Subscribe Now

Trending News

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στo now24.gr.
Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας.
30 Νοέ 2021
Πολιτισμός

Χρυσάνθη Κορνηλίου: Άμλετ! Πρόκειται για τη δική μας ιστορία

Chryssanthi_Korniliou

 

Συνέντευξη: Χρίστος Φρούσιος / Φωτογραφίες: Πάνος Γκόλφης

 Ένας ψίθυρος υπό το φως των κεριών. Λόγια για να εξαγνίσουν ένα φάντασμα ή μια προσευχή για αυτό που πρόκειται να συμβεί; Το έργο ξεκινά…

“Ήρθαμε να σας πούμε μια ιστορία. Την ιστορία του πρίγκιπα Άμλετ, που ίσως είναι η δική μας ιστορία.

Δεν είναι εύκολο να την αναγνωρίσουμε, σφραγισμένη μέσα σ’ ένα παραμύθι, που με μία πρώτη ματιά φαίνεται σαν να μη μας αφορά. Με μία πρώτη ματιά, γιατί η ψυχή αναγνωρίζει τα καμώματά της, αυτά που κρύβονται από τα κόλπα του μυαλού.”

Amlet.3Το βαθύ νόημα αυτής της ιστορίας μας παρουσιάζει, σε αποκλειστική συνέντευξη, η Χρυσάνθη Κορνηλίου, σκηνοθέτης του θεατρικού έργου “Άμλετ vs Τέλμα” που ανεβαίνει αυτές τις ημέρες στον πολυχώρο “Διέλευσις” στην Κυψέλη.

Η Χρυσάνθη μας μιλά για τον “δικό της” Άμλετ υπό το πρίσμα του φιλολόγου και σαιξπηρολόγου Martin Lings αποκαλύπτοντας μας σημεία κλειδιά και τους συμβολισμούς.

Amlet.4Ο Άμλετ αντιπροσωπεύει την ενεργητική διάσταση της ψυχής ενώ η Γερτρούδη την παθητική. Πώς επιτυγχάνεται αυτή η προσέγγιση;

Αυτά τα λόγια του Martin Lings στον αποσυμβολισμό του έργου κάνουν μία τομή στην ψυχή του ανθρώπου. Το παθητικό μέρος της ψυχής είναι η «περιοχή» που εμφωλεύουν τα ανθρώπινα πάθη και οι αδυναμίες. Αυτό το «κομμάτι» της ψυχής αντιστρατεύεται την συνειδητή απόφαση του ανθρώπου να βαδίσει σε μία πιο φωτεινή ατραπό. Αντιστέκεται. Και αυτό δεν είναι μία υπόθεση. Είναι άμεσα ανιχνεύσιμο στον κάθε άνθρωπο. Πόσες και πόσες φορές ενώ θέλει να ακολουθήσει μία πορεία ζωής που έχει ο ίδιος αποφασίσει συνειδητά το αδύναμο μέρος του εαυτού του (με τη μορφή παθών, ελαττωμάτων, συνηθειών), δεν του αντιστέκεται; Πράγμα που τον υποχρεώνει ή να υποταχτεί ή να διεκδικήσει με δυναμικό τρόπο την ελευθερία του. Όταν η Γερτρούδη αναφωνεί μετά τη δυναμική είσοδο του Άμλετ «Άμλετ την καρδιά μου μούσκισες στα δυο», ο Άμλετ απαντά «Πέτα πέρα το χειρότερο κομμάτι και ζήσε αγνότερη με το άλλο». Είναι αυτή η πάλη με το μέρος της ψυχής που έχει μολυνθεί. Ή με τα λόγια του έργου λέει ο Άμλετ στη μητέρα του «Θα κάνεις μια πέτσα στην ψυχή σου απάνω απάνω κι από μέσα η κακιά σαπίλα θα προχωράει». Στη σκηνή αυτή της συνάντησης του Άμλετ με τη Γερτρούδη έχουμε μια αλληγορία της πρακτικής του εξαγνισμού.  Πρόκειται για τη δική μας ιστορία που δεν μπορεί να φανεί «σφραγισμένη μέσα σ’ ένα παραμύθι που με μία πρώτη ματιά φαίνεται σαν να μη μας αφορά». Το μεγάλο ζήτημα είναι το γιατί «φαίνεται σαν να μη μας αφορά». Διότι η ματιά αυτή δεν κοιτάει εσωτερικά, το αυτί δεν αφουγκράζεται εσωτερικά, αλλά εξωτερικά. Γεγονός που καθιστά τη μεταστοιχειωτική δύναμη του μύθου ανενεργή.

 Amlet.5

Το φάντασμα φαίνεται να είναι ο οδηγός του Άμλετ και της ίδιας της ψυχής του. Ποια η δύναμη αυτής της άυλης μορφής; Μπορούν αυτού του είδους οι μορφές να κυριαρχούν στον άνθρωπο ακόμη και σήμερα;

Δεν πρόκειται περί μορφής. (Βλέπετε έχω φροντίσει να μην εμφανίσω το φάντασμα). Πρόκειται για την εσωτερική φωνή που (όπως αποκωδικοποιείται από τα λόγια της περφόρμανς) «βγαίνει μέσα από τα βάθη της ψυχής μας (δηλ. το πιο εσωτερικό της μέρος) για να μας πει ότι κάτι δεν πάει καλά». Επομένως το φάντασμα δεν είναι μορφή, παρά μόνο στον μύθο που συμβολίζει έναν εσωτερικό διάλογο.

 

H Χρυσάνθη Κορνηλίου μαζί με τον Χρίστο Φρούσιο
H Χρυσάνθη Κορνηλίου μαζί με τον Χρίστο Φρούσιο

Στην ιστορία του Άμλετ παρατηρούμε ότι ο Σαίξπηρ βάζει το “θέατρο” μέσα στο θέατρο. Ποσό λειτουργικό μπορεί να είναι αυτό στην πλοκή του έργου;

Απολύτως λειτουργικό. Όχι επειδή το έβαλε ο Σαίξπηρ αλλά για τον λόγο για τον οποίο το έβαλε. Γιατί μέσα από την πλοκή του έργου θέλει να μας υπενθυμίσει ότι αυτό που βλέπουμε είναι θέατρο μέσα στο θέατρο της ζωής μας. Ώστε να μας αναγκάσει να κάνουμε αυτή την κίνηση της εσωστροφής για την οποία ήδη σας μίλησα. Το λέει κι αυτό ο Άμλετ: «Έχω ακούσει ότι ένοχοι κακών, καθισμένοι στο θέατρο, τόσο ταράχτηκε η ψυχή τους από τη δύναμη του έργου που επί τόπου φανέρωσαν τα εγκλήματά τους».

 Amlet.2

Συναντάμε φανερά την αίσθηση της τιμής ως προσωπική φιλοδοξία. Πόσο σημαντική είναι για τον ήρωα μας και ποια η αξία της σήμερα;

Ο Άμλετ δεν είναι ένα πρόσωπο ούτε πραγματικό ούτε υποθετικό. Στην εσωτερική διάσταση του μύθου είναι εκείνο το μέρος του εαυτού μας που μας υπενθυμίζει την υψηλή καταγωγή μας ως ανθρώπινα όντα. Επομένως είναι θέμα τιμής να συνειδητοποιήσουμε αυτή την καταγωγή και να ανταποκριθούμε σε ότι απορρέει από αυτήν την συνειδητοποίηση. Αυτή είναι η ύψιστη πνευματική φιλοδοξία. Να νιώσουμε τι είναι ο άνθρωπος. Και εκεί έρχεται ο μονόλογος του Άμλετ που αρχίζει έτσι: «Τι είναι ο άνθρωπος αν μόνη του ευτυχία και απασχόληση είναι το φαΐ και ύπνος; Είναι ένα κτήνος. Τίποτα άλλο». Η αξία αυτής της πνευματικής φιλοδοξίας λοιπόν δεν είναι κάτι ούτε χθεσινό ούτε σημερινό. Είναι κάτι που υπάρχει και θα υπάρχει εφόσον θα υπάρχει απόκλιση της κατάστασης στην οποία έχει περιέλθει το ανθρώπινο ον από την πραγματική του φύση.

 

“Να ζει κανείς ή να μην ζει;” Μια έκφραση πλέον γνωστή στο νου μας. Θα μπορούσε τελικά να την απαντήσει κάποιος ή θα πρέπει να έχει ζήσει αυτό που βίωσε ο Άμλετ;

Το ερώτημα αυτό του Άμλετ στη ροή του μύθου, θα διαπιστώσετε ότι είναι πριν τα τελικά συμπεράσματά του που αφορούν το ζήτημα της πνευματικής φιλοδοξίας που απορρέει από την αντίληψη του τι είναι ο άνθρωπος. Είναι ένα αγωνιώδες και γόνιμο μαζί ερώτημα στην αρχή της αναζήτησης. Δεν είναι τυχαίο όμως ότι στον ανθρώπινο νου έχει καταγραφεί αυτό το ερώτημα του πρώιμου σταδίου της αναζήτησης και όχι για παράδειγμα το συμπέρασμα που λέει «σίγουρα Αυτός που τέτοια διάνοια πλατειά μας έχει δώσει που να βλέπει μπρος και πίσω, αυτό το τάλαντο, τον λόγο αυτόν τον Θείο δεν τάδωσε για να μουχλιάζουν έτσι μέσα μας». Γιατί είτε σε ατομικό είτε σε συλλογικό επίπεδο, αν υπάρξει μια ουσιαστική πρόοδος, αυτά τα λόγια θα μας απασχολήσουν πολύ περισσότερο από το να ζει κανείς ή να μη ζει.

Amlet.6

“Μέσα στην παχύσαρκη εποχή μας, η αρετή θα πρέπει να ζητά την άδεια από την κακία για να της κάνει το καλό” λέει ο Άμλετ. Ζούμε μια τέτοια εποχή και σήμερα; Γιατί να συμβαίνει κάτι τέτοιο; Μπορεί να αλλάξει;

Αυτό είναι μια μεγάλη αλήθεια. Το να μιλήσει κανείς ευθέως για τα κακώς κείμενα που εγκυμονούν κίνδυνο για την ψυχή, προκαλεί την ευθιξία και ακολούθως την επίθεση που, με διάφορα επιχειρήματα και τρόπους, θα επιχειρήσει να ακυρώσει τις όποιες συνετές επισημάνσεις. Γι αυτό και χρειάζεται πάντα ένας ιδιαίτερος, προσεκτικός τρόπος να φθάσει η επισήμανση στο αυτί του ενδιαφερομένου πριν προλάβει να ξυπνήσει ο εγωισμός που προσβεβλημένος θα αμυνθεί με όλα τα μέσα που διαθέτει. Να γιατί «στην παχύσαρκη εποχή μας η αρετή πρέπει να ζητά ταπεινά σκυφτή από την κακία την άδεια για να της κάνει το καλό». Κι αυτό δεν μπορεί να αλλάξει όσο θα υπάρχει ο ανθρώπινος εγωισμός.

 Amlet.1

Έχουν ανεβεί στο σανίδι πολλά έργα για τον Άμλετ. Τι τον κάνει να είναι τόσο αγαπημένος στο κοινό; Γιατί τον επιλέγει και η Χρυσάνθη Κορνηλίου;

 

Γιατί υπάρχει μια βαθύτερη διαίσθηση για όλες αυτές τις αλήθειες που υπάρχουν στο έργο, ακόμα και αν ο νους δεν μπορεί να τις αποκωδικοποιήσει πλήρως. Αυτή είναι η δύναμη που ενυπάρχει στο μύθο. Γι αυτό και σ’ όλους τους μεγάλους πολιτισμούς και πνευματικές παραδόσεις αναπτύχθηκαν μυθολογίες που με διαφορετικά συμφραζόμενα οδηγούν στη μία και μοναδική αλήθεια. Πρόκειται για κρούσεις που επιχειρούν την αφύπνιση της συνειδήσεως. Αν παρακολουθήσουμε με προσοχή το έργο θα δούμε ότι αυτή την πόρτα μας χτυπάει. Το αν θα ανοίξει ή όχι είναι ένα άλλο ζήτημα.

 

 Amlet.7

Πείτε μας λίγα λόγια για την εδεμική πτώση που αναφέρει ο  Lings και για τον άνθρωπο ως τελειότερο δημιούργημα.

 

Όσον αφορά την εδεμική πτώση πρόκειται για μια άλλη αλληγορία. Δεν είναι ένα γεγονός που έχει συμβεί σε χώρο και χρόνο. Πρόκειται για μία κατάσταση που βιώθηκε και βιώνεται εσωτερικά. Και μόνον έτσι μπορεί να αποκτήσει αξία αυτός ο μύθος ώστε να μπορέσει κανείς να διαχειριστεί την αλήθεια που απορρέει από αυτόν. Όσο αυτός παραμένει ένα παραμύθι που έχει συμβεί ή συμβαίνει έξω από μας, δεν θα έχει καμιά αξία. Όσο για τον άνθρωπο ως το τελειότερο δημιούργημα θα απαντήσω με μία ερώτηση: ποιο άλλο δημιουργημένο ον εκτός από τον άνθρωπο μπορεί να θέτει τέτοια ερωτήματα και να προσπαθεί έστω και με ατελή τρόπο να τα απαντήσει προκειμένου να ικανοποιήσει εσωτερικές ανάγκες και απαιτήσεις;

 

 

ΑΜΛΕΤ vs ΤΕΛΜΑ”- Πολυχώρος ΔΙΕΛΕΥΣΙΣ- Λέσβου 15 & Πόρου, Κυψέλη- Τηλ. 210 8613739

www.dieleusis.gr

 

 

 

Related posts