Subscribe Now

Trending News

Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στo now24.gr.
Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies, σύμφωνα με τις οδηγίες μας.
09 Δεκ 2019
Πολιτισμός

Άγγελος Αυγουστίδης: Είμαστε η μόνη αξιοπρεπής σταθερή δημοκρατία στην περιοχή

 Συνέντευξη στην Μαίρη Γκαζιάνη 

Ο Άγγελος Αυγουστίδης γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε στην Ολλανδία, όπου και εκπόνησε το διδακτορικό του. Εργάστηκε αρχικά ως επιστημονικός συνεργάτης στο Τμήμα Σύγχρονης Ιστορίας του Ελεύθερου Πανεπιστημίου στο Άμστερνταμ. Αργότερα μεταπήδησε στο τότε Ελληνικό Υπουργείο Τύπου και υπηρέτησε σε διάφορα πόστα, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Μετά τη συνταξιοδότησή του εγκαταστάθηκε ξανά στην Ολλανδία. Το συγγραφικό έργο του περιλαμβάνει μονογραφίες, άρθρα και δοκίμια, κυρίως ιστορικού και πολιτικού περιεχομένου, τα περισσότερα στα ολλανδικά. Το Ούζο 44 Ούζο είναι το πρώτο λογοτεχνικό έργο του.

Μ.Γ.: Κύριε Αυγουστίδη γεννηθήκατε και μεγαλώσατε στη Θεσσαλονίκη, σπουδάσατε στην Ολλανδία όπου και εργαστήκατε, στη συνέχεια επιστρέψατε να εργαστείτε  στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες χώρες του εξωτερικού και τελικά επανήλθατε οριστικά στην Ολλανδία μετά τη συνταξιοδότησή σας. Τι αποκομίσατε από τις εναλλαγές σ΄ αυτή τη διαδρομή ζωής;

Α.Α.: Ακούγεται ίσως λίγο κλισέ, αλλά αυτό που εγώ αποκόμισα είναι ότι όλοι οι άνθρωποι, όλοι οι λαοί είναι οι ίδιοι και σε προσωπικό επίπεδο δεν μας χωρίζει τίποτα. Τα βασικά κίνητρα στη ζωή – αγάπη, μίσος, φιλία, οικογένεια, φιλοδοξία, αγώνας για ελευθερία και για κάτι καλύτερο – είναι τα ίδια παντού. Γι’ αυτό και αισθάνομαι ένας Έλληνας Ευρωπαίος. Θέλω όμως μια Ευρώπη που να στηρίζεται στη συνεργασία, με αλληλοκατανόηση και αλληλοσεβασμό, και όχι μία όπου θα υπάρχουν αφεντικά και υποτακτικοί.

Μ.Γ.: Ξεκινήσατε το συγγραφικό σας έργο με μονογραφίες, άρθρα και δοκίμια. Με τι είδους θέματα ασχοληθήκατε κυρίως;

Α.Α.: Σαν ιστορικός ασχολήθηκα με την ιστορία του 20ου αιώνα. Κυρίως τον Ψυχρό Πόλεμο, την Αμερικανική Εξωτερική Πολιτική και τη διαμόρφωση της δομής της μεταπολεμικής Ελλάδας. Πιο ειδικά ασχολήθηκα με τις εξελίξεις στον Ελληνικό συνδικαλισμό και τις διεθνείς του διαστάσεις τη δεκαετία του ’40. Έχω γράψει όμως και διάφορα άρθρα, τα περισσότερα ιστορικού και πολιτικού περιεχομένου, κυρίως σε θέματα εξωτερικής πολιτικής.

Μ.Γ.: Ως αναγνώστης τι είδους βιβλία επιλέγετε να διαβάζετε;

Α.Α.: Κυρίως βιβλία που ασχολούνται με τα οικονομικά και κοινωνικά κίνητρα της διεθνούς πολιτικής, όπως πχ τα βιβλία της Ναόμι Κλέιν. Αλλά μ’ αρέσουν πολύ και κάποια αστυνομικά ή θρίλερ, αρκεί να συνδέονται με την πολιτική και την κοινωνία. Μ’ αρέσει π.χ. ο Μάρκαρης, όπως και ο μακαρίτης ο Στήγκ Λάρσον με την τριλογία του ‘Μιλένιουμ’. Κατά τα άλλα, υπεύθυνη λογοτεχνίας στο σπίτι μας ήταν η γυναίκα μου που διάβαζε για δέκα και ξέροντας τα γούστα μου επέλεγε εκείνη πότε πότε βιβλία για μένα όλων των εθνικοτήτων. Έτσι ανακάλυψα τον Παουστόσφκι, την Gail Tsukiyama, τον Μάρκες, τον Hugo Clauss.

Μ.Γ.: Πιστεύετε ότι υπάρχει συνταγή για τη συγγραφή ενός καλού βιβλίου;

Α.Α.: Μια και είμαι καινούργιος στον τομέα, φοβάμαι ότι θα ήταν θρασύτητα εκ μέρους μου αν έδινα συμβουλές για τον τρόπο γραφής ενός λογοτεχνικού έργου. Θεωρώ ότι ο καθένας έχει τον δικό του τρόπο και αυτόν πρέπει να ακολουθήσει. Προσωπικά δεν είμαι σε θέση να γράψω μέσω συνταγής. Δεν έχω καν ακριβές σχέδιο. Η έμπνευση μου έρχεται μόνο όταν αρχίζω και γράφω. Αλλά κάποια στιγμή βέβαια κολλάω, μπερδεύομαι, ωρύομαι και μετά αρχίζω να κόβω και να ράβω για να βγει ένα οργανικό σύνολο.

Μ.Γ.: Το καλό βιβλίο είναι απαραίτητα και εμπορικό ή αντίστροφα το εμπορικό βιβλίο είναι απαραίτητα και καλό;

Α.Α.: Δεν ξέρω τί είναι το ‘καλό βιβλίο’. Αυτό είναι τελείως υποκειμενικό και τα γούστα διαφέρουν. Είμαι όμως απόλυτα πεπεισμένος ότι η επιτυχία ενός βιβλίου εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τη δημοσιότητα που θα δοθεί και λίγο έχει να κάνει με την όποια ποιότητά του. Χωρίς δημοσιότητα – όποια κι αν είναι αυτή – και τη δημιουργία της κατάλληλης εικόνας δεν πουλάς ούτε πιαστράκια σήμερα. 30 χρόνια ασχολήθηκα με τον τύπο και ξέρω ότι αυτή είναι η πραγματικότητα.

Μ.Γ.: Το πρώτο σας μυθιστόρημα κυκλοφόρησε πρόσφατα με τον τίτλο «Ούζο 44 Ούζο». Για τι είδους μυθιστόρημα πρόκειται;

Α.Α.: Εκ πρώτης όψεως είναι ένα είδος οδοιπορικού. Ο Αυγουστίνος, ένας μικρός ποτοποιός από τη Θεσσαλονίκη, και ο Αριστοτέλης ο οδηγός του περιοδεύουν επί τρεις ημέρες με το φορτηγό τους τη Δυτική Μακεδονία και πουλούν ποτά. Κύριο προϊόν της επιχείρησης είναι το ούζο της. «ΟΥΖΟ 44 ΟΥΖΟ» γράφεται με λίγο θεατρικό τρόπο πάνω στο φορτηγό και τις ετικέτες, εξ’ ου και ο τίτλος.

Το θέμα του μυθιστορήματος όμως δεν είναι το ίδιο το ταξίδι όσο το περιβάλλον στο οποίο εξελίσσεται. Βρισκόμαστε λίγες μέρες πριν τις εκλογές του 1958. Οι πληγές της Μικρασιατικής Καταστροφής, του Πολέμου και του Εμφυλίου είναι ακόμη ανοιχτές. Φτώχια και πολιτική καταπίεση είναι ο κανόνας στην Ελληνική επαρχία. Πολλοί θέλουν αλλαγή στις εκλογές, άλλοι τη φοβούνται. Ο Αυγουστίνος και ο Αριστοτέλης έρχονται σε επαφή με φίλους και πελάτες, ακούν ιστορίες, συζητούν, σκέφτονται, αναλύουν την πολιτική κατάσταση. Όλα αυτά είναι πετραδάκια σε ένα ψηφιδωτό που είναι η ιστορία της Μακεδονίας και της Ελλάδας. Γιατί ιστορία δεν είναι μόνο τα μεγάλα γεγονότα. Είναι και η καθημερινή ζωή των απλών ανθρώπων.

Μ.Γ.: Ποια ήταν η πηγή έμπνευσης για το συγκεκριμένο μυθιστόρημα;

Α.Α.: Κατά πρώτο λόγο η ιδιόρρυθμη φυσιογνωμία του Αυγουστίνου που ήταν ο πατέρας μου. Ένας ευφυέστατος άνθρωπος που δεν είχε ιδέα από μηχανές και αυτοκίνητα και αρνιόταν πεισματικά να μάθει, ένας ποτοποιός που έπινε μόνο νερό, ένας ανατολίτης που προσπαθούσε να γίνει μοντέρνος, ένας έμπορος που ήθελε να είναι κιμπάρης αλλά έπαιζε τον Καραγκιόζη για να επιβιώσει, ένας ήπιος δημοκρατικός άνθρωπος σε αυταρχική συσκευασία.

Γρήγορα όμως ήρθα αντιμέτωπος με το γεγονός ότι ο Αυγουστίνος ζούσε σε ένα περιβάλλον που ήταν καθοριστικό για τη συμπεριφορά του. Το περιβάλλον της Μακεδονίας που είχε υποφέρει από πολέμους, φτώχια και καταπίεση. Έτσι η κατάσταση στην επαρχία, όπως την έζησα παιδί συνοδεύοντας τον Αυγουστίνο στα ταξίδια του, εξελίχθηκε σε κύρια πηγή έμπνευσης. Και το ‘βιβλίο του πατέρα’ που σκόπευα να γράψω αρχικά, εξελίχθηκε σε ιστορικό μυθιστόρημα.

Μ.Γ.: Το «Ούζο 44 Ούζο» αναφέρεται στη 10ετία του 1950 μετά τον Β παγκόσμιο πόλεμο, τον εμφύλιο πόλεμο στην Ελλάδα και η έμπνευση προήλθε από τη φυσιογνωμία του πατέρα σας. Η μυθοπλασία τι θέση έχει στο βιβλίο σας;

Α.Α.: Αν και έχω εμπνευστεί από αληθινά πρόσωπα και καταστάσεις, το «Ούζο 44 Ούζο» είναι μυθιστόρημα, είναι φαντασία. Το ταξίδι που περιγράφω είναι φανταστικό, το τοπίο είναι φανταστικό, τα ονόματα χωριών και πόλεων είναι φανταστικά, οι ήρωες είναι φανταστικοί. Μόνο ο Αυγουστίνος και η οικογένειά του είναι αληθινοί και ως ένα βαθμό και ο Αριστοτέλης. Αλλά ακόμη και αυτούς τους έχω προσαρμόσει στις ανάγκες του μυθιστορήματος. Αυτό το οποίο είναι πραγματικό είναι το ιστορικό πλαίσιο και η όλη ατμόσφαιρα. Δηλαδή η πολιτική, οικονομική και κοινωνική κατάσταση.

Μ.Γ.: Η μυθοπλασία αντιγράφει τη ζωή ή πάει ακόμα παραπέρα;

Α.Α.: Στη δική μου περίπτωση η μυθοπλασία προσπαθεί να αντιγράψει τη ζωή.

Μ.Γ.: Στο βιβλίο σας με αφορμή τα ταξίδια του Αυγουστίνου και  του Αριστοτέλη μ΄ ένα φορτηγό Dodge, κατάλοιπο του βρετανικού στρατού, στα χωριά της Μακεδονίας, ξεδιπλώνετε τις ιστορίες ανθρώπων καθώς και την κατάσταση που επικρατούσε εκείνη την εποχή. Υπάρχουν εικόνες από τότε που ο ίδιος κουβαλάτε στη μνήμη σας;

Α.Α.: Ναι, υπάρχουν εικόνες και τις κουβαλάω πάντα. Δεν είναι τόσο φωτογραφικές, όσο εικόνες συναισθημάτων. Πολλά απ’ αυτά που έβλεπα και άκουγα τότε (όπως το ‘Ένας Μεταξάς μας χρειάζεται’, τα ξυπόλητα παιδάκια, τα πεταμένα τελάρα φρούτα) στην αρχή δεν τα καταλάβαινα γιατί ήμουν μικρός. Σιγά σιγά όμως, με την ενηλικίωση, άρχισαν τα πράγματα να μπαίνουν στη θέση τους.

Μ.Γ.: Ποια ήταν τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι κάτοικοι εκείνων των περιοχών τη συγκεκριμένη 10ετία, ίσως και αργότερα;

Α.Α.: Νομίζω η φτώχια, σε συνδυασμό με την καταπίεση. Η φτώχια ίσχυε για όλους. Η καταπίεση για τους αντιφρονούντες. Η φτώχια επιδεινωνόταν από τις μεγάλες καταστροφές που είχαν υποστεί κάποιες περιοχές μετά από 10 χρόνια πολέμου. Ένα επιπλέον πρόβλημα ήταν ότι πολλοί νέοι άντρες είχαν σκοτωθεί και άλλοι είχαν καταφύγει ως πρόσφυγες στις κομμουνιστικές χώρες.

Μ.Γ.: Που στήριζαν τις ελπίδες τους;

Α,Α,: Δύσκολο να πει κανείς. Θα μπορούσαν να στηρίξουν τις ελπίδες τους στο γεγονός ότι η Ελλάδα άφηνε τις καταστροφές πίσω της και σιγά σιγά προχωρούσε στην ανοικοδόμηση, ενώ ταυτόχρονα είχε αρχίσει να ανδρώνεται μια νέα γενιά.

Για τον μισό περίπου πληθυσμό ένα παράθυρο ελπίδας έδιναν οι εκλογές και η πιθανότητα αλλαγής πολιτικής. Για τον αγροτικό πληθυσμό αυτό συνδεόταν άμεσα με τιμές ασφαλείας για τα αγροτικά προϊόντα και προστασία από τους εμπόρους.

Ένα άλλο παράθυρο ελπίδας ήταν η εκπαίδευση. Σημαντικό κατά τη γνώμη μου είναι ότι οι γονείς, ακόμη και οι φτωχοί, υποστήριζαν με κάθε τρόπο τα παιδιά τους που ήθελαν να σπουδάσουν. Και δεν ήταν μόνο τα αγόρια που σπούδαζαν. Τη δεκαετία του 60 τα κορίτσια μπήκαν μαζικά στα πανεπιστήμια, συνέβαλαν στην ανάπτυξη και έκαναν την αρχή για μια ριζική αλλαγή του τοπίου στις σχέσεις άντρα-γυναίκας.

Μ.Γ.: «Λίγη περηφάνια δεν κάνει κακό σε έναν δαρμένο» γράφετε σ΄ ένα σημείο. Από που μπορούσε να αντλήσει δύναμη ένας «δαρμένος» της εποχής;

Α.Α.: Από ανδραγαθίες του παρελθόντος βεβαίως. Δεν είναι τυχαίο ότι έχουμε αναγάγει το ΟΧΙ και την 28η Οκτωβρίου σε δεύτερη εθνική γιορτή. Χωρίς να θέλω να υποβιβάσω τη σημασία του έπους της Αλβανίας, εντύπωση κάνει το γεγονός ότι μας αρέσει να το βλέπουμε αποκομμένο από τον υπόλοιπο πόλεμο και από το γεγονός ότι η Ελλάδα τελικά κατέρρευσε.

Άλλη πηγή δύναμης για δαρμένους ήταν η Αρχαία Ελλάδα. Η αρχαιολατρία, όπως διδασκόταν στα σχολεία της εποχής, ξεπερνούσε κάθε φαντασία. Οι «αρχαίοι ημών πρόγονοι» ήταν ήρωες για τους οποίους εμείς, η τότε νέα γενιά, έπρεπε να είμαστε περήφανοι. Αλλά δεν έπρεπε και να ψάχνουμε πολύ πολύ το γιατί.

Μ.Γ.: Αν υπάρχουν «δαρμένοι» στη σημερινή εποχή τι τους συμβουλεύετε σχετικά με την περηφάνια;

Α.Α.: Γενικά δεν μ’ αρέσουν οι συμβουλές αλλά μπορώ να πω τη γνώμη μου. Επειδή όλοι μας είμαστε δαρμένοι καλό θα ήταν να αποφεύγουμε το αυτομαστίγωμα. Ναι μεν κάναμε λάθη, που πρέπει να τα διορθώσουμε, αλλά δεν ήμασταν οι μόνοι. Και άλλες χώρες βρέθηκαν στην ίδια με μας κατάσταση. Απλά σε μας έλαχε η ‘παραδειγματική τιμωρία’ που χειροτέρεψε κατά πολύ το πρόβλημα. Κάποιοι θέλουν να χωρίζουν την Ευρώπη σε ενάρετους και αμαρτωλούς. Ας μη πέσουμε σ’ αυτή την παγίδα. Δεν είμαστε αμαρτωλοί. Με το κεφάλι ψηλά να προσπαθήσουμε να βγούμε απ’ αυτό το βούρκο, αποφεύγοντας τα λάθη του παρελθόντος. Η νέα γενιά έχει σίγουρα τη δύναμη και τις ικανότητες να το κάνει.

Αυτό για το οποίο μπορούμε να είμαστε υπερήφανοι είναι ότι παρά την κρίση και παρά τα όποια ψεγάδια μας είμαστε η μόνη αξιοπρεπής σταθερή δημοκρατία στην περιοχή. Οι γείτονες μας θαυμάζουν γι’ αυτό. Τη δημοκρατία μας πρέπει να τη διαφυλάξουμε σαν κόρη οφθαλμού. Να μη σκοτωνόμαστε μεταξύ μας. Η κρίση θα περάσει. Θα υποφέρουμε αλλά θα περάσει. Η δημοκρατία όμως, που κερδήθηκε με πολύ αίμα, δύσκολα ξαναχτίζεται.

Μ.Γ.: Ο κεντρικός ήρωάς σας ονομάζεται Αυγουστίνος και το επώνυμό σας είναι Αυγουστίδης. Ποια συγγένεια «δένει» το όνομα του ήρωα με το δικό σας επώνυμο;

A.A.: Ο Αυγουστίνος ήταν ο πατέρας μου και λεγόταν κι αυτός Αυγουστίδης. Το όνομα προέρχεται από τις αρχές του 20ου αιώνα, όταν ένας δάσκαλος αποβιβάστηκε στο νησί Κούταλη και ανακάλυψε ότι οι κάτοικοι δεν είχαν επίθετα. Ο πατέρας του Αυγουστίνου, ο καπετάν Κώστας, ήταν γνωστός ως ‘Ο Κώτσος του Αυγουστή’. (Αυγουστής ήταν ο θετός πατέρας του Κώστα). Ο γείτονας ήταν ο Γιάννης του Βασίλη και ούτω καθεξής. Ο δάσκαλος τους έδωσε όλους αξιοπρεπή ελληνικά επίθετα. Ο Κώτσος του Αυγουστή έγινε Κώστας Αυγουστίδης, ο Γιάννης του Βασίλη έγινε Γιάννης Βασιλείου, άλλος έγινε Θανασάκης κλπ.

Μ.Γ.: Κλείνοντας θέλω να σας ευχαριστήσω θερμά και να σας ρωτήσω ποια είναι τα επόμενα συγγραφικά σχέδιά σας.

Α.Α.: Για να περνάει η ώρα γράφω ένα θρίλερ. Μια σουρεαλιστική παρωδία με διεθνείς διαστάσεις. Βγαίνει όμως λίγο μεγάλο και δεν ξέρω αν είναι δημοσιεύσιμο. Βασικά το γράφω για μένα και για τους φίλους μου. Άλλο πρόβλημα είναι ότι ειδικοί με προειδοποιούν ότι θρίλερ χωρίς πτώμα δεν γίνεται. Όμως εγώ δεν έχω σκοπό να σκοτώσω κανέναν. Θα δω τι θα κάνω.

*Το μυθιστόρημα «ΟΥΖΟ 44 ΟΥΖΟ» του Άγγελου Αυγουστίδη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος.

 Μαίρη Γκαζιάνη

Γεννήθηκε στα Ιωάννινα.  Μεγάλωσε στην Αθήνα όπου ζει μέχρι σήμερα και εργάσθηκε ως τραπεζοϋπάλληλος. Στο παρελθόν ασχολήθηκε ερασιτεχνικά με την φωτογραφία ενώ τώρα ζωγραφίζει και παράλληλα γράφει. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές.

Τον Μάιο του 2012 κυκλοφόρησε την πρώτη ποιητική της συλλογή με τίτλο «Σου γράφω…», τον Σεπτέμβρη 2013 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο ΕΝΑ ΦΕΓΓΑΡΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟ και τον Ιούνιο του 2014 κυκλοφόρησε το βιβλίο της ΤΑ ΠΛΗΚΤΡΑ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ  από τις εκδόσεις ΄Οστρια. Επίσης, το παραμύθι της «Το ψαράκι του βυθού» συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο «Παραμύθια και Μαμάδες» εκδόσεις Βερέττα 2015.  Τον Ιούνιο 2017 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της ΑΛΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ από την Εμπειρία Εκδοτική. Το 2019 θα κυκλοφορήσει το νέο της μυθιστόρημα από τις εκδόσεις Ωκεανός.

Την περίοδο 2011-2012 υπήρξε ραδιοφωνική παραγωγός στο magicradiolive. Από τον Νοέμβρη 2014 συνεργάζεται με το now24.gr και έχει πραγματοποιήσει πάνω από τριακόσιες συνεντεύξεις. Το 2016 συμμετείχε στην τηλεοπτική εκπομπή ΚΑΛΩΣ ΤΟΥΣ πραγματοποιώντας συνεντεύξεις σε ανθρώπους των τεχνών. Το διάστημα Ιούλιος 2017 έως Μάρτιος 2018 διετέλεσε Διευθύντρια Σύνταξης του on line Πολιτιστικού Περιοδικού Books and Style.

Μεγάλη της αγάπη είναι το θέατρο με το οποίο ασχολείται ερασιτεχνικά.       

Related posts