Subscribe Now

Trending News

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στo now24.gr.
Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας.
19 Σεπ 2021
Πολιτισμός

Βάνα Παπαθανασίου: Είναι δύσκολο να διακρίνεις την αγάπη από την ανάγκη

Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη 

Η Βάνα Παπαθανασίου γεννήθηκε στην Αθήνα τον Δεκέμβριο του 1961. Σπούδασε φαρμακοποιός στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας κι αυτό το επάγγελμα εξασκεί μέχρι σήμερα. Έχει ασχοληθεί με τη μετάφραση. Έχει εκδώσει τα βιβλία Το σενάριο (Καστανιώτης, 1991 – Κέδρος, 2003), Άσε την πόρτα ανοιχτή (Κέδρος, 1995), Οι Ερινύες πεθαίνουν στον καθρέφτη (Κέδρος, 1997), Θάλεια (Κέδρος, 2001), Διάφανη ζωή (Κέδρος, 2006), Ο καναπές, ο μαγκούφης και η μοτοσικλέτα του (Κέδρος, 2013), Ξημέρωσε χωρίς χθες (Κέδρος, 2019).

 

ΜΑΙΡΗ ΓΚΑΖΙΑΝΗ: Κυρία Παπαθανασίου είστε φαρμακοποιός και συγχρόνως ασχολείστε με τη συγγραφή. Πως συνδυάζονται αυτά τα δυο μεταξύ τους;

ΒΑΝΑ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ: Και τα δυο ξεκινούν από τον άνθρωπο και καταλήγουν σ’ αυτόν… Σπούδασα και βιοπορίζομαι ως φαρμακοποιός. Αγαπώ τη δουλειά μου και φροντίζω να παραμένω δημιουργική, ενώ παράλληλα προσπαθώ να βρίσκω χρόνο για τη μεγάλη μου αγάπη, τη συγγραφή.

Μ.Γ.: Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο σας «Ξημέρωσε χωρίς χθες». Τι αφορά η ιστορία που αφηγείστε;

Β.Π.: Η ιστορία εστιάζεται σε πέντε ανθρώπους, τον Φάνη, τον Τέλη, τον Παύλο, την Εύη και την Ισμήνη, που υποχρεώνονται να συντρέξουν έναν φίλο τους, το Δήμο, ο οποίος έπεσε θύμα τροχαίου με αποτέλεσμα όχι μόνο να καθηλωθεί σε ένα νοσοκομειακό κρεβάτι αλλά να χάσει προσωρινά και τη μνήμη του. Πρόκειται για πέντε εντελώς ξεχωριστούς ανθρώπους με διαφορετικές ζωές που αλληλοεπηρεάζονται αφού παραδίδουν ο ένας στον άλλον τη σκυτάλη της φροντίδας του φίλου τους επί ένα περίπου μήνα. Δεν αλληλεπιδρούν όμως μόνο μεταξύ τους αλλά και με τον φίλο τους ο οποίος τους αντιμετωπίζει ως ξένος αφού ούτε ξέρει ποιος είναι, ούτε καν τους αναγνωρίζει.

Μ.Γ.: Το νόημα του «ξημέρωσε χωρίς χθες» αφορά μόνο τον Δήμο που έχει αμνησία μετά από σοβαρό τροχαίο ή και τους πέντε φίλους που του συμπαραστέκονται;

Β.Π.: Τους αφορά όλους. Κατ’ αρχήν βέβαια τον Δήμο επειδή κυριολεκτικά του ξημέρωσε χωρίς χθες αφού δεν ήταν σε θέση να ανακαλέσει τίποτα από το παρελθόν του. Αφορά όμως και τους υπόλοιπους ,αφού στο τέλος του βιβλίου όλοι λίγο έως πολύ αφήνουν πίσω τους το δικό τους χθες, ή προσπαθούν τουλάχιστον…

Μ.Γ.: Ποια θέματα πραγματεύεται το βιβλίο σας μέσα από τη ζωή των πέντε φίλων και του Δήμου;

Β.Π.: Πρώτα απ’ όλα τη μοναξιά του σύγχρονου ανθρώπου – πράγμα που πια δεν είναι καθόλου σπάνιο. Το τεράστιο κενό που αφήνει η έλλειψη οικογένειας,  μπορεί άραγε να αναπληρωθεί από την αγάπη των φίλων; Παράλληλα, είναι μια σύγχρονη ματιά στη σημερινή κοινωνία και στις ανθρώπινες σχέσεις  αφού παρακολουθούμε την καθημερινότητα πέντε ανθρώπων μέσης ηλικίας, μαθαίνουμε σιγά σιγά τα πάντα για αυτούς και για τις οικογένειές τους, τα αδιέξοδα και τις επιθυμίες τους, καθώς επίσης και τις ανατροπές που προκαλεί ως ντόμινο στη ζωή τους η συνεχής ενασχόλησή τους με τον φίλο τους.  Επίσης, στο βιβλίο αυτό γίνεται μια προσπάθεια να προσεγγισθεί κατά κάποιο τρόπο η υπόθεση «ζωή χωρίς παρελθόν», αφού φαίνεται πως η έλλειψη μνήμης από τη μια φοβίζει, όπως άλλωστε είναι αναμενόμενο, από την άλλη, όμως, φαντάζει ως πρόκληση που ίσως απελευθερώνει…

Μ.Γ.: Ο Παύλος και η γυναίκα του επέλεξαν «Ο καθένας θα έκανε τη ζωή του χωρίς να παρεμβαίνει στη ζωή του άλλου» αντί του διαζυγίου για χάρη των δυο κοριτσιών τους. Ποιες επιπτώσεις όμως μπορεί να είχε στην ψυχολογία των παιδιών αυτή η απόφασή τους;

Β.Π.: Πολλές κι αυτό αναδεικνύεται κατά τη διάρκεια της ιστορίας μας.

Μ.Γ.: «Δεν σου πάει καθόλου ο ρόλος του πατέρα» του απευθύνει η μικρότερη κόρη του Αγνή. Τι ήθελε να του πει πραγματικά;

Β.Π.: Συχνά συμπεριφερόμαστε στα παιδιά μας ως φίλοι και όχι ως γονείς με αποτέλεσμα όταν προσπαθούμε σε μια κρίσιμη στιγμή να υποδυθούμε το ρόλο του γονιού να μην τα πείθουμε…

Μ.Γ.: «Η αλήθεια είναι ότι ούτε η ίδια ήξερε ακριβώς ποια ήταν ή -έστω- ποια θα ήθελε να είναι η δουλειά της» γράφετε για την 45χρονη Εύη. Τι είχε οδηγήσει την Εύη σ΄ αυτή την κατάσταση;

Β.Π.: Πολλά. Σε μεγάλο βαθμό τα διπλά μηνύματα που έπαιρνε από τους γονείς της. Από τη μια την αντιμετώπιζαν σαν την πολλά υποσχόμενη, χαρισματική θυγατέρα κι από την άλλη ως αποτυχημένη κι αχάριστη μοναχοκόρη που δεν καταφέρνει να ανταποκριθεί στις προσδοκίες των γονιών της.

Μ.Γ.: Που οφείλεται η συνεχής σύγκρουση της Εύης με τη μητέρα της;

Β.Π.: Σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό και στις δύο… Πρόκειται για μια σχέση ιδιαίτερα δύσκολη, μια οδυνηρή παρεξήγηση που ξεκίνησε εδώ και 45 χρόνια από τη μάνα για να συνεχίσει να τροφοδοτείται στη συνέχεια και από τις δύο.

 Μ.Γ.: Γιατί ο Τέλης ενώ «προσπαθούσε να χωρέσει δύο καρπούζια σε μία μασχάλη για να τους ευχαριστήσει όλους, τόσο σκορπούσε δυσαρέσκεια στους οικείους του και το ανικανοποίητο. Ειδικά στη γυναίκα του»;

Β.Π.: Η απάντηση είναι σύνθετη και σίγουρα υποκειμενική. Προτιμώ να κρίνει ο κάθε αναγνώστης ανάλογα με  τη ματιά και τα βιώματά του.

Μ.Γ.: «Λες και μόνο στη σκιά του ένιωθε ασφάλεια, λες και μόνο εκεί ανάπνεε» αναφέρετε για τη σχέση της Ισμήνης με τον γιο της Κωνσταντίνο. Που οφείλεται αυτή η ιδιαίτερη και ασφυκτική σχέση;

Β.Π.: Οι αιτίες είναι σίγουρα πολλές. Μία απ΄ αυτές  είναι το γεγονός ότι  είχε αφιερωθεί απόλυτα στο παιδί της εγκαταλείποντας κάθε προσωπική φιλοδοξία και επιθυμία.

Μ.Γ.: Που στηριζόταν η σχέση του Φάνη με την Ζωή;

Β.Π.: Στην ανάγκη, η οποία μπορεί να είναι πολύπλευρη κι όχι απαραίτητα παρεξηγήσιμη αφού δεν είναι πάντα συνειδητή επιλογή. «Είναι στ’ αλήθεια τόσο δύσκολο να διακρίνεις την αγάπη από την ανάγκη…», αναφέρεται στο βιβλίο (σελ 95).

Μ.Γ.: «Μόνο να κάθεται να μουχλιάζει στο σπίτι, να φουσκώνει από το αδιέξοδο παράπονο και να τον κατηγορεί ξέρει, αυτό μόνο» γράφετε για τη Φωτεινή, σύζυγο του Τέλη. Γιατί δεν αναζητούσε διεξόδους από τη μονοτονία της;

Β.Π.: Γιατί δεν κάνουμε πάντα το καλύτερο για τον εαυτό μας, παρά κάποιες  φορές παραιτούμαστε και βυθιζόμαστε  στο τέλμα; Γιατί είμαστε άνθρωποι και μάλιστα όχι τέλειοι…

Μ.Γ.: «Ένα κουβάρι είχαν γίνει όλα μέσα της. Από που να το πιάσει μήπως και το ξετυλίξει;» αναρωτιέστε για τη σχέση της Ισμήνης με τον σύζυγό της Αντώνη. Πως μπορούσε ν΄ αντιμετωπίσει «αυτά που είναι κρυμμένα κάτω απ΄ το χαλί»; Β.Π.: Είναι πάντα πολύ δύσκολο για όλους μας να αντιμετωπίσουμε αυτά που είναι κρυμμένα κάτω από το χαλί γι’ αυτό και προσπαθούμε συνήθως να τα αποφύγουμε συνειδητά ή ασυνείδητα. Έλα, όμως, που η ζωή μερικές φορές μας τραβάει το χαλί  κάτω απ’ τα πόδια και τότε πλέον δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να τα αντιμετωπίσουμε ή αλλιώς να χάσουμε την ισορροπία μας…

Μ.Γ.: Παρομοιάζεται τον θυελλώδη έρωτα με «κατακόκκινο, στο χρώμα της φωτιάς, πουλόβερ». Πόσο εύκολα ξηλώνεται αυτό το «πουλόβερ;

Β.Π.: Εξαρτάται από το είδος της  πλέξης κατ’ αρχήν αλλά και από το πώς του φερόμαστε στη συνέχεια, πώς το φοράμε…

Μ.Γ.: Ο Παύλος δίνει τον δικό του ορισμό για τη ζωή καθενός από τους φίλους του. Ποιον ορισμό δίνεται για τον καθένα τους, με μια λέξη;

Β.Π.: Θα προτιμούσα να αφήσω τον αναγνώστη να τους χαρακτηρίσει. Το σίγουρο είναι ότι τους αγαπώ όλους και μου λείπουν ήδη.

Μ.Γ.: «Είσαι σαν αντιβίωση» είχε πει ο Φίλιππος στην Εύη. Τι γίνεται με το τέλος της θεραπείας;

Β.Π.: Αν αντιμετωπίζει κανείς τη σχέση ως συμπτωματική θεραπεία σε κάποια αρρώστια, τότε με το τέλος της «θεραπείας» δεν υπάρχει πια σύμπτωμα κι επομένως δεν έχει λόγο ύπαρξης η σχέση.

Μ.Γ.: «…πρέπει να νιώθεις τον άλλον. Εσύ ούτε καν τον ακούς ώρες ώρες» απευθύνει ο Δήμος στην Ισμήνη. Τι ήθελε να της αφυπνίσει προβληματίζοντας την;

Β.Π.: Η επικοινωνία είναι το άλφα και το ωμέγα στις ανθρώπινες σχέσεις. Δεν αρκεί να μιλάς. Πάνω απ’ όλα πρέπει να μάθει κανείς να ακούει προσεκτικά. Κι αυτό όλοι γνωρίζουμε πόσο δύσκολο και δυσεύρετο είναι σήμερα.

Μ.Γ.: «Δεν είμαι σαν εσένα» φωνάζει στον Παύλο η μικρότερη κόρη του. Γιατί τα λόγια της αντηχούν συνέχεια στ΄ αυτιά του σαν τεράστια καμπάνα;

Β.Π.: Γιατί τον σοκάρουν. Γιατί τον αμφισβητεί κι αυτό  τον πονάει. Ποιος πατέρας δεν θα δυσανασχετούσε αν άκουγε τη χαϊδεμένη του κορούλα να του φωνάζει κατάμουτρα κάτι τέτοιο;

Μ.Γ.: «Έχεις βουλιάξει προστατευμένος στα μαξιλάρια της αμνησίας και μοιράζεις κουσούρια και λάθη στους ανθρώπους που σε φροντίζουν μέρα νύχτα;»

απευθύνει η Εύη στον Δήμο. Τι προκάλεσε στον ίδιο και στους φίλους του η αμνησία του Δήμου;

Β.Π.: Πολύ καλή ερώτηση. Αυτό είναι και το σημαντικότερο ίσως  ζητούμενο του βιβλίου. Χρειάστηκε να γράψω 309 σελίδες για να βρω κι εγώ κάποιες απαντήσεις, σίγουρα όχι όλες. Τις υπόλοιπες περιμένω να μου τις υποδείξουν οι αναγνώστες.

Μ.Γ.: Ποιες αξίες αναδεικνύονται ή ακυρώνονται μέσα από την ιστορία που αφηγείστε;

Β.Π.: Δεν θα μπορούσα  να απαριθμήσω ούτε τις μεν, αλλά ούτε και τις δε. Πιστεύω ότι η απάντηση είναι υποκειμενική.

 

Μ.Γ.: Σας ευχαριστώ πολύ για την παραχώρηση της συνέντευξης και σας εύχομαι καλοτάξιδο το βιβλίο σας.

Β.Π.: Κι εγώ ευχαριστώ για την ευκαιρία που μου δώσατε να μιλήσω για το «Ξημέρωσε χωρίς χθες».

 

*Το μυθιστόρημα «Ξημέρωσε χωρίς χθες» της Βάνας Παπαθανασίου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος.

 Μαίρη Γκαζιάνη

Γεννήθηκε στα Ιωάννινα.  Μεγάλωσε στην Αθήνα όπου ζει μέχρι σήμερα και εργάσθηκε ως τραπεζοϋπάλληλος. Στο παρελθόν ασχολήθηκε ερασιτεχνικά με την φωτογραφία ενώ τώρα ζωγραφίζει και παράλληλα γράφει. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές.

Τον Μάιο του 2012 κυκλοφόρησε την πρώτη ποιητική της συλλογή με τίτλο «Σου γράφω…», τον Σεπτέμβρη 2013 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο ΕΝΑ ΦΕΓΓΑΡΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟ και τον Ιούνιο του 2014 κυκλοφόρησε το βιβλίο της ΤΑ ΠΛΗΚΤΡΑ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ  από τις εκδόσεις ΄Οστρια. Επίσης, το παραμύθι της «Το ψαράκι του βυθού» συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο «Παραμύθια και Μαμάδες» εκδόσεις Βερέττα 2015.  Τον Ιούνιο 2017 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της ΑΛΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ από την Εμπειρία Εκδοτική. Το 2019 θα κυκλοφορήσει το νέο της μυθιστόρημα από τις εκδόσεις Ωκεανός.

Την περίοδο 2011-2012 υπήρξε ραδιοφωνική παραγωγός στο magicradiolive. Από τον Νοέμβρη 2014 συνεργάζεται με το now24.gr και έχει πραγματοποιήσει πάνω από πεντακόσιες συνεντεύξεις. Το 2016 συμμετείχε στην τηλεοπτική εκπομπή ΚΑΛΩΣ ΤΟΥΣ του ΑιγαίοTV πραγματοποιώντας συνεντεύξεις σε ανθρώπους των τεχνών. Διετέλεσε Διευθύντρια Σύνταξης του on line Πολιτιστικού Περιοδικού Books and Style από Ιούλιο 2017 έως Μάρτιο 2018 οπότε αποχώρησε οικειοθελώς.

Μεγάλες της αγάπες είναι το θέατρο και ο χορός με τα οποία έχει ασχοληθεί ερασιτεχνικά.   

 

 

 

 

Related posts