Subscribe Now

Trending News

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στo now24.gr.
Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας.
08 Αυγ 2022
Πολιτισμός

Γιάννης Γρηγοράκης: Δεν είναι αλαζονεία να ονειρεύεσαι

 Συνέντευξη στην Μαίρη Γκαζιάνη

 Ο Γιάννης Γρηγοράκης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου και ζει. Σπούδασε νομικά και για περισσότερο από τριάντα χρόνια άσκησε το επάγγελμα του δικηγόρου. Το Αληθινοί και ονειροπόλοι είναι το ένατο μυθιστόρημά του. Από τις εκδόσεις Κέδρος κυκλοφορούν τα μυθιστορήματά του: Ο διαβήτης του Πλάτωνα (2009),Μαύρη πέτρα (2011), Η καταιγίδα έρχεται, συνέχισε να τρέχεις (2012), Τέταρτος Κόσμος (2013) και Κόκκινο και γυμνό (2015). Άλλα έργα του: Η μητρόπολη του χάους (1998), Η συνωμοσία των αγγέλων (2001) και Καφέ Προκόπ (2004).

 

ΕΡ.: Κύριε Γρηγοράκη πρόσφατα κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο σας με τίτλο “Αληθινοί και ονειροπόλοι”. Ποιοι είναι οι Αληθινοί και ονειροπόλοι;

ΑΠ.: Στο επίκεντρο της ιστορίας βρίσκεται η οικογένεια του αμπελουργού Λέοντα Αληθινού και οι απόγονοί της. Σε βάθος τεσσάρων γενεών οι ήρωες μοιάζουν να ακροβατούν ανάμεσα στη στατική, συχνά ζοφερή πραγματικότητα και στο όνειρο. Το οποίο είναι και αυτό μια πραγματικότητα αλλά άλλου τύπου, εσωτερική, που εδρεύει στα βάθη της ύπαρξής σου. Εξού και ο τίτλος του βιβλίου, Αληθινοί και ονειροπόλοι. Μου αρέσει η ιδέα να μην πατάς και με τα δυο σου πόδια στην πραγματικότητα ή στο όνειρο. Γερνάς ισορροπημένος ασκώντας την μνήμη σου και αναζητώντας τις αιτίες των πραγμάτων. Ή να το πούμε αλλιώς. Πατώντας με το ένα πόδι στην πραγματικότητα, με το άλλο στο όνειρο είσαι πιο αυθεντικός, πιο ανθρώπινος.

ΕΡ.: Τι αντιπροσωπεύουν τα “Μακρινά πλάνα”, “Μεσαία πλάνα”, και “Κοντινά πλάνα” που αναφέρονται στο οπισθόφυλλο;

ΑΠ.: Αντιπροσωπεύουν το πέρασμα του χρόνου και την πορεία προς τη λήθη. Στο μακρινό πλάνο η μνήμη είναι θραυσματική, σχεδόν αγνοημένη. Έναν αιώνα πριν ο Λέων Αληθινός διατυπώνει το όραμα της ζωής του: Να φτιάξει ένα οινοποιείο στην Μαντίνεια της Αρκαδίας. Είναι ο παντεπόπτης αφηγητής που ανασυνθέτει την εποχή, το φόντο, τα πρόσωπα. Στο μεσαίο πλάνο η μνήμη είναι μακρινή αλλά οι εικόνες είναι αναγνωρίσιμες, τα πρόσωπα επίσης. Άλλωστε ο Διόνυσος Αληθινός, εγγονός του Λέοντα, που πραγματοποίησε το όνειρο της οικογένειας, κάνοντας μάλιστα τα κρασιά του διεθνώς γνωστά, βρίσκεται ακόμη εν ζωή. Στο κοντινό πλάνο η μνήμη είναι καθαρή. Το κυριότερο: Δεν την απαρνείται κανένας από τους ήρωες. Οι τελευταίοι απόγονοι της οικογένειας έχουν διάθεση για αυτοκριτική. Συμφωνούν ότι έγιναν λάθη, αναλαμβάνουν την ευθύνη που τους αναλογεί, και χωρίς να μεμψιμοιρούν πληρώνουν το τίμημα.

ΕΡ.: Ποιος είναι ο αόρατος σκηνοθέτης τον οποίο αναφέρετε στο βιβλίο σας;  

ΑΠ.: Ο Σαίξπηρ είπε ότι όλος ο κόσμος είναι μία σκηνή. Αυτό προϋποθέτει έναν αόρατο σκηνοθέτη. Έναν σκηνοθέτη της ανθρώπινης μοίρας. Ποιος είναι δεν ξέρω, αναρωτιέμαι κι εγώ. Ίσως το Τυχαίο, αυτή η ανυπέρβλητη δύναμη που ανατρέπει τα πάντα. Παρεισφρέει αθόρυβα και διαβρωτικά στις ζωές μας μια στιγμή που όλα πηγαίνουν καλά. Νομίζουμε ότι πηγαίνουν καλά, όμως η αλήθεια είναι ότι όλα είναι ανίσχυρα, άρρωστα, ετοιμοθάνατα. Εξανεμίζονται εν ριπή οφθαλμού επειδή τίποτα δεν είναι αυτό που νομίζουμε.

 

ΕΡ. Μέσα από τη χρονική διαδρομή ενός αιώνα αφηγείστε τη ζωή τεσσάρων γενεών της ίδιας οικογένειας, της οικογένειας των Αληθινών, αρχίζοντας με τα όνειρα και καταλήγοντας στην οικονομική κρίση που διανύουμε ως χώρα και ως πολίτες. Τι θέλετε να τονίσετε;

ΑΠ. Δεν αφηγούμαι μόνο την ιστορία της οικογένειας των Αληθινών αλλά και την ιστορία του τόπου. Κατά το ήμισυ το βιβλίο είναι ένα ιστορικό μυθιστόρημα. Η ανασύνθεση των εποχών 1929-1933, αλλά και της γερμανικής Κατοχής, στις οποίες εστιάζω, προϋποθέτει έρευνα και βάθος υλικού. Όσον αφορά την ιστορία της οικογένειας, πράγματι αρχίζει με όνειρα, όπως όλες οι ανθρώπινες ιστορίες ανεξαρτήτως εποχής. Δεν είναι αλαζονεία να ονειρεύεσαι. Συνήθως τα όνειρα ναυαγούν, κυρίως από αστάθμητους παράγοντες, πολέμους, οικονομικές καταστροφές και άλλα δεινά, που έρχονται με μια παράξενη τακτικότητα. Εφόσον η αφήγηση φτάνει μέχρι τις μέρες μας, η οικονομική κρίση δεν μπορεί να αγνοηθεί. Αλλά ήθελα να τονίσω και το φαρσικό στοιχείο που υπάρχει στην αληθινή ζωή. Κατακτάς αυτό που ονειρεύεσαι αλλά το πεπρωμένο σου ολοκληρώνεται με πόνο.

ΕΡ.: Οι τελευταίοι απόγονοι της οικογένειας, παιδιά του Διόνυσου Αληθινού, φέρουν τα ονόματα Ίκαρος, Θέλξη και Ξένη. Τα επιλέξατε τυχαία ή υπάρχει κάποιος συμβολισμός σε αυτά τα ονόματα;

ΑΠ.: Υπάρχει πράγματι κάποιος συμβολισμός. Ίκαρος ήταν το συνθηματικό όνομα που έφερε ο παππούς του, Άγγελος Αληθινός, στην Αντίσταση. Ο Άγγελος, που είναι από τα κεντρικά πρόσωπα του έργου, πίστευε ότι η ελευθερία, αν είναι αυθεντική και τίμια, είναι και αυτή ένα είδος πτήσης. Το Θέλξη είναι το πρώτο συνθετικό δύο αρχαίων ονομάτων, Θελξιέπεια και Θελξινόη. Το ίδιο όνομα, Θέλξη, έφερε και η ετικέτα του πρώτου κόκκινου κρασιού που κυκλοφόρησε το κτήμα Διόνυσος Αληθινός. Το Ξένη παραπέμπει στον σεξουαλικό προσανατολισμό της ηρωίδας και στο προσωπικό της αδιέξοδο. Όντας ομοφυλόφιλη θα ήθελε μια αντρική φιγούρα στο πλάι της για να επιβιώσει στο παγιωμένο σύστημα αξιών.

 ΕΡ.: Ο Ίκαρος είναι εργένης, κι έχει παράξενες φαντασιώσεις, η Θέλξη συζεί με έναν Αφρικανό, η Ξένη είναι λεσβία. Γιατί επιλέξατε αυτό το πολύμορφο παζλ προσώπων;

ΑΠ.: Ο άνθρωπος μάταια αναζητά την πληρότητά του επειδή είναι γεμάτος από αντιφάσεις και ελλείμματα και επειδή υφίσταται και την κοινωνική καταπίεση που είναι κι αυτή μια μορφή βίας. Αν είσαι ευαίσθητο άτομο κλείνεσαι στον εαυτό σου, απομονώνεσαι. Το βιβλίο αγγίζει και υπαρξιακά θέματα σύμφυτα με τη λειτουργία της συνείδησης, όπως για παράδειγμα η αναζήτηση της ταυτότητας, και οι ψυχικές διαταραχές. Για τον Ίκαρο η πραγματικότητα δεν είναι μια ευθύγραμμη διαδοχή από εικόνες που απευθύνονται σε όλους. Ξαφνικά μπορεί να δει μπροστά του τη νεκρή μητέρα του, και να αρχίσει μια συζήτηση μαζί της. Δεν διαρκεί πολύ, αλλά είναι ένα ψυχικό βραχυκύκλωμα που μπορεί να τον εκθέσει αν συμβεί δημοσίως. Γνώρισα ανθρώπους που είχαν φαντασιώσεις καταδίωξης. Υπάρχει ένα τυφλό σημείο που διαφεύγει από την κοινή λογική, όμως αυτή είναι η ανθρώπινη φύση, χαοτική και απρόβλεπτη. Ο Αφρικανός Ίαν με τον οποίο συζεί η Θέλξη έχει μεν γεννηθεί στην Ελλάδα κι αισθάνεται Έλληνας, όμως ο ύπνος του διαταράσσεται από ένα όνειρο που επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά. Ένα κυνήγι αντιλόπης. Αυτό σημαίνει κάτι για την συνείδησή του. Η Ξένη είναι ομοφυλόφιλη και αποσύρεται καρτερικά στο εσωτερικό της σκοτάδι. Δεν πρόκειται για πολύμορφο παζλ προσώπων αλλά για τη ζωή καθαυτή.

 

ΕΡ.: Τι θέλετε να αναδείξετε με την παρουσία του Κάρλο στην ιστορία που αφηγείστε;

ΑΠ.: Υπάρχει μια σελίδα της σύγχρονης ιστορίας άγνωστη στο ευρύ κοινό. Μετά την συνθηκολόγηση της Ιταλίας τον Σεπτέμβρη του ’43, Ιταλοί αντιφασίστες πολέμησαν στο πλευρό της Αντίστασης εναντίον των Γερμανών, άλλοι καταδιωκόμενοι από τους πρώην συμμάχους τους φιλοξενήθηκαν σε ελληνικά σπίτια. Ο ελληνοϊταλός Κάρλο κάνει μεταπτυχιακό πάνω σ’ αυτό το θέμα και ταξιδεύει αναζητώντας γραπτές πηγές και μαρτυρίες. Κάποια στιγμή συναντιέται με τον Ίκαρο του οποίου ο παππούς, Άγγελος Αληθινός, είχε φιλοξενήσει στο σπίτι του έναν Ιταλό ονόματι Σαλβατόρε. Έκρινα ότι έχει ενδιαφέρον το θέμα και θέλησα να το αναδείξω.

 

ΕΡ.: “Η ανθρώπινη ζωή υποτιμάται πάντα, όχι το νόμισμα” αναφέρετε σ’ ένα σημείο του βιβλίου. Πότε η ανθρώπινη ζωή αντιμετωπίζεται ως “ορυκτός πλούτος” όπως γράφετε;

ΑΠ.: Αυτά τα λέει ο Ίαν αναφερόμενος στα χρυσωρυχεία του Τράνσβααλ όπου είχαν θαφτεί εκατοντάδες άνθρωποι ζωντανοί. Αλλά αν αναλογιστούμε το δουλεμπόριο που ανθίζει από την αυγή του πολιτισμού, δεν είναι ένα είδος μεταλλεύματος η ανθρώπινη ζωή; To trafficking, η παράνομη διακίνηση ανθρώπων, είναι μια καθημερινή εικόνα. Η εμπορία παιδιών, επίσης. Η σεξουαλική εκμετάλλευση. Έχει δίκιο ο Ίαν, ο άνθρωπος αντιμετωπίζεται ως μετάλλευμα.

 

ΕΡ.: “Μόνο η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο. Πρέπει να υπηρετήσουμε την ομορφιά” απευθύνει ο Άγγελος στην Ειρήνη. Σε τι είδους ομορφιά αναφέρεται;

ΑΠ.: Να σημειώσω ότι η Ειρήνη είναι το κορίτσι του και η μελλοντική του γυναίκα. Ο Άγγελος εκφράζει ένα οικουμενικό αίτημα, μια οικουμενική ανάγκη. Ο άνθρωπος χρειάζεται την ομορφιά επειδή όλα έχουν διαφθαρεί. Αυτή θα αποκαταστήσει την αρμονία που έχει διαταραχτεί. Φυσικά δεν αναφέρεται στην ομορφιά της επιφάνειας ή στην ομορφιά της υλικής αφθονίας αλλά στην ομορφιά του βάθους, όπου έχει το ενδιαίτημά της η αρμονία. Εκείνη την εποχή σπουδάζει στη Γεωπονική Σχολή Αθηνών και στο μυαλό του, πέρα από την αγάπη του για την Ειρήνη, υπάρχει ο σπόρος και το γόνιμο χώμα, δηλαδή η φύση. Φαινομενικά σπόρος και χώμα  είναι δυο  κοινά και ασήμαντα πράγματα αλλά η αληθινή ομορφιά κρύβεται και στα κοινά και ασήμαντα πράγματα που τα βρίσκει κανείς οπουδήποτε. Παρατηρώντας τα αντλούμε νοήματα και κρυμμένες αλήθειες, επομένως χαρά και αρμονία. Μπορούμε να αναγάγουμε σε τέχνη αυτό το είδος της παρατήρησης, όπως έκανε εκείνος, τέχνη που την δίδαξε και στον γιο του, Διόνυσο, που την εξέλιξε ακόμη περισσότερο. Ο Διόνυσος προσέγγισε την ψυχή των πραγμάτων παρατηρώντας τους αμπελώνες της Βουργουνδίας, όπου εργαζόταν ως οινολόγος.  Ελκόμενος από την ομορφιά του βάθους έφτιαξε τα καλύτερα κρασιά. Μόνον οι αδαείς και οι άξεστοι έλκονται από την ομορφιά της επιφάνειας και της υλικής αφθονίας.

 

ΕΡ.: “Ο άνθρωπος δεν μπορεί να μην είναι δεμένος με ένα χρέος έως ότου πεθάνει” γράφει στο ημερολόγιό του ο Άγγελος Αληθινός. Τι είδους μπορεί να είναι αυτό το χρέος για κάθε άνθρωπο;

ΑΠ.: Αυτό το έγραψε το 1939 όταν οι άνθρωποι πίστευαν ακόμη στην ιδέα του χρέους. Για το τι είδους μπορεί να είναι αυτό το χρέος μόνον υποθέσεις μπορώ να κάνω, επειδή όπως κάθε σύγχρονος άνθρωπος, έχω κάπως χαλαρούς δεσμούς με τις ευγενείς ιδέες. Προφανώς θα πρέπει να έχει κανείς έναν κώδικα αξιών για να συλλάβει την ιδέα του χρέους και να την υπηρετήσει πιστά. Την φαντάζομαι σαν μια ηθική υποχρέωση απέναντι στον εαυτό σου, σαν καθήκον που ανεμίζει μέσα σου περήφανα σαν σημαία εφ’ όρου ζωής. Επομένως, αν θέλεις να απαλλαγείς από το χρέος θα πρέπει να υποστείλεις τη σημαία και να τραπείς σε φυγή. Για τις παλιές γενιές αυτό ισοδυναμεί με ταπείνωση.

 

Κύριε Γρηγοράκη σας ευχαριστώ πολύ για την παραχώρηση της συνέντευξης και σας εύχομαι καλοτάξιδο το βιβλίο σας.

Κι εγώ σας ευχαριστώ κυρία Γκαζιάνη για την ευκαιρία που μου δώσατε να μιλήσω για το βιβλίο μου.

 

*Το μυθιστόρημα «Αληθινοί και ονειροπόλοι» του συγγραφέα Γιάννη Γρηγοράκη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος

 

Μαίρη Γκαζιάνη

Γεννήθηκε στα Ιωάννινα.  Μεγάλωσε στην Αθήνα όπου ζει μέχρι σήμερα και εργάσθηκε ως τραπεζοϋπάλληλος. Στο παρελθόν ασχολήθηκε ερασιτεχνικά με την φωτογραφία ενώ τώρα ζωγραφίζει και παράλληλα γράφει. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές.

Τον Μάιο του 2012 κυκλοφόρησε την πρώτη ποιητική της συλλογή με τίτλο «Σου γράφω…», τον Σεπτέμβρη 2013 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο ΕΝΑ ΦΕΓΓΑΡΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟ και τον Ιούνιο του 2014 κυκλοφόρησε το βιβλίο της ΤΑ ΠΛΗΚΤΡΑ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ  από τις εκδόσεις ΄Οστρια. Επίσης, το παραμύθι της «Το ψαράκι του βυθού» συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο «Παραμύθια και Μαμάδες» εκδόσεις Βερέττα 2015.  Τον Ιούνιο 2017 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της ΑΛΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ από την Εμπειρία Εκδοτική. Σύντομα αναμένεται το νέο της μυθιστόρημα.

Την περίοδο 2011-2012 υπήρξε ραδιοφωνική παραγωγός στο magicradiolive. Από τον Νοέμβρη 2014 συνεργάζεται με το now24.gr και έχει πραγματοποιήσει πάνω από τριακόσιες συνεντεύξεις. Το 2016 συμμετείχε στην τηλεοπτική εκπομπή ΚΑΛΩΣ ΤΟΥΣ πραγματοποιώντας συνεντεύξεις σε ανθρώπους των τεχνών. Το διάστημα Ιούλιος 2017 έως Μάρτιος 2018 υπήρξε Διευθύντρια Σύνταξης του on line Πολιτιστικού Περιοδικού Books and Style.

Μεγάλη της αγάπη είναι το θέατρο με το οποίο ασχολείται ερασιτεχνικά.

Related posts