Επιστροφή στην κορυφή
Σαββάτο, 22 Ιουλ 2017
 
 

Καστοριά… όλη η πόλη μια λίμνη

Σάββατο, 18 Απρίλιος 2015 - 10:03

-a Μέγεθος κειμένου +A





Γράφει η Δήμητρα Τράκα

 

Όταν μιλούμε για την Καστοριά, συνειρμικά μας έρχονται στο νου τρεις κυρίως συμβολικοί δείκτες που χαρακτηρίζουν την ταυτότητά της: τα βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία της, η βιοτεχνία των γουναρικών και το πανέμορφο φυσικό περιβάλλον της λίμνης. Οι πόλεις δημιουργήθηκαν με κάποια συγκεκριμένα κριτήρια και το νερό έπαιξε πάντοτε αποφασιστικό ρόλο στην εκλογή του χώρου ίδρυσής τους.

Μια από τις ομορφότερες λίμνες της χώρας μας, η λίμνη της Καστοριάς απλώνεται γύρω από την πόλη. Σε υψόμετρο 630 μέτρων, με νεφροειδές σχήμα, που οφείλεται στην εισχώρηση της λοφώδους χερσονήσου, στον ισθμό της οποίας είναι κτισμένη η πόλης της Καστοριάς, η λίμνη αποτελεί κατάλοιπο παλιάς εκτεταμένης λίμνης έκτασης 164 τ.χλμ. και μέγιστου βάθους μεγαλύτερου από 50 μέτρα (τεταρτογενές).

Για λίγες μέρες, σχεδόν κάθε χειμώνα, η λίμνη παγώνει, δίνοντας μια τελείως διαφορετική όψη στο τοπίο. Η λίμνη είναι ζωτικής σημασίας για την πόλη της Καστοριάς και για τις γύρω κοινότητες, δεδομένου ότι αφενός καθορίζει τη φυσιογνωμία τους και αφετέρου αποτελεί έναν σημαντικό φυσικό πόρο.

Αποτελεί επίσης ένα πολύ σημαντικό φυσικό οικοσύστημα με ποικίλους και σπάνιους επιμέρους οικότοπους, που υποστηρίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα, στην οποία περιλαμβάνονται πολλά σπάνια και απειλούμενα είδη. Είναι πραγματικά αξιοπρόσεκτη η ύπαρξη μιας μεγάλης ποικιλότητας φυτών και ζώων δίπλα σε μια ιδιαίτερα ανεπτυγμένη πόλη. Άλλωστε, πέρα από τον ιδιαίτερα μεγάλο αριθμό ειδών πουλιών που φιλοξενεί, είναι η μοναδική φυσική λίμνη της Ελλάδας, στην οποία εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικής έκτασης παρόχθια δάση υδρόφιλων δέντρων, που συνιστούν σήμερα έναν από τους σπανιότερους οικότοπους του Ευρωπαϊκού χώρου.

Αξιοθέατα που ικανοποιούν όλες τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα, μπορεί να τ’ απολαύσει ο κάθε επισκέπτης:

Η Παναγία η Μαριώτισσα

Μόλις 4 χλμ., από την πόλη της Καστοριάς, στο ανατολικό άκρο της χερσονήσου, είναι χτισμένη από το 1081 – 1118, η μονή της Παναγίας της Μαυριώτισσας. Χτισμένη στα χρόνια του Αλέξιου Α’ Κομνηνού, η μονή προσέλκυε το θρησκευτικό ενδιαφέρον πολλών αξιωματούχων του Βυζαντίου. Άξια λόγου, είναι η τοποθεσία του μοναστηριού αλλά και η διοίκηση του. Ως αναφορά την τοποθεσία, βρίσκεται σε σημείο όπου υπάρχει εύκολη πρόσβαση τόσο από την λίμνη όσο και από την στεριά. Διοικητικά η μονή είχε αξιόλογους αρχιμανδρίτες, οι οποίοι εξασφάλιζαν με μεγάλη αμεσότητα την επικοινωνία της μονής με άλλους ασκητικούς τόπους της περιοχής καθώς και με την δυναμική παρουσία της σε όλες τις δυσκολίες που αντιμετώπισε η πόλη, μέσα στο πέρασμα των χρόνων. Γι’ αυτό και λέγεται πως ήταν τόπος στρατηγικής σημασίας με ουσιαστικό ρόλο σε όλες τις φάσεις της ιστορίας της Καστοριάς. Επιπλέον θα πρέπει να σημειωθεί πως  από τα πρώτα χρόνια της ίδρυσης της, μέχρι και σήμερα κατέχει σημαντικό ρόλο, τόσο στην θρησκευτική όσο και στην πνευματική ζωή του τόπου. Ως αναφορά, τον ζωγραφικό διάκοσμο του ναού, φαίνεται πως είναι επηρεασμένος από τις τεχνικές της ανατολικής μεσογειακής λεκάνης. Ο ρεαλισμός και η έντονη συγκινησιακή αποτύπωση των μορφών είναι από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της καλλιτεχνικής αυτής παράδοσης. Επιπλέον πρέπει να σημειώσουμε, πως οι τοιχογραφίες του ναού, στο καθολικό αλλά και στο νάρθηκα δεν είναι της ίδιας περιόδου. Οι σημαντικότερες αναπαραστάσεις της μονής είναι η Σταύρωση και η κοίμηση της Θεοτόκου. Τέλος, θα πρέπει να τονίσουμε πως η μονή μετά το πέρας της τουρκοκρατίας είναι λεηλατημένη όπως και οι περισσότεροι ναοί στη χώρα μας, με έντονα σημάδια κυρίως στα πρόσωπα των αγίων.

 

Σπηλιά του Δράκου

Κάνοντας ο επισκέπτης το μικρό γύρω της λίμνης, στη βόρεια πλευρά της χερσονήσου, συναντά την σπηλιά του Δράκου. Το σπήλαιο βρίσκεται στις όχθες της λίμνης, στους πρόποδες του μικρού βουνού, που δημιουργεί την χερσόνησο που είναι χτισμένη η πόλη. Δίπλα ακριβώς από την σπηλιά, είναι χτισμένο το ξωκλήσι του Αγίου Νικολάου πάνω στα βράχια. Η παράδοση θέλει την σπηλιά, να είναι ένα χρυσορυχείο το οποίο φύλαγε, άγρυπνος φρουρός ένας δράκος. Η είσοδος του σπηλαίου ανακαλύφθηκε το 1954, ενώ η χαρτογράφηση του έγινε το 1968. Το μεγαλύτερο βάθος από την είσοδο φτάνει τα 18 μ. και η θερμοκρασία μέσα σε αυτό, δεν ξεπερνάει τους 18ο C, με μέση θερμοκρασία τους 16ο C. Η  περιγραφή του εσωτερικού της σπηλιάς είναι: 10 αίθουσες διαφόρων διαστάσεων, 7 υπόγειες λίμνες και 5 σήραγγες. Κατά την περίοδο των εργασιών που έγιναν στο σπήλαιο, ανακαλύφθηκαν οστά αρκούδας των σπηλαίων, που χρονολογούνται 10.000 χρόνων.  Η σπηλιά είναι ανοιχτή καθημερινά, εκτός Δευτέρας, από το τις 10:00 έως τις 17:00, όπου πρέπει να μαζευτεί ένας μικρός αριθμός ατόμων, προκειμένου να γίνει η ξενάγηση.

 

Λιμναίος Οικισμός

Λίγα μόλις χιλιόμετρα έξω από την πόλη της Καστοριάς, σε ένα μικρό παραλίμνιο χωριό, το Δισπηλιό, υπάρχει η αναπαράσταση του Νεολιθικού Λιμναίου Οικισμού. Στην περιοχή ‘νησί’ φιλοξενούνται το πρώτο οικομουσείο της χώρας μας καθώς, κι ένας μουσειακός χώρος με εκθέματα από τις ανασκαφές, που έγιναν εκεί. Αναφορικά με τα εκθέματα: στον χώρο του οικομουσείου, οι αρχαιολόγοι δημιούργησαν μια πιστή αναπαράσταση του λιμναίου οικισμού. Κορμοί δέντρων και χορτόσκοινα είναι τα κύρια υλικά που χρησιμοποιούσαν οι άνθρωποι που κατοικούσαν στην παραλίμνια αυτή περιοχή, μεταξύ της 6ης και 4ης χιλιετίας π.Χ. Τα  άχυρα, η λάσπη και τα οστά ζώων είναι οι πρώτες ύλες για την κατασκευή των οικιακών αντικειμένων. Και όλα αυτά, είναι κατασκευασμένα με τέτοιο τρόπο, που να μπορούν να δώσουν στοιχεία και πληροφορίες για τον τρόπο ζωής των ανθρώπων της εποχής. Από τα σημαντικότερα εκθέματα είναι οι καλύβες πάνω στις πασσαλόπηκτες πλατφόρμες, οι οποίες είναι σε φυσικό μέγεθος όπως και κάποια αγγεία, χύτρες, καλάθια και μία βάρκα.

 

Απολιθωμένο Δάσος

Το 1935 στην ευρύτερη περιοχή του χωριού Νόστιμο, οι κάτοικοι διαπίστωσαν την ύπαρξη απολιθωμένων κορμών, θαλάσσιων ειδών καθώς και, φυτών και ζώων που ζούσαν στην περιοχή, προφανώς κάποια χρόνια πριν. Μετά από ανασκαφές και έρευνα που διεξήχθη στην περιοχή για πρώτη φορά το 1997, από τον καθηγητή Γεωλογίας Ε. Βελιτζέλο, ήρθαν στην επιφάνεια, τα απολιθώματα μιας εποχής 20 εκατομμυρίων χρόνων.

Το απολιθωμένο αυτό δάσος ανήκει στην εποχή του Κατώτερου Μειόκαινου.  Όλα τα ευρήματα που ήρθαν στο φως, μας δείχνουν πως στην περιοχή εξεράγει ηφαίστειο και η λάβα του κάλυψε όλο το οικοσύστημα της. Από τα απολιθώματα της παλαιοχλωρίδας και παλαιοπανίδας που έχουμε, μπορούμε να οδηγηθούμε σε συμπεράσματα ως αναφορά, τις κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούσαν στην περιοχή, εκείνη την χρονική περίοδο.

Έτσι, μετά από έρευνες, αποκαλύφθηκε πως η περιοχή είχε έντονο γεωμορφολογικό ανάγλυφο, με έντονες χαράδρες, κοιλάδες και βουνά όπως και, πολλά ενεργά ηφαίστεια. Από την βλάστηση που απολιθώθηκε από την λάβα, φαίνεται πως οι κλιματικές συνθήκες που επικρατούσαν ήταν τροπικό ή ίσως και υποτροπικό κλίμα. Ωστόσο, θα πρέπει να αναφέρουμε πως οι έρευνες βρίσκονται σε αρχικά στάδια. Παρόλα αυτά, τα ευρήματα είναι πολλά και σημαντικά με αποτέλεσμα να βοηθούν τους επιστήμονες στην διεξαγωγή αξιόπιστων συμπερασμάτων, για την γεωμορφολογία, την βλάστηση, την πανίδα αλλά και τις κλιματολογικές συνθήκες, που επικρατούσαν στην περιοχή.

Αναφέροντας κάποια από τα ευρήματα, θα πρέπει να σημειώσουμε το απολιθωμένο δόντι, που άνηκε σε πολύ μεγάλο προϊστορικό φυτοφάγο ζώο και το δόντι ενός καρχαρία που υπολογίζεται πως είχε μήκος, μετάξι 20 και 25 μ.. Άξιοι λόγου είναι οι κορμοί των δέντρων, φοινίκων και άλλων τροπικών ειδών, οι διάφοροι θαλάσσιοι οργανισμοί όπως, μύδια, αστερίες, κογχύλια και πολλά είδη σπονδυλωτών. Τα απολιθώματα ορίζουν την περιοχή την οποία σήμερα βρίσκονται βουνά και οροσειρές ως παραθαλάσσια, πριν από 20,000,000 χρόνια.

Ιδιαίτερης ιστορικής και επιστημονικής σημασίας, είναι τα απολιθώματα κυρίως των ζώων, αφού η μελέτη τους μπορεί να ανατρέψει πολλά ιστορικά δεδομένα, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες. Σημαντικό να τονίσουμε είναι, πως η περιοχή προστατεύεται ως διατηρητέο μνημείο της φύσης.

Τα ευρήματα του απολιθωμένου δάσους εκτίθενται στο μικρό σχολείο του χωριού που λειτουργεί σαν μουσείο ενώ, η αυλή του λειτουργεί σαν μίνι ‘γεωπάρκο απολιθωμένων κορμών’. Με το τέλος των ερευνών, θα ολοκληρωθεί και η κατασκευή του μουσείου «Παλαιοβοτανικής και Παλαιοντολογίας Απολιθωμένου Δάσους». Μέχρι τότε, ο επισκέπτης μπορεί να ενημερώνεται και να θαυμάζει το μεγαλείο της φύσης, τόσο στο μικρό μουσείο – σχολείο με το γεωπάρκο που βρίσκεται στην αυλή του όσο, και στην ίδια την φύση που κείτονται χρόνια τώρα, τα κουφάρια αυτής της προηγούμενης ζωής του τόπου.

Από τα σημαντικότερα εκθέματα είναι κορμοί φοινίκων και όστρακα που σώζονται σε πολύ καλή κατάσταση.

Μουσείο Κέρινων Ομοιωμάτων

Το νέο καταπληκτικό «Μουσείο Κέρινων Ομοιωμάτων Λαογραφίας και Προϊστορίας», που δημιούργησε στο Μαυροχώρι Καστοριάς ο γνωστός δάσκαλος και ταλαντούχος καλλιτέχνης κ. Δημήτρης Παναγιωτίδης, μαζί με την εξίσου ταλαντούχα σύζυγό του κ. Φανή, αποτελεί κόσμημα για το αναφερόμενο χωριό και γενικότερα για το Νομό Καστοριάς. Η κατασκευή του εν λόγω Μουσείου ολοκληρώθηκε σχεδόν κατά τον περασμένο μήνα Ιούλιο και ήδη από την 1η του παρόντος μηνός Αυγούστου άρχισε να δέχεται  άτυπα τους πρώτους επισκέπτες του.

Το Μουσείο βρίσκεται πλησίον της πλατείας του Μαυροχωρίου, επί της κεντρικής του οδού. Συγκροτείται από δύο μεγάλα και νεόδμητα κτίρια, τοπικής νεοκλασικής αρχιτεκτονικής. Το καθένα εξ αυτών αποτελείται από τρεις ορόφους, που έχουν εντός τους πάμπολλα, ποικίλα κι ενδιαφέροντα εκθέματα. Εντυπωσιακή είναι η αναπαράσταση του παραδοσιακού γάμου με τα κέρινα ομοιώματα του γαμπρού, της νύφης, του παπά, της μουσικής κομπανίας, του φωτογράφου, κ. ά. Εξίσου εντυπωσιακές είναι και οι κέρινες μορφές των προϊστορικών ανθρώπων, που κατοικούσαν πριν χιλιάδες χρόνια και ψάρευαν στη λίμνη της Καστοριάς.

Ανάμεσα στα δύο κτίρια του Μουσείου υπάρχει μία μεγάλη τετράγωνη αυλή, που έχει ολόγυρά της αναπαραστάσεις μαγαζιών της παλαιάς εποχής, μαζί με τα κέρινα ομοιώματα των επαγγελματιών που τα επάνδρωναν και τα λειτουργούσας. Βλέπουμε, π. χ., το κουρείο με τον κουρέα του, το τσαγκαράδικο με τον τσαγκάρη, το καροποιείο με τον καροποιό, τον ψαρά με τα δίχτυα του κλπ.

Η βόλτα στην Καστοριά τελείωσε και οι βαλίτσες μας ετοιμάζονται για τον επόμενο τουριστικό προορισμό…

 

 

 

 



Μοιράσου το…!




Ετικέτες:


Σχόλια


Τελευταίες ειδήσεις: