Subscribe Now

Trending News

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στo now24.gr.
Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας.
25 Σεπ 2020
SLIDER

Η πανδημία του κορωνοϊού και η μοναχικότητα που καλούμαστε να διαχειριστούμε

Του Πέρη Χαλάτση

Η πανδημία είναι μια οικουμενική τραγωδία. Κι αν πολλοί αναρωτηθούν σε τι διαφέρει ο Covid 19  και γιατί μας τρομάζει περισσότερο από τους ιούς της γρίπης που σκοτώνουν 300.000-600.000 υπάρχει απάντηση.

Τη γρίπη  πάνω -κάτω την ξέρουμε όλοι.

Αυτόν τον ιό όχι. Δεν ξέρουμε πώς συμπεριφέρεται, βλέπουμε ότι είναι γεμάτος εκπλήξεις. Είναι φυσικό να φοβόμαστε το μεγάλο άγνωστο (τουλάχιστον μέχρι να γίνει γνωστό).

Πέρα όμως από τραγωδία ο ιός είναι και μια ευκαιρία να κατανοήσουμε περισσότερο το ανθρώπινο είδος. Ένα αναπόφευκτο πείραμα να παρατηρήσουμε, όχι σε εργαστήρια αλλά σε πραγματικές συνθήκες (in vivo δηλαδή), μερικά από τα θέματα που οι κοινωνικές επιστήμες έχουν ανακαλύψει αλλά και άλλα που πιθανόν θα ανακαλύψουν, δημιουργώντας καινούριες θεωρίες.

Ας δούμε για παράδειγμα το θέμα της Ηγεσίας.

Είδαμε πώς πανίσχυροι ηγέτες όπως ο Τραμπ κι ο Μπόρις Τζόνσον αποδείχτηκαν κατώτεροι των περιστάσεων κυρίως γιατί παγιδεύτηκαν σε αυτό που ονομάζεται ομαδική σκέψη (groupthink).

Οι ηγέτες αυτοί και η ομάδα των συμβούλων τους μπροστά σε μια επείγουσα κατάσταση αντί να σκεφτούν με βάση τα δεδομένα στοιχεία  αναζήτησαν τη σύμπνοια και τη συνοχή απόψεων σε τέτοιο βαθμό που παράλειψαν  την αξιολόγηση σημαντικών πτυχών του προβλήματος.

Ας μην αγνοούμε φυσικά και την πιθανότητα ότι ήθελαν να διαφοροποιηθούν, να ξεχωρίσουν από τους άλλους ηγέτες, να δείξουν ατρόμητοι και ανίκητοι. Αλλά απέτυχαν…

Πάμε τώρα στο θέμα του «άλλου», του συνάνθρωπου.

Βλέπουμε πόσο εύκολα συσπειρωνόμαστε γύρω από ομάδες «δικών μας» και νιώθουμε μια εχθρότητα απέναντι στους «άλλους», τους ξένους, που θεωρούμε υπεύθυνους για το πρόβλημα.

Προβάλλουμε «κάπου έξω» όλο το κακό που μας βασανίζει «εδώ μέσα» (και με το «εδώ μέσα» εννοούμε και τον ίδιο μας τον εαυτό).

Δείτε πόσο μπερδεμένα νιώθουμε απέναντι στο διπλανό μας στο σούπερ-μαρκετ, στο φαρμακείο στο δρόμο. Ο διπλανός μας είναι και συνάνθρωπος που νιώθουμε κοντά του μια και μοιραζόμαστε έναν κοινό φόβο και μια κοινή μοίρα αλλά είναι και ένας δυνάμει επικίνδυνος εχθρός που μπορεί να μας κολλήσει (άρα και πιθανόν να μας σκοτώσει).

Βλέπουμε ακόμα αυτό που η  θεωρία των κοινωνικών αναπαραστάσεων έχει επεξηγήσει πολύ καλά. Όσο και να νομίζουμε ότι είμαστε αυτόνομες οντότητες νοηματοδοτούμε την πραγματικότητα με συλλογικό τρόπο ανάλογα με τις ομάδες που ανήκουμε και την κουλτούρα με την οποία μεγαλώσαμε (και φυσικά τα ΜΜΕ που παρακολουθούμε).

Πάρτε για παράδειγμα πόσες διαφορετικές απόψεις και συμπεριφορές υπάρχουν απέναντι στον ιό  και στο φόβο που προκαλεί. Παρεμπιπτόντως  o Τζώρτζ Όργουελ στη δυστοπία του (1984) περιέγραψε πώς ο έλεγχος των μαζών μπορεί να επιτευχθεί  μέσα από ένα συνδυασμό φόβου και περιορισμού.

Δυο λόγια για τις φήμες που διακινούνται ασταμάτητα. Έχει μελετηθεί το θέμα. Οι άνθρωποι διαλέγουν φήμες που ταιριάζουν με τις εσωτερικές τους ανάγκες. Αυτές δηλαδή που τους βολεύουν για να βάλουν σε τάξη τη σκέψη τους.

Το θέμα είναι τεράστιο αλλά ας κλείσουμε με το θέμα της μοναχικότητας που καλούμαστε να διαχειριστούμε.

Προσοχή, άλλο η μοναξιά και άλλο η μοναχικότητα. Η πρώτη έχει πόνο, η δεύτερη είναι μια ευκαιρία να μείνουμε λίγο μόνοι με τον εαυτό μας κάτι που οι περισσότεροι αποφεύγουμε, ενώ είναι επιστημονικά πασίγνωστο πόσο μας ωφελεί.

Related posts