Subscribe Now

Trending News

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στo now24.gr.
Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας.
25 Μαΐ 2020
Πολιτισμός

Η συγγραφέας Ελευθερία Μεταξά μιλάει για το νέο βιβλίο της «ΑΘΩΟΙ ΕΝΟΧΟΙ»

Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη 

Η Ελευθερία Μεταξά γεννήθηκε στο Αιγάλεω το 1970. Είναι πτυχιούχος της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών, της Δραματικής Σχολής Διομήδη Φωτιάδη και του τμήματος Δημοσιογραφίας του Εργαστηρίου Ελευθέρων Σπουδών ΑΝΤ1. Εργάστηκε ως ηθοποιός, λαμβάνοντας μέρος σε θεατρικές παραστάσεις και τηλεοπτικές σειρές, ως ασκούμενη δημοσιογράφος στο δελτίο ειδήσεων του ΑΝΤ1 και ως φιλόλογος σε φροντιστήρια Μέσης Εκπαίδευσης.

Σήμερα ασχολείται με τη συγγραφή αστυνομικών μυθιστορημάτων, με τη μετάφραση και την επιμέλεια βιβλίων και με μεταγλωττίσεις ξένων τηλεοπτικών σειρών. Είναι μέλος της ΠΕΛ (Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών) και μιλάει αγγλικά. 

ΜΑΙΡΗ ΓΚΑΖΙΑΝΗ: Ελευθερία, πρόσφατα κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο σου με τίτλο «ΑΘΩΟΙ ΕΝΟΧΟΙ». Ποιο είναι το αστυνομικό θέμα με το οποίο καταπιάνεσαι αυτή τη φορά;

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ: Στο νέο μου μυθιστόρημα «Αθώοι Ένοχοι» ο αστυνόμος Μάνος Βαρσάμης και η ψυχολόγος Έλσα Γληνού καλούνται να εξιχνιάσουν μια σειρά από εγκλήματα που έχουν όλα τους ένα κοινό στοιχείο: διαπράχθηκαν με όργανα μεσαιωνικών βασανιστηρίων. Βέβαια, όπως συνηθίζω να κάνω πάντα στα βιβλία μου, με αφορμή το καθαρά αστυνομικό κομμάτι της ιστορίας θίγω και ένα σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα, αυτή τη φορά την αυτοδικία.

Μ.Γ.: Πως συνδυάζεται το αθώοι και ένοχοι ταυτόχρονα;

Ε.Μ.: Πιστεύω πως τα όρια ανάμεσα στην ενοχή και την αθωότητα δεν είναι πάντα τόσο ευδιάκριτα όσο νομίζουμε. Μια πράξη που από τον νόμο θεωρείται κολάσιμη, μπορεί να εκληφθεί από έναν άνθρωπο ως απονομή δικαιοσύνης, ανάλογα με το αξιακό του σύστημα. Σκέψου, για παράδειγμα, έναν πατέρα που το παιδί του δολοφονείται και ο ένοχος -εκμεταλλευόμενος κάποιο «παραθυράκι» του νόμου ή επικαλούμενος ένα ψεύτικο άλλοθι ή για οποιουσδήποτε λόγους-  καταφέρνει να γλυτώσει ή να καταδικαστεί σε μια δυσανάλογα για το έγκλημά του ήπια ποινή. Αθωώνεται, λοιπόν, ενώ είναι ένοχος. Αν ο πατέρας αυτός σκοτώσει τον δολοφόνο του παιδιού του, ο νόμος θα τον καταδικάσει. Στη δική του συνείδηση, όμως, η πράξη του θεωρείται δίκαιη. Υπό αυτήν την έννοια, επομένως, ενδέχεται η ενοχή και η αθωότητα να συνυπάρχουν και να ερμηνεύονται ανάλογα με την προσωπική ηθική του καθενός.

Μ.Γ.: Έχουμε συναντήσει και σε προηγούμενο βιβλίο την ηρωίδα σου Έλσα Γληνού;

Ε.Μ.: Η Έλσα Γληνού πρωτοεμφανίστηκε στο δεύτερο βιβλίο μου, «Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά» (εκδόσεις Ωκεανός) ως πρωταγωνίστρια της ιστορίας. Επίσης, τη συναντάμε στις τελευταίες σελίδες του προηγούμενου βιβλίου μου, στο «Τα τρία πρόσωπα της Εκάτης» (εκδόσεις Μίνωας), όπου καλείται να συνθέσει το ψυχολογικό προφίλ ενός παρανοϊκού δολοφόνου, του Απόλλωνα Ροδόπουλου. Στο νέο μου μυθιστόρημα, το «Αθώοι Ένοχοι», πρωταγωνιστεί και πάλι μαζί με τον αγαπημένο μου αστυνόμο  Βαρσάμη. 

Μ.Γ.: Τι σε έκανε να την βγάλεις στην επιφάνεια;

Ε.Μ.: Τη συγκεκριμένη ηρωίδα την αγάπησα πολύ και θεωρούσα ότι της χρωστούσα περισσότερα από όσα της έδωσα. Είναι μια ιδιαίτερα δυναμική γυναίκα με μια τραγική προσωπική ιστορία, μια γυναίκα που αποδεικνύει με τη ζωή της ότι οι άνθρωποι κρύβουν μέσα τους τεράστια αποθέματα ψυχικής δύναμης και μπορούν να μετουσιώσουν τον πόνο σε δημιουργία και προσφορά. Πάντα είχα στο μυαλό μου ότι έπρεπε να βρω έναν τρόπο για να την ξαναφέρω στην επιφάνεια και τα «Τρία πρόσωπα της Εκάτης» μου έδωσαν την αφορμή που χρειαζόμουν. Χάρηκα πολύ που η ανταπόκριση των αναγνωστών ήταν θετική, κάτι που σημαίνει ότι κι εκείνοι αγάπησαν την Έλσα Γληνού. Έτσι, την ξανασυναντάμε και στο «Αθώοι Ένοχοι», αλλά και στο καινούργιο βιβλίο που γράφω τώρα. 

Μ.Γ.: Ισχύει το ίδιο και για τον Μάνο Βαρσάμη;

Ε.Μ.: Ναι. Ο Μάνος Βαρσάμης είναι κι αυτός πολύ αγαπημένος μου ήρωας. Πρόκειται για έναν αστυνομικό «παλιάς κοπής», με πολύ έντονη την αίσθηση του δικαίου, ο οποίος απεχθάνεται την τεχνολογία, πίνει μόνο ελληνικό καφέ φτιαγμένο στη χόβολη από τα χεράκια του μπαρμπα-Χαράλαμπου, καπνίζει πάντα περισσότερα από τα δέκα τσιγάρα που  υποτίθεται ότι επιτρέπει στον εαυτό του (κρύβοντας στο συρτάρι του το πακέτο με τα «πυρομαχικά εκτάκτου ανάγκης», όπως τα ονομάζει) και θέλει προτού βγει στη σύνταξη να απαλλάξει την κοινωνία από όσους περισσότερους εγκληματίες μπορεί. Είναι ένα «γέρικο λαγωνικό», νευρικός και φωνακλάς, αλλά με καρδιά μικρού παιδιού. Νομίζω ότι εκείνος και η Έλσα δημιουργούν ένα πολύ δυνατό και ταιριαστό δίδυμο. 

Μ.Γ.: Ποιο είναι «Το αχλάδι της αγωνίας» που αναφέρεται στο οπισθόφυλλο;

Ε.Μ.: Πρόκειται για ένα όργανο μεσαιωνικού βασανισμού το οποίο κανονικά δεν επέφερε τον θάνατο. Το χρησιμοποιούσαν για να τιμωρήσουν τους ψεύτες, τους βλάσφημους, τους ομοφυλόφιλους και τις εγκύους που απέβαλλαν. Ήταν ένα χάλκινο όργανο σε σχήμα μεγάλου αχλαδιού, το οποίο ο βασανιστής έβαζε δια της βίας στο στόμα των βλάσφημων και τους ψευτών, στον πρωκτό των ομοφυλοφίλων και στον κόλπο των γυναικών. Με τη βοήθεια μιας βίδας που περιστρεφόταν, το αχλάδι άνοιγε, σκίζοντας τη σάρκα του άτυχου θύματος και προκαλώντας του αφόρητο πόνο. Όταν έκανα την έρευνα για να γράψω το συγκεκριμένο βιβλίο, πραγματικά δεν μπορούσα να πιστέψω τους τρόπους που είχε επινοήσει το μυαλό κάποιων αναμφισβήτητα διεστραμμένων ανθρώπων για να τιμωρούν όσους θεωρούσαν παραβάτες. 

Μ.Γ.: Αν δεν αποτελεί spoiler μπορείς να μας πεις ποια είναι τα δυο αθώα παιδιά που υπάρχουν στην ιστορία που αφηγείσαι;

Ε.Μ.: Το ένα παιδί είναι ο γιος ενός δημοσιογράφου που δολοφονείται κι εκείνος με μεσαιωνικές μεθόδους. Το άλλο θα μου επιτρέψεις να μην το αναφέρω, για να κρατήσω λίγο περισσότερο σε αγωνία τους αναγνώστες. 

Μ.Γ.: Είχες υπόψη σου πραγματικά γεγονότα πάνω στα οποία θεμελίωσες την ιστορία που αφηγείσαι;

Ε.Μ.: Ευτυχώς, όχι! Η ιστορία είναι καθαρά προϊόν μυθοπλασίας. Όμως, τα όργανα βασανισμού που αναφέρονται είναι όλα πραγματικά και στην εποχή του Μεσαίωνα χρησιμοποιήθηκαν ευρέως ως μέσα τιμωρίας ή θανάτωσης.

Μ.Γ.: Ποια είναι η σχέση της φράσης Memento mortis (θυμήσου τον θάνατο) με την ιστορία του βιβλίου;

Ε.Μ.: Η συγκεκριμένη φράση (που σημαίνει στα Λατινικά «Θυμήσου τον θάνατο») αποτελεί παράφραση του ρητού «Memento mori» (δηλαδή, «Θυμήσου ότι είσαι θνητός»). Το ρητό αυτό υπενθύμιζε στους ανθρώπους ότι μπορεί να έχουν φιλοδοξίες στη ζωή τους και να προσπαθούν να τις πραγματοποιήσουν, ποτέ όμως δεν πρέπει να ξεχνούν ότι είναι θνητοί, όντα εφήμερα και πεπερασμένα. Λέγεται, μάλιστα, ότι ακουγόταν στην τελετή στέψης των Ρωμαίων αυτοκρατόρων, για να τους θυμίζει ότι και οι ίδιοι δεν αποτελούν εξαίρεση στον κανόνα και ότι δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να κάνουν κατάχρηση του αξιώματός τους. Η φράση, λοιπόν, Memento mortis είναι γραμμένη στο ημερολόγιο της Ζωής Κομνηνού, μιας κοπέλας με προβληματική συμπεριφορά που θα πέσει κι εκείνη θύμα του μανιακού δολοφόνου, και θα αποτελέσει την αφορμή για να ξετυλίξει ο Βαρσάμης και η Έλσα το κουβάρι της περίεργης υπόθεσης που διαδραματίζεται στο βιβλίο.

Μ.Γ.: Υπάρχει κάποια συγκεκριμένη «συνταγή» για να γράψει κάποιος ένα αστυνομικό βιβλίο;

Ε.Μ.: Νομίζω ότι το πιο σημαντικό σε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα είναι να διατηρείται η αγωνία και το μυστήριο και παράλληλα να υπάρχουν ανατροπές. Δεν ξέρω αν υπάρχει κάποια συνταγή, αυτό όμως για το οποίο είμαι βέβαιη είναι ότι δεν πρέπει να μένει κανένα κενό στην ιστορία, καμία απορία στον αναγνώστη, κανένα ερώτημα αναπάντητο. Το αστυνομικό μυθιστόρημα είναι σαν ένα παζλ που αποτελείται από πολλά μικρά κομμάτια. Αν το καθένα δεν μπει στη σωστή θέση, η εικόνα δεν θα συμπληρωθεί. Προσωπικά, προσπαθώ να βάλω και τον αναγνώστη στον πειρασμό να ταιριάξει τα κομμάτια αυτά, δίνοντάς του κάποια στοιχεία που άλλες φορές τον οδηγούν στον σωστό δρόμο, άλλες όμως τον παραπλανούν. Είναι ένα υπέροχο παιχνίδι του μυαλού.

Μ.Γ.: Ποια είναι τα σημεία που πρέπει να προσέχει;

Ε.Μ.: Αναφέρθηκα πριν στις ανατροπές. Μπορεί να αποτελούν απαραίτητο στοιχείο σε  ένα αστυνομικό μυθιστόρημα, πρέπει όμως να δικαιολογούνται. Όταν η ανατροπή γίνεται αυτοσκοπός, στο μυαλό του αναγνώστη γεννιούνται ερωτηματικά που παραμένουν αναπάντητα. Χάνεται η γοητεία της λύσης του μυστηρίου. Θεωρώ ότι είναι σημαντικό να απαντάει ο συγγραφέας σε κάθε «πώς» και σε κάθε «γιατί» κι αυτό δεν είναι εύκολο. Επίσης, πιστεύω ότι ο ρυθμός σε ένα τέτοιο μυθιστόρημα πρέπει να είναι γοργός χωρίς να γίνεται ασθματικός και οι περιγραφές να μην πλατειάζουν γιατί διακόπτουν τη ροή. Τέλος, σημαντικό ρόλο παίζει και η βαθιά ψυχογράφηση των ηρώων, που θα βοηθήσει τον αναγνώστη να κατανοήσει τα κίνητρα και τη δράση τους.

Μ.Γ.: Αν και πρόκειται για αστυνομική πλοκή, υπάρχουν αξίες που αναδεικνύονται στις σελίδες του βιβλίου σου;

Ε.Μ.: Το αστυνομικό μυθιστόρημα είναι σε μεγάλο βαθμό κοινωνικό, αφού το έγκλημα αποτελεί ένα φαινόμενο κοινωνικής παθογένειας. Μοιραία, λοιπόν, αναδεικνύει αξίες και ιδανικά, η έλλειψη των οποίων οδηγεί τους ανθρώπους στη βία. Στο συγκεκριμένο βιβλίο οι βασικές αξίες είναι το δίκαιο και η ηθική, ενώ παράλληλα αναδεικνύονται και άλλες, όπως η μητρική αγάπη, η αυτοθυσία και η ματαιότητα της εκδίκησης.

Μ.Γ.: Οι αστυνομικές ιστορίες που γράφεις υπάρχουν ολοκληρωμένες στο μυαλό σου ή σε καθοδηγούν οι ήρωές σου;

Ε.Μ.: Στα πρώτα μου βιβλία ολόκληρη η ιστορία υπήρχε στο μυαλό μου από την αρχή. Στα δύο τελευταία, όμως, έχω σχηματίσει τον βασικό καμβά κι από κει και πέρα με καθοδηγούν οι ήρωες. Είναι, πραγματικά, μια υπέροχη εμπειρία, γιατί ανακαλύπτω κι εγώ βήμα-βήμα την εξέλιξη της υπόθεσης. 

Μ.Γ.: Η Έλσα Γληνού είναι δημιούργημά σου. Έχεις κοινά σημεία μαζί της ή εκείνη με σένα;

Ε.Μ.: Πιστεύω ότι ο συγγραφέας δανείζει κάποια στοιχεία του χαρακτήρα του στους αγαπημένους του ήρωες, ακόμη κι αν αυτό γίνεται υποσυνείδητα. Όταν έγραφα το «Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά», το βιβλίο στο οποίο πρωτοεμφανίζεται η Έλσα Γληνού, είχα μόλις βγει από μια δύσκολη περιπέτεια υγείας, επομένως ήμουν το ίδιο ευάλωτη -για διαφορετικούς, βέβαια λόγους- με εκείνη. Τη δύναμη που χρειάστηκα εγώ, λοιπόν, για να ξεπεράσω το συγκεκριμένο πρόβλημα την έδωσα και στην Έλσα, για να βγει από την προσωπική της άβυσσο. Ήταν μια περίεργη διαδικασία, γιατί αντλούσα κι εγώ δύναμη από τον δικό της αγώνα. Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που αγάπησα τόσο πολύ αυτήν την ηρωίδα. Από κει και πέρα, μοιραζόμαστε την ίδια αίσθηση για το δίκαιο και την ίδια αγάπη για τα παιδιά.

Μ.Γ.: Υπάρχει κάποιο σημείο του βιβλίου που σε δυσκόλεψε περισσότερο ή δίστασες μέχρι να το γράψεις;

Ε.Μ.: Με προβλημάτισαν αρκετά οι περιγραφές των εγκλημάτων που διαπράττονταν με μεσαιωνικές μεθόδους βασανισμού. Ήθελα να γίνονται με τέτοιον τρόπο που να μην τρομάζουν τον αναγνώστη, αλλά παράλληλα να δημιουργούν το κλίμα και την αγωνία που επεδίωκα. Γενικά, δεν μου αρέσει να σκορπώ στις σελίδες μου άσκοπα αίμα, μόνο και μόνο για να δικαιολογήσω το είδος του μυθιστορήματος που υπηρετώ.

Μ.Γ.: Με ποια συναισθήματα βίωσες τη συγγραφική συμπόρευση με τους ήρωές σου;

Ε.Μ.: Είχα την ίδια αγωνία μαζί τους για να βρεθεί η άκρη του νήματος, μοιραστήκαμε την ίδια χαρά όταν το μυστήριο λύθηκε και οι ένοχοι τιμωρήθηκαν, αλλά και τον ίδιο προβληματισμό σχετικά με το ποιος είναι τελικά αθώος και ποιος ένοχος.

Μ.Γ.: Σ΄ ευχαριστώ πολύ για την παραχώρηση της συνέντευξης και σου εύχομαι καλοτάξιδο το βιβλίο σου.

Ε.Μ.: Εγώ σ’ ευχαριστώ για τη φιλοξενία και την ενδιαφέρουσα συζήτηση. Εύχομαι υγεία (πρωτίστως πάντα, αλλά ειδικά στους καιρούς που ζούμε) και πολλές επιτυχίες στην υπέροχη πένα σου!

*Το μυθιστόρημα «ΑΘΩΟΙ ΕΝΟΧΟΙ» της Ελευθερίας Μεταξά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

 Μαίρη Γκαζιάνη

Γεννήθηκε στα Ιωάννινα.  Μεγάλωσε στην Αθήνα όπου ζει μέχρι σήμερα και εργάσθηκε ως τραπεζοϋπάλληλος. Στο παρελθόν ασχολήθηκε ερασιτεχνικά με την φωτογραφία ενώ τώρα ζωγραφίζει και παράλληλα γράφει. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές.

Τον Μάιο του 2012 κυκλοφόρησε την πρώτη ποιητική της συλλογή με τίτλο «Σου γράφω…», τον Σεπτέμβρη 2013 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο «Ένα φεγγάρι λιγότερο» από τις εκδόσεις Ελληνική Πρωτοβουλία και τον Ιούνιο του 2014 κυκλοφόρησε το βιβλίο της «Τα πλήκτρα της σιωπής»  από τις εκδόσεις ΄Οστρια. Επίσης, το παραμύθι της «Το ψαράκι του βυθού» συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο «Παραμύθια και Μαμάδες» εκδόσεις Βερέττα 2015.  Τον Ιούνιο 2017 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της «Άλικα βήματα» από την Εμπειρία Εκδοτική. Τον Νοέμβριο του  2019 κυκλοφόρησε το νέο της μυθιστόρημα «Ζάχαρη άχνη» από τις εκδόσεις Ωκεανός.

Την περίοδο 2011-2012 υπήρξε ραδιοφωνική παραγωγός στο magicradiolive. Από τον Νοέμβρη 2014 συνεργάζεται με το now24.gr και έχει πραγματοποιήσει πάνω από εξακόσιες συνεντεύξεις, καθώς και σχολιασμούς βιβλίων και θεατρικών παραστάσεων. Το 2016 συμμετείχε στην τηλεοπτική εκπομπή «Καλώς τους» του ΑιγαίοTV πραγματοποιώντας συνεντεύξεις σε ανθρώπους των τεχνών. Διετέλεσε Διευθύντρια Σύνταξης του on line Πολιτιστικού Περιοδικού Books and Style από Ιούλιο 2017 έως Μάρτιο 2018 οπότε αποχώρησε οικειοθελώς.

Μεγάλες της αγάπες είναι το θέατρο και ο χορός με τα οποία έχει ασχοληθεί ερασιτεχνικά.

Related posts