, τους κουβαλάς μέσα σου, σε βασανίζουν οι τύχες τους, αλλά η διαδικασία είναι πολύ πιο σύντομη.

 

ΕΡ. Πρόσφατα κυκλοφόρησε η συλλογή διηγημάτων σας με τίτλο «λίγο πριν βρέξει». Τι είδους διηγήματα συμπεριλαμβάνονται;

ΑΠ. Τα περισσότερα διηγήματα της συλλογής Λίγο πριν βρέξει έχουν αφενός μια εξωτερική ενότητα, και συγκεκριμένα την ατμόσφαιρα που προηγείται  από το ξέσπασμα της βροχής, αφετέρου και, πολύ περισσότερο, μια ενότητα εσωτερική, που έχει να κάνει με την αβεβαιότητα των ηρώων για το τι είναι αλήθεια και τι ψέμα, για τη μοναξιά, την ενηλικίωση, τον έρωτα, τις δυσκολίες γενικότερα των ανθρώπινων σχέσεων, καθώς και για τον λανθάνοντα φόβο του θανάτου που υπάρχει συνειδητά ή υποσυνείδητα πίσω από τις περισσότερες πράξεις μας.

 

ΕΡ. Σε τι παραπέμπει ο τίτλος «λίγο πριν βρέξει»;

ΑΠ. Ο τίτλος Λίγο πριν βρέξει, που αποτελεί και τον τίτλο ενός από τα διηγήματα της συλλογής, παραπέμπει σ’ ένα μοτίβο μουντό και βροχερό, μέσα στο οποίο κινούνται οι ήρωες και διαδραματίζονται οι περισσότερες ιστορίες. Το νερό της βροχής αναμένεται να δράσει καταλυτικά, χαρίζοντας μια μορφή λύτρωσης, όταν η απαραίτητη κάθαρση δεν είναι από πουθενά ορατή.

 

ΕΡ. Υπήρξε κάποια αφορμή που σας προέτρεψε να γράψετε τα συγκεκριμένα διηγήματα;

ΑΠ. Αφορμή πάντα υπάρχει, ασφαλώς όχι μία και συγκεκριμένη, για όλα τα διηγήματα της συλλογής. ΄Ισως θα μπορούσα να γενικεύσω λέγοντας ότι η καθημερινότητα, όπως αυτή βιώνεται μέσα από τις ανθρώπινες σχέσεις, τις άλλοτε απλές και άλλοτε πιο περίπλοκες, είναι αυτή που κατά κανόνα με εμπνέει και μου δίνει την αφορμή για να γράψω. Μπορεί, ας πούμε, κάποιος να μου διηγηθεί μια πραγματικά συγκλονιστική ιστορία ζητώντας μου να την αποτυπώσω στο χαρτί, κι εμένα να μου είναι αδύνατο να δώσω σάρκα και οστά στους ήρωές της, και από την άλλη να νιώσω ξαφνικά έντονη την ανάγκη να γράψω για θέματα λιγότερο συνταρακτικά αλλά εξίσου ουσιαστικά, όπως  για ένα ζευγάρι που ακούω από το δωμάτιό μου τα βράδια να μαλώνει, για μια γυναίκα μελαγχολική που πίνει μόνη τον καφέ της σ’ ένα καφενείο ενώ  κάθε τόσο κοιτάζει ανυπόμονα το ρολόι της, για ένα παιδί που κλαίει στο δρόμο, για μια φιγούρα που διακρίνω αχνά πίσω από την κουρτίνα του απέναντι διαμερίσματος… Τέτοιοι ήρωες και τέτοιες στιγμές καθημερινότητας είναι που ζητούν επιτακτικά να ζωντανέψουν μέσα από τις ιστορίες μου.

 

ΕΡ. Οι ιστορίες που αφηγείστε βασίζονται σε πραγματικά πρόσωπα και γεγονότα ή αποτελούν καθαρά προϊόν μυθοπλασίας;

ΑΠ. Κατά κανόνα πάντα υπάρχει κάποιο γεγονός, ή  ένα βιωματικό ερέθισμα, αν θέλετε, που μου γεννά την ανάγκη και την επιθυμία να  γράψω. ΄Ομως, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, από εκεί και πέρα, η φαντασία διεκδικεί τον δικό της χώρο κάνοντάς με να ακολουθώ κατά πόδας τα πρόσωπα που για κάποιο λόγο με είλκυσαν στις ζωές τους.

 

ΕΡ. Έχετε μεταφέρει στα βιβλία σας ή έχετε εμπνευστεί από υποθέσεις που έχετε χειριστεί ως δικηγόρος;

ΑΠ. ΄Οχι, ποτέ. ΄Αλλωστε, δεν έχω ασχοληθεί επαγγελματικά με ποινικές υποθέσεις. Παρ’ όλα αυτά αγαπώ ιδιαίτερα τόσο τα νουάρ όσο και τα αστυνομικά μυθιστορήματα.

 

ΕΡ. Στο οπισθόφυλλο αναφέρεται ότι αφήνετε τον αναγνώστη να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα για το τι είναι αλήθεια και τι ψέμα. Τι θέλατε να τονίσετε μέσα από τα διηγήματά σας; 

ΑΠ. ΄Οταν ξεκινάω να γράφω δεν έχω καμιά άλλη πρόθεση πέρα από το να διηγηθώ  μια ιστορία που για κάποιο λόγο έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον μου. Πολλές φορές αγνοώ όχι μόνον το τέλος  αλλά και το μεγαλύτερο μέρος από την εξέλιξή της. Συνεπώς δεν θέλω να τονίσω κάτι,  τουλάχιστον εκ των προτέρων,  μέσα από τα διηγήματά μου. Τα περισσότερα συμπεράσματα βγαίνουν συνήθως αργότερα, όταν μπορεί να κρίνει κανείς τα κείμενά του  από  μια απόσταση ασφαλείας. Σίγουρα το τι είναι αλήθεια και τι ψέμα είναι ένα ερώτημα που ανέκαθεν με  βασάνιζε, τόσο σε πραγματικό όσο και σε υπαρξιακό επίπεδο, και φαίνεται ότι έφτασε πλέον ο χρόνος για να βγεί  στην επιφάνεια. Νομίζω ότι λανθάνει σε όλες τις  ιστορίες μου. Και θεωρώ φυσικό, αφού δεν είμαι σε θέση να δώσω εγώ η ίδια μια «ξεκάθαρη» απάντηση, να αφήσω τους αναγνώστες να βγάλουν τα δικά τους συμπεράσματα.

 

ΕΡ. «Η αλήθεια είναι πολυπρόσωπη και πολλές φορές ανύπαρκτη. Συχνά, επίσης, ανεπιθύμητη» γράφετε στο διήγημα «χαρτί στον άνεμο». Από τι εξαρτάται η αλήθεια;

ΑΠ. Ο ήρωας που λέει αυτή τη φράση είναι ένας δημοσιογράφος-συγγραφέας που πίνει τον καφέ του ένα απόγευμα σε κεντρικό ζαχαροπλαστείο. Μια εκκεντρική γυναίκα τον πλησιάζει  και προσπαθεί να τον πείσει ότι κινδυνεύει ανά πάσα στιγμή να την σκοτώσουν. Δεν τον πείθει όπως και δεν πείθει και κανέναν απ’ όσους την ξέρουν και παρευρίσκονται στον ίδιο χώρο. ΄Οταν όμως, λίγη ώρα αργότερα, η γυναίκα αυτή πέφτει νεκρή στο δρόμο, χτυπημένη από έναν μοτοσικλετιστή που γίνεται άφαντος, ο ήρωάς μας αρχίζει να αμφιβάλλει για τον τρόπο που την έκρινε, και υπό την πίεση του συμβάντος γράφει και το ωραιότερο διήγημά του. Προσωπικά, όπως ανέφερα και στην προηγούμενη ερώτηση, μου είναι εξαιρετικά δύσκολο να  απαντήσω από τι εξαρτάται η αλήθεια. ΄Η, για να γίνω πιο ακριβής, πόσες και ποιες δυνατότητες έχει ο καθένας από εμάς να την ανακαλύψει και να είναι σίγουρος ότι αυτό που πιστεύει σαν αλήθεια όντως είναι. Νομίζω ότι η εμβάθυνση στο θέμα δεν έχει τελειωμό και ανήκει περισσότερο στο χώρο της φιλοσοφίας. ΄Οσο για την λογοτεχνία;  Επιτρέψτε μου να αρκεστώ στο Πιραντελικό: «΄Ετσι είναι αν έτσι νομίζετε».

 

ΕΡ. Τελικά, σαν συμπέρασμα, μέσα από τις ιστορίες που αφηγείστε, τι μπορεί να συμβεί λίγο πριν βρέξει ή μετά την βροχή;

ΑΠ. Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποια ιδιαιτέρως βαρύνουσα διαφορά στα όσα συμβαίνουν «πριν» και «μετά» τη βροχή στις ζωές των ηρώων που κινούνται στα διηγήματα της συλλογής. Απλώς, στα περισσότερα από αυτά, το μεγαλύτερο μέρος του «δράματος» εκτυλίσσεται λίγο πριν ξεσπάσει η μπόρα, μια μπόρα φορτισμένη από συγκρούσεις και ανθρώπινα πάθη. Το νερό της βροχής δρα άλλοτε λυτρωτικά και άλλοτε όχι.

 

ΕΡ. Τα διηγήματα του βιβλίου είναι ανθρωποκεντρικά και έχουν ένα ψυχολογικό υπόβαθρο. Τι θέλετε να περάσετε στον αναγνώστη;

ΑΠ. Για να είμαι ειλικρινής, και με όλο τον σεβασμό που τρέφω για τον αναγνώστη -χωρίς αυτόν δεν θα υπήρχαμε εμείς οι συγγραφείς- όταν αρχίζω να γράφω δεν έχω στον νου μου ούτε πώς θα του κεντρίσω το ενδιαφέρον ούτε αν θα  μπορέσω να του περάσω κάποιο μήνυμα. Αυτό που με απασχολεί είναι να παρακολουθώ τις ζωές και τις πράξεις των ηρώων μου. Να προσπαθώ να τους καταλάβω, μπαίνοντας, όσο γίνεται, στο πετσί τους. Και με τον τρόπο αυτό, πλησιάζοντάς τους  σε βάθος, ανακαλύπτοντας τα μυστικά και τα πάθη τους, έχω την αίσθηση πως εντέλει τους αποδέχομαι και τους πονάω, ακόμη και τους «κακούς» μιας ιστορίας. Ακούω συχνά να μου λένε ότι, λίγο  πολύ, όλοι   περισώζονται στα διηγήματά μου. Μέχρι και ο παιδοκτόνος στο διήγημα «Θα σε σκοτώσω» της τελευταίας συλλογής. Και  τώρα που με ρωτάτε, μάλλον  αυτό είναι που επιδιώκω  χωρίς να το συνειδητοποιώ.  Να περισώζω με κάποιο τρόπο  τους ήρωές μου,  έτσι όπως θα έκανε και ένας γονιός  με τα παιδιά του. Γιατί τι άλλο από παιδιά μας μπορεί να είναι οι ήρωες που εμείς οι ίδιοι δημιουργούμε;

 

*Το βιβλίο «λίγο πριν βρέξει» της Ζέτας Κουντούρη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος.

 

Μαίρη Γκαζιάνη

Γεννήθηκε στα Ιωάννινα.  Μεγάλωσε στην Αθήνα όπου ζει μέχρι σήμερα και εργάσθηκε ως τραπεζοϋπάλληλος. Στο παρελθόν ασχολήθηκε ερασιτεχνικά με την φωτογραφία ενώ τώρα ζωγραφίζει και παράλληλα γράφει. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές.

Τον Μάιο του 2012 κυκλοφόρησε την πρώτη ποιητική της συλλογή με τίτλο «Σου γράφω…», τον Σεπτέμβρη 2013 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο ΕΝΑ ΦΕΓΓΑΡΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟ και τον Ιούνιο του 2014 κυκλοφόρησε το βιβλίο της ΤΑ ΠΛΗΚΤΡΑ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ  από τις εκδόσεις ΄Οστρια. Επίσης, το παραμύθι της «Το ψαράκι του βυθού» συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο «Παραμύθια και Μαμάδες» εκδόσεις Βερέττα 2015.  Τον Ιούνιο 2017 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της ΑΛΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ από την Εμπειρία Εκδοτική.

Την περίοδο 2011-2012 υπήρξε ραδιοφωνική παραγωγός στο magicradiolive. Από τον Νοέμβρη 2014 συνεργάζεται με το now24.gr και έχει πραγματοποιήσει πάνω από τριακόσιες συνεντεύξεις. Το 2016 συμμετείχε στην τηλεοπτική εκπομπή ΚΑΛΩΣ ΤΟΥΣ πραγματοποιώντας συνεντεύξεις σε ανθρώπους των τεχνών. Το διάστημα Ιούλιος 2017 έως Μάρτιος 2018 υπήρξε Διευθύντρια Σύνταξης του on line Πολιτιστικού Περιοδικού Books and Style.

Μεγάλη της αγάπη είναι το θέατρο με το οποίο ασχολείται ερασιτεχνικά

 

Related posts